|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| طرح سوال : | |
حضرت صديقه كبري فاطمه زهراعليها السلام موضوعي نيست كه در يك پاسخ بگنجد و يا از عهده كسي برآيد. حقيقت و ارزش وجودي آن بزرگوار را كسي جز خداي متعالي و اولياء خاص او صلوات اللّه عليهم نميداند، اما با اين همه مگر نه اين است كه خاندان نبوت، هاديان خلقند و زندگي و كلامشان حجت و الگوي مردمان، پس شناخت و بهره گرفتن از هدايت آنان در حدّ امكان، وظيفهاي است كه سخت به انجام آن نيازمنديم.
تمام زندگي حضرت زهراعليها السلام الگو و اسوه است. اينك به موارد الگويي زندگي حضرت زهراعليها السلام ميپردازيم:
الف: رفتار با همسر: ميبينيم كه فاطمه از لحظه ورود به خانه گلي اما نوراني عليعليه السلام تا آخرين روز زندگي، بر سر پيمان خود بود. اين از فرازهاي برجسته زندگي حضرت فاطمهعليها السلام است، كه از همان آغاز ورود به خانه همسر، تمام شخصيت و هويت خود را چنان بروز دهد كه تا پايان مسير مشخص باشد. پاسخ صريح و زيباي عليعليه السلام به پيامبر اكرمصلي الله عليه وآله در فرداي عروسي، مؤيدي است، بر آنچه گفته آمد. عليعليه السلام در اين جواب كوتاه و عميق، فاطمه را بهترين يار و مددكار، در طاعت حق معرفي ميكند. وقتي پيامبرصلي الله عليه وآله از او پرسيد كه زهراعليها السلام را چگونه يافتي؟ عرض كرد:"نِعْمَ الْعَوْنُ عَلي طاعَةِ اللّهِ"[1] فاطمه چه خوب ياوري براي اطاعت الهي است.
و هنگامي كه پيامبرصلي الله عليه وآله همين پرسش را از فاطمهعليها السلام كرد، پاسخي شنيد:"خَيْرُ بَعْل" بهترين شوهر است كه حكايت از كمال رضايت و خشنودي زهراعليها السلام ميكند. تعاون بر تقوا، نيكي از اركان زندگي مشترك عليعليه السلام و فاطمهعليها السلام بود و شايد يكي از بهترين و شكوهمندترين نشانه هاي آن اين است كه زهراعليها السلام در طول زندگي پر فراز و نشيب خود با عليعليه السلام هيچ گاه از وي تقاضايي ننمود كه اجابت آن براي عليعليه السلام مشكل و موجب اذيّت وي باشد. لباس، زينت، اثاث خانه، مسكن وسيع و امثال آن خواسته هايي است كه معمولاً هر زني به خود اجازه ميدهد كه از همسر خويش درخواست نمايد، امّا زهراعليها السلام هرگز همسرش را براي تهيه اين نوع خواسته ها به زحمت نينداخت. حتي وقتي در بستر بيماري بود و عليعليه السلام با دلي پر از عشق و محبت، از او خواست كه اگر خواستهاي دارد ابراز كند، زهراعليها السلام از بيان تقاضاي خود ابا ميكرد. عليعليه السلام فرمود: (فاطمه جان، چيزي از من بخواه). و هنگامي كه زهراعليها السلام را همچنان ساكت و آرام ديد، او را سوگند داد كه از او تقاضايي كند. فاطمه كه ديگر سكوت را جايز نميديد، گفت: اكنون كه سوگندم دادي اگر اناري باشد، مايل هستم. عليعليه السلام از اين كه ديد همسرش بعد از سالها زندگي و قناعت، بالاخره از او درخواستي كرده است، براي انجام خواسته او با خوشحالي از خانه بيرون آمد كه مشروح جريان آن، در كتابهاي تاريخي و روايي آمده است.[2]
