مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

همه موجودات ممكن الوجود، چه در ذاتشان و چه در آثار آن، هيچ گونه استقلالى از خود ندارند چرا كه هم در اصل وجود خود و هم در خصوصيات آن، محتاج به ذات خداوندند و تنها وجودى كه در ذات خود مستقل است خداست. آياتى از قرآن هم بر اين مطلب گواهى مى‏دهند. از آن جمله است: وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ اَلْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلاَّ هُوَ،(1)، وَ أَنَّهُ هُوَ أَماتَ وَ أَحْيا،(2)، اَللَّهُ يَتَوَفَّى اَلْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها،(3) و.،(
4)، امام صادق (ع) مى‏فرمايد: «نحن الراسخون فى العلم،(5). ذيل آيه 43 از سوره رعد، يعنى آيه شريفه: كَفى‏ بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ اَلْكِتابِ، در معانى الاخبار آمده است كه پيامبر فرمود منظور از «من» در آيه فوق، برادرم على بن ابى طالب است،(6)، مردى از اهل فارس به حضرت ابوالحسن (ع) گفت آيا شما علم غيب مى‏دانيد؟ امام فرمود: حضرت ابو جعفر (ع) فرموده است: چون علم الهى به روى ما گشوده شود بدانيم و چون از ما گرفته شود ندانيم،(7). امام صادق (ع) فرمود: امامى كه نداند چه به سرش مى‏آيد و به سوى چه مى‏رود، او حجت خدا بر خلقش نيست،(8).
در پايان ذكر نكات زير در مورد علم غيب و علم امام ضرورى به نظر مى‏رسد: الف) برخى از علوم مربوط به آينده منحصر به ذات مقدس خداست به طورى كه هيچكس از آن اطلاع ندارد در خطبه 28 نهج‏البلاغه، فقط اين دسته از علوم، به غيب تعبير شده است. رواياتى هم بر اين مطلب دلالت دارند از جمله: عن الفضيل بن يسار قال سمعت ابا جعفر (ع) يقول: العلم علمان فعلم عند الله مخزون لم يطللع عليه احداً من خلقه و علم علّمه الله ملائكته و رسله فانه سيكون لا يكذّب نفسه و لا ملائكته و لا رسله و علم عنده مخزون يقدّم ما يشاء و يؤخر ما يشاء و يثبت ما يشاء»،(9). امور قسم دوم كه خداوند به رسل و ائمه اعطا مى‏كند به مقدارى است كه صلاح بداند و در هر زمان و كانى كه حكمتش اقتضاء كند و مقدارش هم به اندازه نياز بشر است.
امام على (ع) در فراز آخر خطبه 128 نهج‏البلاغه به پنج مورد از علوم غيبى كه مختص خداوند است و در آيه 34 سوره لقمان ذكر شده است، اشاره مى‏كنند.
ب) برخى ديگر از علوم مربوط به آينده مواردى است كه غير از پنج مورد ذكر شده در سوره لقمان است. و اشخاصى از انسان‏ها با اعلام و تعليم الهى نسبت به آنها با خبر مى‏شوند. پيامبران و ائمه مسلّماً از جمله افرادى هستند كه مشمول اين اعلام الهى‏اند. در خطبه اشاره شده در بند قبل، يكى از موارد اطلاع از آينده و خبر دادن به آن توسّط امام على (ع) ذكر شده است.
ج) بشر به برخى از امور غيبى مختص خداوند كه گفته شد، مى‏تواند با دانش و اطلاعات علمى و بهره‏گيرى از ابزارهاى پيشرفته اطلاع حاصل كند. اما با وجود اين، بر غيبى بودن اطلاع خداوند از آن‏ها خللى وارد نمى‏شود چرا كه منظور از علم غيب كه در انحصار خداست، عبارت است از علم‏هاى بدون واسطه لذا اگر مثلاً به وسيله اشعه‏اى يا وسايل ديگر فهميده شود كه جنين پسر است يا دختر، اين علم را نمى‏توان گفت كه علم غيب است.
د) از آياتى نظير احزاب 33، توبه 105، نساء 41 و غيره نيز كه در آيه اوّل، پيرايش مطلق اهل بيت از هر گونه نقص و پليدى و گناه ذكر شده است و در آيات بعدى به شاهد و گواه بودن پيامبر و ائمه از اعمال امّتها اشاره گرديده است، مى‏توان بر خطاناپذيرى علوم ائمه (ع) استدلال كرد.
ه) جامع بودن شريعت پيامبر، مقتضى آن است كه با افاضه الهى به ائمه (ع)، آنها بتوانند، جانشين پيامبر و حجّت خدا بر زمين شوند و گرنه بدون اين افاضه آن‏ها قادر نخواهند بود قواى نفسانى و روحى لازم را در عرصه پيچيده و دشوار امامت داشته باشند و لذا هدف از رسالت پيامبر، ناتمام خواهد ماند.
جهت مطالعه بيشتر ر. ك: شرح و تفسير آيات و احاديث مورد استناد.
پى‏نوشت‏
(1) (انعام 59)
(2) (نجم 44)
(3) (زمر 42)
(4) (ر. ك: زمر 62، جن 27، آل عمران 49، مائده 110، هود 31، و.). 2. در سوره جن، آيه 26 آمده است: عاِلمُ اَلغْيبِ فلا يظِهرُ على‏ غيِبهِ أَحداً إلاَّ منِ ارَتضى‏ منْ رُسولٍ داناى غيب اوست و هيچكس را بر اسرار غيبش آگاه نمى‏سازد مگر رسولانى كه آنان را برگزيده است» نيز در سوره بقره آيه 247 آمده است: إنَّ الَّلهَ اَصطفاهُ عْليُكمْ وَ زاَدهُ بسَطةً فِي اِلعْلمِ وَ اِلجْسمِ وَ الَّلهُ يْؤتِي ملَكهُ منْ يشاءُ. گرچه آيه اول به طور كلى در مورد پيامبران و آيه دوم هم درباره يكى از پيامبران (طالوت) است، اما از آنجا كه امام هم جانشين پيامبر است و هم منتخب خدا، بنابراين، علم ربّانى شامل حال آن‏ها هم مى‏شود. و بدون موهبت الهى، آنان نمى‏توانستند در جايگاه ويژه و حسّاس خود، ايفاى نقش كنند. 3. روايات فراوانى هم داريم حاكى از اين كه علم ويژه‏اى به ائمه اعطا شده است از آن جمله: كسانى كه به سوى ما آمدند، به سوى چشمه‏هاى صافى آمدند كه آبش به امر خداوند جارى است و تمام و خشك شدنى نيست، (اصول كافى، ج 1، ص 261)
(5) (همان، ص 308)
(6) (تفسير الميزان، ذيل آيه فوق)
(7) (اصول كافى ج 1، ص 376)
(8) (اصول كافى، ج 1، ص 383)
(9) (اصول كافى 140 ص 203)