مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

ابوجعفر احمدبن محمدبن خالد بن عبدالرحمن بن محمدبن علی برقی (؟ ـ 280ق) یکی از برجسته ترین و مهمترین راویان شیعه است که مورد توجه و قبول علمای شیعه و سنی بوده است. او در رأس دانشمندان تاریخ، حدیث، تفسیر قرآن، رجال و فقه اهل بیت در قرن سوم هجری بوده و به دلیل شیعه بودن توسط بعضی از علمای اهل سنت مثل یاقوت حموی تضعیف شده است. البته عده ای از علمای شیعه نیز او را تضعیف کرده اند که به دلیل برداشت خاصّ آنها از موضوع غلوّ بوده است. و به دلیل اینکه برقی توسط احمدبن محمدبن عیسی اشعری قمی به اتهام روایت از غالیان و ضفعاء از قم اخراج شده بود، او را ضعیف دانستند با این حال آثار او در میان علمای پس از قرن چهار رواج یافته و بسیاری از روایات او (در کتابهایش) توسط مؤلفان کتب اربعه نقل شده است و متأخران از محققین رجالی، او و بسیاری از تضعیف شدگان توسط آن علماء را تعدیل کرده و به کتابهایشان اهمیت داده اند. او حتی در سند احادیث اهل سنت نیز واقع شده است.
برقی در قم متولد شد و در همانجا رشد کرد و به تحصیل پرداخت، وی و پدرش محمد بن خالد برقی از اصحاب و شیعیان امام رضا(ع) بودند.
پس از شهادت زید بن علی توسط یوسف بن عمر بن ثقفی (والی عراق) پدر بزرگ او به همراه نزدیکانش به قم گریخته و در منطقه ای به نام برق رود یا برقه ساکن شدند، او در نهایت در شهر قم وفات یافت.
وی از محضر راویان و دانشمندان بزرگی استفاده برده که غالباً از شاگردان و اصحاب امام رضا، امام جواد و امام هادی(علیهم السلام) به شمار می روند.
برخی از اساتید او عبارتند از: 1ـ پدرش محمد بن خالد برقی که از شاگردان و اصحاب امام کاظم و امام رضا (علیهما السلام) بود؛ 2ـ ابو اسحاق ابراهیم بن محمد ثقفی کوفی (م283ق) صاحب کتاب الغارات؛ 3ـ ابوعبدالرحمن عرزمی؛ 4ـ ابراهیم بن اسحاق نهاوندی معروف به ابراهیم عجمی؛ 5ـ ابوعلی حسین بن فرج بن ابی قتاده بغدادی؛ 6ـ ابو سمینه محمد بن اسماعیل قرشی؛ 7ـ احمدبن محمدبن ابی نصر؛ 8ـ ابو عبدالله جامورانی رازی؛ 9ـ ابراهیم ابن قتیبه اصفهانی؛ 10ـ ابو الخزرج حسن بن زبرقان قمی؛ 11ـ حسن بن عباس حریشی؛ 12ـ ابو محمد سلیمان بن جعفرجعفری (از نوادگان جعفر طیار)؛ 13ـ امیة بن عمرو شعیری کوفی؛ 14ـ حسین بن حسن فارسی؛ 15ـ اسماعیل بن ابان الحناّط و ... .
اساتید او به بیش از هشتصد و سی نفر می رسد.
برقی درطول عمر پر فراز و نشیب خود شاگردان فراوانی را نیز تربیت کرده است که از طریق او به نقل احادیث و معارف اهل بیت پیامبر (علیهم السلام) پرداخته اند و برخی ازآنها عبارتند از:
احمد بن ادریس قمی؛ 2ـ علی بن ابراهیم قمی؛ 3ـ شیخ ابوجعفر محمد بن جعفر بن احمد ابن بطة قمی؛ 4ـ ابو الحسین احمدبن فارسی بن زکریا قزوینی رازی؛ 5ـ علی بن محمد بن عبدالله بن اذینة؛ 6ـ احمد بن محمدبن امیة؛ 7ـ علی بن حسن؛ 8ـ محمدبن علی بن فیروزان قمی؛ 9ـ علی بن حسین سعدآبادی.