ب: رفتار با فرزند: با كمي دقت در برخورد عاطفي و منطقي حضرت زهراعليها السلام در مييابيم كه آن بانوي بزرگوار، در ساختن روح و شخصيت فرزندان گرامياش از ابزاري بسيار ظريف و دقيق استفاده كرده است، كه بسياري از آنها در حال حاضر، ميان روانشناسان تربيتي مورد بحث و بررسي قرار گرفته و خبرگان اين فن، به نتايج مثبت آن ايمان آورده اند. بي شك، اين توفيق بي نظير در تربيت كودكان، ناشي از معرفت عميق و صحيحي است كه اسلام در مورد انسان، ارائه داده است. بنابراين اگر بگوئيم هر مكتبي به اندازه شناخت درستي كه از انسان دارد، در نظام تربيتي خود، به توفيقاتي دست مييابد، سخن به گزاف نگفته ايم و چون اين آسماني و الهي اسلام از كاملترين و واقع بينانهترين شناخت، در مورد انسان برخوردار است، بيشترين توفيق را در قضيه تربيت نسل بدست آورده، روش تربيتي و اخلاقي حضرت فاطمهعليها السلام بهترين شيوه، و تجربه براي ساختن نسلي پاك و سعادتمند است. از اين رو جا دارد كه پيروان و ارادتمندان مكتب اسلام، با به كار بستن شيوه ها و ظرايف تربيتي آن حضرت در رشد و تربيت نسلي پاك، و پيشرو همت نموده، سعادت دنيا و آخرت فرزندان خود را بيمه كنند.
روح انسان به گونهاي ساخته شده كه نياز به محبت و عطوفت، يكي از اساسيترين نيازهاي روحي او محسوب ميشود، بدين جهت كودكان محروم از اين نياز فطري، دچار كمبودها و مشكلات رواني، و گاه نواقصي جسمي خواهند شد.
حضرت فاطمهعليها السلام كه خود از سرچشمه محبت و عطوفت رسول خداصلي الله عليه وآله سيراب گشتند و قلبش كانون محبت به همسر و فرزندان خود بوده، در اين جهت نيز وظيفه مادري خود را به بهترين شكل انجام ميداد.
سلمان ميگويد: روزي فاطمه زهراعليها السلام را ديدم كه مشغول آسياب بود. در اين هنگام، فرزندش حسين گريه ميكرد، و بيتاب بود عرض كردم براي كمك به شما آسياب كنم، يا بچه را آرام نمايم؟ ايشان فرمود:
"من به آرام كردن فرزند اولي هستم، شما آسياب را بچرخانيد"[3] از جمله مواردي كه در شيوه تربيت حضرت زهراعليها السلام جايگاه خاصي داشت، تحرك و بازي كودكان بود. اين فعاليت و تكاپو مقداري براي سلامتي و رشد مناسب كودك، ضروري است كه حتي براي تشويق آنها به تحرك و بازي، بزرگترها نيز بايد تن به بازي و جست و خيز بدهند.
