|
ماترياليسم تاريخى، يعنى برداشتنى اقتصادى از تاريخ و برداشتى اقتصادى و تاريخى از انسان بدون برداشتى انسانى از اقتصاد و يا از تاريخ. به عبارت ديگر، ماترياليسم تاريخى، يعنى اينكه تاريخ ماهيّتى مادّى دارد و وجودى ديالكتيكى. «ماهيّت مادّى دارد»، يعنى اساس همة حركات و جنبشها و نمودها و تجلّيات تاريخى هر جامعه، سازمان اقتصادى آن جامعه است يعنى نيروهاى توليد مادّى آن جامعه و روابط توليدى آن جامعه و مجموعاً وضع توليد و روابط توليدى است كه به همة نمودهاى معنوى اجتماعى اعمّ از اخلاق و علم و فلسفه و مذهب و قانون و فرهنگ شكل مىدهد و جهت مىبخشد و با دگرگون شدن خود، آنها را دگرگون مىسازد.
اما اينكه تاريخ، وجود ديالكتيكى دارد به معنى اين است كه حركات تكاملى تاريخ، حركات ديالكتيكى است يعنى معلول يك سلسله تضادهاى ديالكتيكى، توأم با همبستگى خاصّ آن تضادهاست.
مجموعه آثار شهيد مطهرى ج 2 ج جامعه و تاريخ
|