مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

آنچه خداوند به آدم القاء فرموده اسماء بود نه اسماء حسنى، همان طور كه در آيه 30 از سوره بقره آمده است: وَ عَلَّمَ آدَمَ اَلْأَسْماءَ كُلَّها. نيز در آيه 37 از همين سوره مى‏خوانيم: فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ در اين آيه مطرح شده است كه آدم، كلماتش را از خداوند دريافت داشت. در آيات ديگرى از قرآن كريم، اسماء حسنى مطرح شده است كه ارتباطى با القاء آن‏ها به آدم از سوى خداوند ندارد. به عنوان مثال در آيه 180 از سوره اعراف آمده است: وَ لِلَّهِ اَلْأَسْماءُ اَلْحُسْنى‏ فَادْعُوهُ بِها حال با توجه به اين كه مشخص نيست كداميك از موارد سه گانه مذكور مورد نظر سؤال كننده محترم است، به طور فشرده هر سه مورد توضيح داده مى‏شود: الف. تعليم اسماء از سوى خداوند به حضرت آدم (ع): تعليم مذكور متعاقب طلب توضيح ملائكه از خداوند در خصوص علت آفرينش انسان واقع گرديد. شبهه و ابهامى كه فرا روى ملائكه قرار داشت اين بود كه چرا خداوند، با وجود آن‏ها، يك موجود مادّى و خاكى را جانشين خود قرار مى‏دهد. در حالى كه مقتضاى جانشينى آن است كه مى‏بايست جانشين با كسى كه به جاى او مى‏نشيند و به اصطلاح نماينده او مى‏گردد، تناسب داشته باشد. اين تناسب به دلايل زير در مورد آدم منتفى بود: 1) انسان به دليل دارا بودن ماهيتى مادّى، تركيبى از قواى غضبيه و شهويه است 2) انسان واحدى جانشين خدا نخواهد بود بلكه نوع انسان با مجموعه فراوانى از افراد. حال با توجه به اين كه انسان در بستر يك زندگى اجتماعى به سر خواهد برد، مقتضاى يك نظام اجتماعى، تزاحم و درگيرى، تضاد و تعارض و بالاخره شرّ و فساد خواهد بود. اين چه خليفه و جانشينى است كه هم به موجب هويّت وجودى و هم به دليل حيات جمعى و نظام اجتماعى خود، برپا كننده فساد است. در حالى كه كسى كه او از وى جانشين شده است كمال محض و منزّه از هر نقيصه و پاك و مبرّا از هر شرّ و فسادى است.
به دلايل فوق ملائكه تصور مى‏كردند، اگر قرار است خداوند خليفه‏اى را براى خود برگزيند ما، يعنى ملائكه به خليفه‏گى از جانب خداوند سزاوارتريم. چرا كه وجود ما هيچ شرّ و فسادى را به دنبال ندارد بلكه همواره او را تقديس و تسبيح مى‏كنيم.
خداوند در پاسخ به اين شبهه و سئوال ملائكه چنين پاسخ داد: إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ* وَ عَلَّمَ آدَمَ اَلْأَسْماءَ كُلَّها. پس از تعليم اسماء به آدم (ع)، روى به ملائكه كرد و گفت اگر راست مى‏گوئيد كه آدم صلاحيت جانشينى را ندارد، اين اسامى را برشماريد. اينجا بود كه ملائكه اظهار داشتند ما فقط آنچه را كه به ما تعليم داده‏اى مى‏دانيم و نه چيزى ديگر. اما وقتى همين تقاضا را از آدم كرد آدم توانست از عهده آن كار بر آيد.
