مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

پاسخ از:: آيت الله مكارم شيرازى
از تاريخ استفاده مى‏شود كه آن‏ها هم نوعى حجاب داشتند. منتها حجاب‏هاى آنان با حجاب‏هاى مسلمين فرق داشته. شايد اين‏كه در روايات اسلامى داريم كنيزها واجب نيست سرشان را بپوشانند، به خاطر اين بوده كه اينان مسلمان نبودند، تحت حكومت اسلامى آمدند و حجاب را در تمام بدن رعايت مى‏كنند، منتها در موهاى سر رعايت نمى‏كردند. اين در حالى است كه ما مى‏بينيم بعضى از اهل كتاب هم پوشش سر را رعايت مى‏كردند. در مورد حكومت اسلامى كه نسبت به اين‏ها چگونه رفتار كردند، به يقين حكومت اسلامى، فشار زيادى روى اهل كتاب و اهل ذمه نداشته و شايد در ميان آن‏ها زنانى بودند كه موهاى خود را نمى‏پوشاندند و در اجتماع ظاهر مى‏شدند ولى گاهى مى‏شود اگر تبعيضى ميان زنان مسلمان و غير مسلمان در يك جامعه واقع شود، به عنوان ثانوى، منشأ مشكلات مى‏شود مثل زنان عصر ما، حكومت اسلامى مى‏تواند از آن‏ها هم بخواهد براى رعايت احترام جامعه اسلامى و همرنگ شدن با مسلمين و براى اين‏كه در محيط تبعيضى نباشد، احتراماً ارزش‏هاى كشورى را كه در آن زندگى مى‏كنند، رعايت كنند كه يكى از آن ارزش‏ها حجاب است.
(برگرفته از: فرهنگ حجاب بيم‏ها و اميدها، قم: دفتر مطالعات دينى زنان، 138 (. (
آنچه مسلم است چه در عصر نبى اكرم (ص) و چه در عصر حضرت على (ع)، مسأله امر به معروف ونهى از منكراجرا مى‏گشته و در حد امكان جلوى بى‏حجابى و بدحجابى گرفته مى‏شد. اينكه تا چه حد ممكن بوده، بستگى بهميزان قدرت اجرايى آن بزرگواران داشته است. چه بسا امروزه، قدرت اجرائى‏مان بيشتر باشد و ابزار، امكانات، وسايل و نيروى انسانى بيشترى در اختيار داشته باشيم.
بايد دانست كه حجاب زنان در طول تاريخ با توجه به فرهنگ و رسوم قبايل و ملتها به گونه هاى مختلف رعايت مى شده زيرا زنان به عنوان ناموس خانواده هميشه مورد حمايت و حفاظت بوده اند. آنچه اسلام به آن پرداخته حجاب كاملتر و برتر مى باشد كه براى توضيح بيشتر به نكاتى اشاره مى‏كنيم:
1- به نظر مى‏رسد حكم ايجاب حجاب در سال ششم هجرت تشريع گرديد. شاهد بر آن، آيات سوره نور است كه داستان معروف افك در آن آمده است. در همين زمان بود كه منافقين و اراذل و اوباش در صدد برآمدند با ايجاد شايعه درباره زنان پيامبر (ص) و با درست كردن مزاحمت‏ها راهى براى زنان آزاده به بهانه كنيز انگاشتن آنها قلوب پيامبر و مسلمانان را جريحه‏دار بكنند. به دنبال اين اوضاع و شرايط بود كه خداوند آيات مربوط به پوشش را براى بازگويى به امت نازل فرمود.
