|
گفتنى است كه مراد از ازواج در آيه 70 سوره زخرف كه مى فرمايد «ادخلوا انتم وازواجكم» همان زن دنيوى انسان است كه درصورت مومن بودن وى، از ناحيه خدا خطاب مى رسد كه اى بندگان مومن من به همراه همسرانتان به بهشت داخل شويد. به عقيده علامه طباطبايى مراد از ازواج همين همسران دنيوى است نه حوريان بهشتى، به جهت اين كه آيه مى فرمايد: «وارد شويد». بديهى است كه حوريان داخل بهشت واقع هستند. براى آنهامعنا ندارد كه گفته شود كه دخل شويد. اما اين كه مومنان فوق از حوريان بهشتى نصيبى مى برند يا نه؟ پاسخش اين است كه اثبات يك چيز به معناى نفى غير آن نيست. اگر گفته شود على در خانه هست، به معناى نبودن شخص ديگر نمى باشد. ظاهر آيات ديگر بهره مندى از حوريان را براى هر مومنى به نوبه خود ثابت مى كند. اما اين كه حور از چه جنس است؟ حور در جنس واحدى نيست و به همسران بهشتى اعم از زن و مرد اطلاق مى شود. استاد حسن زاده آملى در نكته 712 از كتاب هزار و يك نكته چنين مى گويد: «حور هم جمع احور است كه نعت مذكر است. يعنى: مرد آهوچشم و ميش چشم و هم جمع حورا كه نعت مونث است. يعنى: زن آهوچشم و ميش چشم و همچنين عين هم جمع اعين است. يعنى: مرد فراخ چشم و هم جمع عينا يعنى زن فراخ چشم». واما اين كه مونث آمدن صفت مطهره آيا دليل است بر اين كه مراد از ازدواج زنان اند يا نه؟ پاسخ اين است كه مونث بودن مطهره به لحاظ جمع آمدن ازدواج است. زيرا در زبان عربى ميتوان براى موصوف جمع حتى اگر مذكرباشد، صفت را به صورت مفرد مونث آورد. به عقيده علامه طباطبايى، منظور ازازدواج همسران بهشتى اند كه از تمام آلودگى ها و عيوب بدنى و اخلاقى كه مانع از انس و الفت تمام در ميان مرد و همسرش مى شود، پاك هستند(1). ازاين رو در نظر برخى مانند استاد جوادى آملى همچنان كه ازدواج از نظر لغت ميان مرد و زن به كار مى رود، در ظاهر آيه هم به صورت عموم به كار رفته است. يعنى براى هر يك از انسان هاى مومن و داراى عمل صالح در بهشت همسرانى پاك مهيا گرديده است. اما از ظاهر گفته برخى ديگر مانند علامه طباطبايى و طبرسى استفاده مى شود كه گرچه ازدواج از نظرلغت عموم است اما سياق آيه به قرينه ذكر نسا در آيه 14 از سوره آل عمران دلالت دارد بر اين كه مراد از آن زنان اند نه مردان،(2).؛
پىنوشت
(1) ر. ك: ترجمه الميزان، ج 1، ص 112
(2) ترجمه الميزان، ج 3، ص 195 به بعد
|