نقل شده است كه حضرت زهراعليها السلام با فرزندش امام حسن مجتبيعليه السلام بازي ميكرد و او را بالا ميانداخت و ميفرمود: "پسرم حسن، مانند پرت باش. ريسمان ظلم را از حق بركن. خداي را بپرست كه صاحب نعمتهاي متعدد است، و هيچ گاه با صاحبان ظلم و تعدي، دوستي مكن". همچنين نقل شده كه وقتي فرزندش حسينعليه السلام را بازي ميداد اينگونه ميفرمود: "تو به پدر من (پيامبر) شبيهي و به پدرت علي شباهت نداري". طبق همين نقل اين بيت، موجب خنده و تبسّم حضرت عليعليه السلام شد.[4]
ج: رفتار با مردم: يكي از نقشآفرينيهاي درخشان فاطمهعليها السلام بالا بردن فرهنگ جامعه، رشد فكر و انديشه مردم و رفع مشكلات و شبهات آنان است. آن حضرت از مسائل ساده گرفته، تا پيچيدهترين مشكلات را پاسخگو بود، و اين ميسّر نبود، مگر با احاطه علمي، قوت فكري و همت بلند ايشان. اين بانوي بزرگ اسلام، زجر تبليغ و رنج تعليم و تربيت را تحمل نموده، چون مشعلي فروزان در راه هدايت جامعه، نورافشاني كرده و با سوختن خود به دل و جان مردم، گرميبخشيد و پاسداري از ارزشها و مفاخر اصيل، مبارزه پيگير با بدعتها، جهل، كجرويها و ركود جامعه را خط مشي خود قرار داد. از اين رو امت نيز بايد، هر چه بيشتر به مقام و حقوق رهبر خود آگاه گردد و خود را چون شاگردي فروتن، در برابر او احساس كند، و به دامان او چنگ زند، از نقص به كمال، و از ضعف به قدرت، و از ظلمت به نور برسد.
حضرت فاطمهعليها السلام نمونه كامل اين مقصود است. ايشان از كودكي در متن اجتماع به سر برده، و با مردم همدم و همدرد بوده است. اين بانو رابطهاي صميمانه و عالمانه با ياران خود داشت.
زني به خدمت حضرت زهراعليها السلام رسيد و عرض كرد: مادر پير و ناتواني دارم كه در نماز بسيار اشتباه ميكند، مرا فرستاده تا از شما بپرسم كه چگونه نماز بخواند. آن حضرت فرمود: هر چه ميخواهي بپرس. آن زن سؤالات خود را مطرح كرد، تا به ده سؤال رسيد و حضرتعليها السلام با روي گشاده جواب داد. زن از زيادي پرسش خود، شرمنده شد و گفت: شما را بيش از اين زحمت نميدهم. حضرت فاطمهعليها السلام باز هم بپرس. آن گاه براي تقويت روحيه وي چنين فرمود: اگر به كسي كاري واگذار كنند، براي مثال از او بخواهند كه بار سنگيني را به ارتفاع بلندي حمل كنند و در برابر اين كار صد هزار دينار به او جايزه بدهند، آيا او با توجه به آن پاداش احساس خستگي ميكند؟ زن جواب داد نه. آن حضرت فرمود: من در مقابل پرسشي كه جواب ميگويم از خدا پاداشي به مراتب بيشتر دريافت ميكنم و هرگز ملول و خسته نميشوم. از رسول خداصلي الله عليه وآله شنيدم كه روز قيامت دانشمندان اسلام در برابر خدا حاضر ميشوند و به اندازه علم و تلاش و كوششي كه در راه آموزش و هدايت مردم داشته اند، از خداي خود پاداش ميگيرند.
سخن آخر: براي رسيدن به جامعه متعالي كه در آن جامعه شخصيت زن، به جايگاه حقيقي خود برسد، الگوي پذيري از اسوه زنان عالم حضرت زهراعليها السلام ضروري است تا با نگاه كردن زن به زندگي سراسر عبرت حضرت زهراعليها السلام مثل روش همسرداري تربيت فرزندان، كيفيت برخورد با مردم و اجتماع، چگونگي حضور در جامعه و فعاليتهاي اجتماعي، خود را در راستاي رفتار آن بزرگوار قرار داده، تا به شأن و منزلت حقيقي نايل آيد.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . علامه مجلسي، بحارالانوار، (من منشورات الحكمة الاسلاميه) ج 43، ص 117.
[2] . رياحين الشريعه، ج 1، ص 143.
[3] . علامه مجلسي، همان، ص 280.
[4] . عذرا انصاري، جلوه هاي رفتاري حضرت زهراعليها السلام (دفتر تبليغات اسلامي) ص 39.
| جواب : | | | |
|
|
|
|
|
|