2- آيات مربوط به حجاب در دو سوره از قرآن (نور و احزاب) آمده است. سوره نور، آيه 30 و 31 كيفيت پوشش را بيان مى‏كند. ابتدا مى‏فرمايد: بگو (اى پيامبر) براى مؤمنين و مؤمنات كه نگاه‏هايشان را كوتاه كنند يعنى هنگام نگاه به يكديگر به صورت خيره به هم نگاه نكنند. از نگاه به گونه وراندازى و استقلالى پرهيز كنند. آنگاه به زنان مومن خطاب كرده و مى‏فرمايد: «وليضربن بخمرهن على جيوبهن» مى‏بايد روسرى خود را بر روى سينه و گريبان خويش قرار دهند»، (احزاب، آيه 59 (. هم به اين مطلب اشاره دارد. در اين آيه چنين آمده است: اى پيغمبر به زنان مؤمن بگو كه جلباب‏هاى (روسرى) خويش را به خود نزديك سازند.
روشن است كه وقتى به زن بگويند روسرى‏ات را به خود نزديك كن مقصود اين است آن را رها نكن، آن را جمع و جور كن و خود را با آن بپوشان. اطلاعات بيشتر درباره كيفيت خاص پوشش را از همان آيه 31 سوره نور كه گذشت بهتر مى‏توان استنباط كرد.
3- صاحب كشاف، وضع زنان را در پيش از نزول آيات حجاب چنين شرح مى‏دهد: زنان، گريبان‏هايشان گشاد و باز بود، گردن و سينه و اطراف سينه‏هاشان ديده مى‏شد و داخل روسرى‏ها را معمولًا از پشت سر برمى‏گرداندند (همان‏طور كه الان بين مردان عرب متداول است) و قهراً قسمت‏هاى گردن و بناگوش و سينه ديده مى‏شد، (كشاف، ج 3، ص 231 (.
حكم پوشش اسلامى با نزول اين آيه از قرآن اعلام گرديد: «قل للمؤمنين يغضوا من أبصارهم و يحفظوا فروجهم ذلك ازكى لهم ان الله خبير بما يصنعون و قل للمؤمنات يغضضن من أبصارهن و يحفظن فروجهن و لا يبدين زينتهن الا ما ظهر منها وليضربن بخمرهن على جيوبهن» (سوره نور، آيه 31 (
در اين آيه با جمله «و ليضربن بخمرهن على جيوبهن» پوشش اسلامى بيان شده است. اين جمله مى
گويد: زنان مؤمن روسرى خودشان را طورى بكنند كه گريبانشان با اين روسرى پوشانده شود و در نتيجه گوشها، گوشواره ها، گردن و سينه پوشانده شود.
در شأن نزول اين آيه در روايت حضرت امام باقر (ع) آمده است: يكى از جوانان مدينه با يكى از زنان مدينه روبرو شد. در آن زمان زنان روسرى خود را به پشت گردن مى انداختند. وقتى كه آن زن از كنار اين جوان گذشت، به آن زن خيره شد و از پشر سر به او نگاه مى كرد. اين جوان در پى او راه افتاد و داخل كوچه اى شد و در حال راه رفتن، استخوان يا شيشه به او اصابت كرد و زخمى شد. او پيش خود گفت: بايد خدمت پيامبر اسلام (ص) برسم و داستان را براى او بگويم. آن جوان نزد پيامبر آمد و پيامبر فرمود: چه شده است؟ در اين حال جبرئيل نازل شد و اين آيه را براى پيامبر آورد، (وسائل الشيعه 7 ج 14، ص 138، باب 104، ح 4، مقدمات نكاح، تفسير صافى، ج 2، ص 165، چاپ دو مجلدى، تفسير برهان، ج 3، ص 129، چاپ رحلى، الميزان، ج 15، چاپ بيروت، عربى، طبع دوم، ص 116 و تفسير نمونه، ج 14، ص 435 (
