مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

قرآن كريم در آيات متعددى تعبير به «كُنْ فَيَكُونُ»* دارد. فَإِذا قَضى‏ أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ(1) إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ هنگامى كه چيزى را اراده كند، مى‏گويد: باش، آن نيز موجود مى‏شود(2) خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ او را از خاك آفريد سپس فرمود، باش او نيز موجود شد(3) إِذا أَرَدْناهُ أَنْ نَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ هنگامى كه ما او را اراده كرديم، به او گفتيم: باش. او هم موجود شد(4) يَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ روزى كه گفته مى‏شود باش و آن موجود مى‏شود(5) كن اشاره به اراده تكوينى الهى است. و معناى اين آيات اين است كه هنگامى كه خداوند اراده آفرينش موجودى را كرد، آن موجود ايجاد مى‏شود. به عبارت ديگر هر شى‏ء و موجودى كه وقتى مورد تعلق اراده الهى قرار گرفت، شأن خداوند اين است كه آن شى‏ء حتماً موجود مى‏شود. و بنابراين معناى اين دسته آيات اين است كه خداوند وجود هر موجودى را كه اراده كرد، بجز به ذات خدا به چيز ديگرى نيازمند نيست. و چون خداوند آن را اراده كند، آن شى‏ء ايجاد مى‏شود.(6) انسان يا ديگر موجودات مادى هر كارى كه بخواهند انجام دهند، نيازمند به اسباب و علل و طول زمان مناسب هستند. مثلاً اگر نجارى بخواهد ميزى بسازد، هم به ابزار مناسب و هم به وقت و زمان مناسب نيازمند است. اما فعل خداوند متعال اين گونه نيست، به محض اينكه اراده الهى تحقق يافت و به چيزى تعلق گرفت، آن شى‏ء موجود مى‏شود. چه آن كوچك باشد يا بزرگ، ساده باشد يا پيچيده و. خداوند در ايجاد اشياء نياز به چيز ديگرى ندارد و بين اراده الهى و پيدايش آن شى‏ء حتى يك لحظه فاصله نيست.
تذكر اين نكته نيز لازم است كه اينكه مى‏گوييم خداوند هر موجودى را كه اراده كرده آن شى‏ء موجود مى‏شود، اين است كه هر موجودى را هر گونه كه اراده كرده همان گونه آن موجود تحقق مى‏يابد. مثلاً اگر اراده فرمود، انسان به مدت 9 ماه در شكم مادر تكوين يابد، چنين مى‏شود. و اگر اراده فرمود كه فلان موجود در يك لحظه موجود شود، او در يك لحظه موجود مى‏شود. خلاصه كلام اينكه اولاً خداوند متعال در ايجاد هر شى‏اى نيازمند اسباب و ابزار و خلاصه چيز ديگرى نيست. ثانياً اگر اراده الهى به شى‏اى تعلق گرفت، آن شى‏ء حتماً همانگونه كه اراده الهى بدان تعلق گرفته است، موجود مى‏شود.(7).
از سؤال شما برداشت مى‏شود كه تصور كرده‏ايد كه بين قانون علت و معلول و معجزه مغايرت است و چنانچه برخى پنداشته‏اند، معجزه ناقص قانون علت و معلول است. اما چنين تصورى درست نيست، زيرا معجزه به اين معنا نيست كه پديده‏اى بدون علت و خود به خود موجود شود. بلكه معجزه پديده‏اى است كه ديگران از آوردن مثل آن عاجزند. يعنى معجزه عملى است كه از بشر عادى ساخته نيست و در حقيقت كارى غيربشرى است.
از طرف ديگر قانون عليت، قانونى عام و عمومى است كه در سراسر جهان آفرينش حكمفرماست و هيچگونه استثنا بردار هم نيست، پس معجزه خارج از قانون واقعى طبيعت نيست. اما آنچه را ما به عنوان قانون مى‏شناسيم آيا واقعاً قانون است؟ ممكن است كه آنچه را ما به عنوان قانون طبيعت مى‏شناسيم قانون باشد يا نباشد. در حقيقت ما عادت كرده‏ايم كه فلان مطلب را علت فلان معلوم بدانيم، در حالى كه هميشه اين ديده عادى ما درست نيست.
پيامبران به اذن الهى قانون را در اختيار دارند و از راه خلاف جريان عادى معجزه مى‏كنند. پس معجزه به معناى بى‏قانونى و مخالفت با قانون علت و معلول نيست، بلكه به معناى خلاف جريان عادى است. اين سخن را در چند بند خلاصه مى‏كنيم: 1- معجزه وجود دارد و به معناى عملى است كه مردم از آوردن آن عاجز باشند.
2- قانون علت و معلول، قانونى عمومى و غيرتخلف‏پذير است كه هيچ‏گونه استثناء در آن راه ندارد.
3- آنچه را ما علت مى‏ناميم، عادت كرده‏ايم كه علت بشناسيم، اما آيا آن واقعاً علت واقعى شى‏ء است؟ شايد باشد و شايد نباشد.
4- معجزه امرى خلاف قانون علت و معلول يا فوق آن نيست كه خلاف عقل باشد، زيرا خلاف عقل، و قانون عمومى، عقلاً محال است. بلكه امرى خلاف عادت است كه بشر عادى از انجام آن عاجز است.
5- پيامبر الهى- با اذن الهى- با استفاده از همين قانون عمومى علت و معلول معجزه مى‏كنند.
براى اطلاع بيشتر ر. ك: 1- نبوت، استاد شهيد مطهرى، صص 198- 97 كه در اين موضوع يكى از بهترين منابع است.
2- عدل الهى، استاد شهيد مطهرى، ص 116- 114.
3- آشنايى با قرآن، استاد شهيد مطهرى، ج 1 و 1، ص 206- 204.
پى‏نوشت‏
(1) (بقره، 117 آل‏عمران، 47 مريم، 35 غافر 18)
(2) (يس، 82)
(3) (آل‏عمران، 59)
(4) (نحل، 40)
(5) (انعام، 73)
(6) (الميزان، ج 17، ص 175- 170 با تلخيص)
(7) (ر. ك: تفسير نمونه، ج 1، ص 298 و ج 18، ص 480)