|
از نظر علمى يعنى از نظر بحث در كتابها، سنيها در اين مبحث بيش از ما شيعه ها بحث كرده اند. اگر كتابهاى فقهى شيعه از «كتاب الصلوه» گرفته تا «كتاب الديات» را در مقابل فقه اهل تسنن قرار دهيم مى بينيم در تمام ابواب، فقه شيعه در مجموع دقيقتر، مشروحتر، مفصلتر، متين تر و مستدلتر است، و من مى توانم اين مطلب را ثابت كنم. ولى متأسفانه در كتب فقهى ما در ميان همه ابواب، باب امر به معروف و نهى از منكر خيلى كوچك شده است. البته در ميان سنيها هم عملا كوچك شد. معتزله- كه يكى از فرقه هاى متكلمين اهل تسنن هستند- امر به معروف و نهى از منكر را از اصول دين مىدانند نه از فروغ دين. شيعه مى گويد اصول دين پنج تا و فروغ دين ده تا يا هشت تاست و در ميان اصول دهگانه، امر به معروف و نهى از منكر را ذكر مى كند، ولى معتزله به پنج اصل در دين قائل هستند كه يكى از آنها امر به معروف و نهى از منكر است. اما خود اينها تدريجا در كتابهاى خود از اين بحث پرهيز كرده و آن را كوچك كردند. مورخين اجتماعى مى گويند علتش برخوردى بود كه بحث در اين موضوع با سياستهاى وقت داشت. چون اين بحث به اصطلاح به قباى خلفاى وقت برمى خورد و آنها مزاحمت ايجاد مى كردند، معتزله مجبور بودند آن را در كتابهاى خود نياورند و يا كم بياورند، با اينكه اصلى از اصول دينشان شمرده مى شد. انصافا در ميان ما شيعيان نيز اين مطلب خيلى كوچك شده است تا آنجا كه چند قرن است كه درباره امر به معروف و نهى از منكر در رساله هاى عمليه مطلبى نمى نويسند. تا آنجا كه من ديده ام، در ميان رساله هاى عمليه آخرين كتابى كه اين موضوع را مطرح كرده جامع عباسى شيخ بهايى است كه تقريبا مربوط به سه و نيم قرن پيش است. ديگر بعد از آن، اين موضوع حتى از رساله هاى عمليه هم به طور كلى حذف شده است، در صورتى كه امر به معروف و نهى از منكر مثل نماز و روزه است، نبايد دفن شود. اين كه مسأله عبيد و اماء نيست كه بگوييم امروز برده اى در دنيا نيست كه بخواهيم روى آن بحث كنيم و درست هم هست. زمانى كه برده وجود داشته باشد، بحث درباره احكامى كه در اسلام به نفع بردگان وجود دارد خوب است. وقتى برده اى نيست، ديگر بحث درباره آن به طور كلى غلط و بى فايده است. ولى امر به معروف و نهى از منكر موضوعى نيست كه از بين برود هميشه وجود دارد و بايد در رأس مسائل قرار گيرد، هميشه بايد مطرح شود تا آن را فراموش نكنيم.
مجموعه آثار شهيد مطهرى ج 17 حماسه حسينى صفحه 219و220
|