از اين آيه و حديث، وضع پوشش زنان عرب جاهلى به دست مى آيد. زنان جاهلى، پيراهنى مى پوشيدند كه سينه اش باز مى ماند، روسرى آنها تنها سر را مى پوشانيد و ادامه روسرى از پشت گوشها به پشت گردن انداخته مى شد و در نتيجه گاهى برخى زينتهاى آنها ديده مى شد. آيه شريفه نازل شد و دستور داد كه روسرى خود را طورى بپوشند كه گوش، گردن، سينه و زينتهاى آنها ديده نشود و مسلمانان پس از نزول آيه، به آن عمل كردند، (مسأله حجاب، چاپ 52، 1379، ص 139، تفسير نمونه، ج 14، ص 440، الميزان، ج 15، ص 116، تفسير كشاف، ج 3، ص 231 (
زنان عرب جاهلى يك روسورى ديگرى هم داشتند كه بزرگتر از روسرى معمولى بود. اين روسرى از چادر كوچكتر و از روسرى معمولى بزرگتر بود. روسرى بزرگ مخصوص بيرون بود. استفاده از روسرى بزرگ در آن زمان، دو جور بوده است. برخى از آن به عنوان لباس تشريفاتى استفاده مى كردند ولى برخى از زنان به عنوان پوشش استفاده مى كردند همانطورى كه در عصر ما در ايران چادر به دو صورت به كار مى رود. برخى آن را به عنوان پوشش كاملتر به كار مى برند و برخى فقط به عنوان تشريفات به كار مى برند و هيچگونه پوششى به حساب نمى آيد. آيه 59 سوره احزاب نازل شد و به زنان مؤمن دستور داد كه روسرى بزرگ را به عنوان پوشش كاملتر به كار ببرند و مسلمانان از آن زمان به بعد چنين كردند. در آيه 59 سوره احزاب آمده است: «يدنين عليهن من جلابيبهن» جلابيب، جمع جلباب و به معناى لباسى است كه از روسرى معلمولى بزرگتر و از چادر و عبا كوچكتر است، (مسأله حجاب، ص 174، چاپ 38 و تفسير نمونه، ج 17، ص 426 به بعد)
اين آيه در صدد بيان حكم ديگرى در مورد پوشش نيست بلكه اين آيه تأكيد است بر عمل كردن به آيه سوره نور كه حكم پوشش اسلامى را بيان مى كند، (مسأله حجاب، ص 178، چاپ 38 و تفسير نمونه، ج 17، ص 426 به بعد) بنابراين زنان عربى، لباس خاصى داشتند و با نزول حكم اسلامى پوشش، خود را بر اساس پوشش اسلامى پوشاندند و زنان مؤمن اين حكم را خوب مراعات مى كردند و خود را در برابر مردان نامحرم مى پوشاندند.
توجه داشته باشيد كه هدف اساسى اين است كه مردان و زنان طورى عمل كنند كه فساد آور نباشد و آنانكه به حقيقت، دين اسلام را پذيرفتند، آنگونه عمل مى كردند كه دين دستور داده بود. اگر زن يا مرد، پوششى به خود بگيرد كه زبان حال آن پوشش، دعوت به فساد باشد، اين پوشش، اسلامى نيست حتى اگر به صورت ظاهر هم اسلامى باشد همان طورى كه اگر كسى نماز بخواند و هدفش ريا باشد، آن نماز نماز نيست گرچه بصورت ظاهر هم نماز باشد. بر اين اساس هم مردان و هم زنان بايد در پياده كردن پوشش اسلامى به هدف اساسى دين اسلام توجه كنند. البته به اين مطلب توجه بكنيم كه شكل لباس، در عصر ها و زمانهاى مختلف، متحول مى شود ولى آن هدف اساسى همواره ثابت است. اگر لباس، لباس باشد كه دعوت به فساد نكند و آن مواضعى كه بايد پوشانده شود، پوشانده شود، در اين صورت، آن لباس اشكالى نخواهد
داشت و چنين نيست كه در همه كشورها و همه شهرها لباس همه مردم يكسان باشد. سليقه ها، عادتها، فرهنگها و شرائط جغرافيائى متفاوت است و به خاطر همين، لباس ها هم متفاوت است.