منظور از اسمائى كه به آدم تعليم داده شد صرفاً كلمات و لغاتى نبود كه براى افهام و تفهيم و توانائى برقرارى ارتباط محاوره‏اى با افراد بدان‏ها نياز دارند و سپس آدم بتواند آن لغات و كلمات را تكلم كند. چرا كه اگر چنين بود اولاً چنين چيزى فضيلتى براى آدم به حساب نمى‏آمد تا آنجا كه او را در مقايسه با فرشتگان، در رتبه‏اى قرار دهد كه بتواند جانشين خدا شود. ثانياً چنانچه همين تعليم را به ملائكه مى‏داد، آن‏ها نيز توانائى تكرار آن كلمات را داشتند. چرا كه آگاهى از يك لغت و اسم براى ملائكه امكان داشت ثالثاً منظور از لغات و استفاده از آن‏ها، فهماندن مقاصد است و فرشتگان براى افهام و تفهيم به كلمات نيازمند نيستند، بلكه داراى كمالى فوق تكلم بوده و بدون واسطه شدن كلمات، مقاصد خود را به يكديگر تفهيم مى‏كنند. اگر منظور از علم به اسماء، تنها نامهاى تعدادى از موجودات، يعنى نام و لفظى را كه در لغت دارند، نبود پس چه بود؟ در پاسخ بايد گفت حقيقت علمى كه با تعليم الهى براى آدم حاصل شد به گونه‏اى كه استحقاق دريافت خلافت او گرديد علمى بوده است توأم با كشف حقيقت و وجود آن‏ها. سماهاى اسم‏ها و اشياء، حقايق خارجى و موجودات مخصوصى بوده‏اند كه در پشت پرده غيبت مخفى بوده و علم به آن‏ها براى يك موجود زمينى مانند آدم امكان داشته است در حالى كه براى فرشته‏هاى آسمانى امكان نداشته است. علم به اسماء چيزى شبيه علم لغات نبوده است بلكه مربوط به فلسفه و اسرار و كيفيات و خواص آن‏ها بوده است. همان كه در ادامه آيه به غيب السموات و الارض تعبير شده است. قسمت پنهان و ناپيداى آسمان‏ها و زمين. همان كه در سوره حجر آيه 21 تحت عنوان خزائن آمده است: وَ إِنْ مِنْ شَيْ‏ءٍ إِلاَّ عِنْدَنا خَزائِنُهُ اين اسرار آفرينش كه خداوند به انسان تعليم داد، بدان جهت بود كه از مواهب مادى و معنوى اين جهان در مسير تكامل خويش بهره گيرد.
ب: اسماء الحسنى: منظور اسماء الحسنى كه مطابق برخى آيات، مخصوص خداوند است،(1)، همان صفات كمالى است. البته اسماء حسنى خداوند داراى شرائطى است كه به طور خلاصه بدان اشاره مى‏گردد: 1) بدليل وصف حسنى براى اسماء، منظور اسمائى است كه صرفاً بر ذات دلالت نكند بلكه در آن‏ها مفهوم وصفى لحاظ شود 2) در معناى وصفيش هم، حسنى بوده و از خصوصيات ماده و نقائص آن، خالى باشد 3) و همين معناى وصفى ذات خدايتعالى اعتبار گردد.
توضيح آن كه همه صفات كمالى ناشى از ذات مقدس الهى‏اند. بنابراين صفاتى مانند قادر، حىّ، علم و. را كه در نظر بگيريم، همه اينها از ناحيه خداوند افاضه مى‏شوند. البته انتساب اين گونه صفات كمالى به خداوند به گونه‏اى است كه هيچ يك از محدوديتها و نقائصى كه هنگام انتساب آن‏ها به انسان مطرح است، متصور نيست. به عنوان مثال، مفهومى از علم را كه با تأملى در نوع آگاهى‏هاى حاصل توسط انسان درك مى‏كنيم در حصار محدوديت‏ها و قيودى گرفتار است از جمله: 1) حادث است زيرا قبلاً نبوده، سپس به وجود آمده است، 2) در معرض زوال و نابودى است 3) براى تحصيل آن به ابزار و آلات يا منابع مطالعاتى نيازمنديم، 4) احتمال خطا در آن وجود دارد. حال وقتى صفت علم را براى خداوند به كار مى‏بريم، ضمن حفظ گوهر معناى آن يعنى آگاهى، بايد آن را از قيود فوق پيراسته كنيم.
ج: كلماتى را كه آدم از خداوند دريافت داشت: فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ: بعد از ماجراى وسوسه شيطان و دستور خروج آدم از بهشت، آدم متوجه شد به خود ستم كرده، و از آن محيط آرام و پر نعمت بيرون رانده شده لذا به فكر جبران خطاى خويش افتاد. لذا برخى گفته‏اند منظور از كلمات، همان جملات سوره اعراف آيه 23 مى‏باشد: قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ اَلْخاسِرِينَ.
پى‏نوشت‏
(1) (اعراف 180، طه 8، اسراء 110 و.)