ترديدى نيست كه حجاب يكى از ضروريات دين اسلام و بى حجابى جزء منكرات شمرده مى شود و آيات و روايات فراوانى كه در زمينه فريضه امر به معروف و نهى از منكر آمده، بر اين تأكيد دارند كه بايد با تظاهر گناه و فساد با شرائطش مبارزه شود. يكى از آن ها پديده بى حجابى است. و اين دستور به صورت يك قضيه حقيقى و قانون ملى الاهى بيان شده و همگان را در گستره خود قرار مى دهد، پيامبر (ص) و اميرالمؤمنين (ع) نيز از اين قانون مستثنى نيستند.
لذا آن چه مهم است رعايت مراتب امر به معروف و نهى از منكر و چگونگى اجراى آن مى باشد كه در زمان پيامبر (ص) و بعد از آن در ميان دين داران معمول بوده است به طورى كه مردم به طور زبانى تذكر مى دادند و با بيان آيات و روايات هشدار مى دادند. و اما مرحله نظارت بر توليد كنندگان لباسها و كنترل واردات ژورنال ها و ممنوعيت حضور در برخى مكان ها و ديگر روشهاى باز دارنده به عهده نيروهاى مجاز و انتظامى مى باشد.
در روايتى از فاطمه زهرا (سلام الله عليها) سؤال شد: «براى زنان چه چيز بهتر است؟» در جواب فرمودند: «براى زنان بهترين چيز آن است كه مردان را نبينند و مردان نيز آنان را نبينند»، (كشف الغمه، ج 2، ص 23 و 24 و مناقب ابن شهر آشوب، ج 3، ص 119 و منتهى الآمال، ص 161 به نقل از كتاب چهارده معصوم اثر مؤسسه در راه حق، ص 27 (.
اين عقيده فاطمه زهرا (س) درباره زنان مى‏باشد كه در برابر مردان بيگانه و نامحرم چگونه حريم را نگه دارند و از اختلاط و معاشرت و برخورد با مردان نامحرم چگونه پرهيز كنند.
البته روشن است كه اين گونه روايات اين نكته را گوشزد مى‏كند كه بهتر است زنان بدون جهت و ضرورت خود را در معرض ديد مردان نامحرم قرار ندهند. اين پيام حضرت اوّل در زندگى عملى خود آن بانوى بزرگ تبلور مى‏كند.
امام موسى بن جعفر (عليه السلام) از پدرانش نقل فرموده است كه امير مؤمنان على (عليه السلام) فرمود: فرد نابينائى اجازه خواست كه به منزل فاطمه (س) وارد شود، آن گرامى خود را از او پوشيده داشت رسول خدا (ص) به او فرمود: چرا خود را پوشيده داشتى در حاليكه نابيناست و تو را نمى‏بيند؟ عرض كرد: اگر او مرا نمى‏بيند من او را مى‏بينم، و نيز رايحه و عطر را مى‏بويد و شامه‏اش سالم است. رسول خدا (ص) فرمود: گواهى مى‏دهم كه تو پاره تن منى، (بحار، ج 43، ص 91 و رياحين الشريفه، تاليف شيخ ذبيح الله محلاتى، چاپ اسلاميه تهران، ج 1، ص 216 و منتهى‏الامال، ص 161 و 162 به نقل از همان، ص 26 (.
پس حضرت عقيده و پيام خود را در برابر برخورد با نامحرمان با سيره عملى خود امضا و ابلاغ مى‏كند و گرنه ابتلا به گناه از ساحت قدوسى آن بانوى مقدس و معصوم، فرسنگ‏ها فاصله دارد به راستى اگر اين يك پيام را زنان جامعه عمل كنند و در برابر نامحرمان از خود نمائى دست بكشند و خود نيز از نامحرم گرائى بپرهيزند، جامعه در چه سطحى از نزاهت و طهارت باقى مى‏ماند؟ البته راجع به عصمت امامان و حضرت زهرا (سلام الله عليها) بايد گفت آنان نيز مانند ساير انسانها در معرض وسوسه شيطان قرار مى‏گيرند. اما از چنان قدرت ايمانى بهره‏مندند كه آنان در صدد دفع شيطان بر مى‏آيند و وسوسه شيطان به آنان راه پيدا نمى‏كند.
پرسمان