برقی در لابلای حوادث خشن آن زمان بر ضد شیعه، تلاشهای فراوانی برای حفظ میراث علمی و معنوی اهل بیت(علیهم السلام) به انجام رسانید و کتابهای فراوانی به این منظور تدوین نمود. برخی از کتابهای مهم او عبارتند از:
1ـ التبیان فی أخبار بغداد؛ 2ـ الطبقات؛ 3ـ الرجال؛ 4ـ طبقات الرجال که غیر ازکتاب الطبقات و الرجال است؛ 5ـ الأرضین؛ 6ـ أخبار الأمم؛ 7ـ أنساب الأمم؛ 8ـ المآثر و الأنساب؛ 9ـ المغازی؛ 10ـ فضائل القرآن؛ 11ـ القرآن؛ 12ـ فضل کتابة القرآن؛ 13ـ الأمثال (من القرآن) یا امثال القرآن؛ 14ـ الشواهد من کتاب الله عزوجل؛ 15ـ اختلاف الحدیث؛ 16ـ تعبیر الرؤیا؛ 17ـ الإبلاغ؛ 18ـ ادب المعاشرة.
و کتابهای بسیاری که فهرست آن توسط تراجم نویسان در کتابهای معتبر آمده است، اما فقط برخی از این کتابها مثل المحاسن و رجال برقی از حوادث و فتنه های کینه توزان در امان مانده و به دست ما رسیده است. با توجه به لیست کتاب های او در منابع وی در همۀ زمینه های علمی از ادبیات عرب و طب و تاریخ گرفته تا فقه و تفسیر قرآن به تألیف و تدوین کتاب پرداخته است.
سید شفتی اصفهانی کتابی دربارۀ شرح حال او با نام ترجمة البرقی نگاشته است.
احمد بن خالد برقی در واقع از رجال و اصحاب امام جواد(ع) و نخستین کسی بود که به طور گسترده به تألیف درهمۀ معارف و معالم اهل بیت (علیهم السلام) پرداخته است.
علی رغم سخنانی که دربارۀ اعتبار نقل های برقی به میان آمده است، کتابهای او از جلمه اصول چهارصدگانه حدیثی شیعه به شمار می رود و بسیاری از علمای اسلام از مطالب او استفاده های فراوانی برده اند. مثلاً کتاب های تاریخی او یکی از منابع مهم مسعودی در تألیف مروج الذهب بوده است.

منابع:
1ـ خیرالدین زرکلى، الأعلام، بیروت، دارالعلم للملایین، چ 8، 1989م، ج1، ص205.
2ـ ابن ناصر الدین دمشقی، توضیح المشتبه، تحقیق محمدنعیم العرقسوسی، بیروت، مؤسسةالرسالة، 1993م، ج1، ص463.
3ـ ابن حجر عسقلانى، لسان المیزان، بیروت، مؤسسة الأعلمى للمطبوعات، چ2، 1390ق، ج1، ص262؛ ج2، ص262.
4ـ ابوالحجاج مزّى، تهذیب الکمال، تحقیق، بشّار عوّاد معروف، بیروت، مؤسسة الرسالة، 1400ق، ج4، ص104.
5ـ یاقوت حموى، معجم الأدباء، بیروت، دارالغرب الإسلامى، 1414ق، ج1، ص431.
6ـ شیخ بهاءالدین محمدبن حسین عاملی، مشرق الشمسین و إکسیر السعادتین، تصحیح، سید مهدی رجائی، تعلیق اسماعیل بن محمد حسین خواجویئی مازندرانی، مشهد، مجمع البحوث الاسلامیة، 1414ق، ص101.
7ـ آیة الله شیخ جعفر سبحانى، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، مؤسسه امام صادق(علیه السلام)، 1418ق، ج3، ص37 و ص101.
8ـ ابوجعفر احمدبن محمد بن خالد برقی، المحاسن، قم دار الکتب الاسلامیة، چ2، 1371ق.
9ـ شیخ آقا بزرگ تهرانى، الذریعة الى تصانیف الشیعة، قم، اسماعیلیان، 1408ق، ج1، ص130، ص 431، ص524؛ ج2، ص 112، ص380؛ ج3، ص327؛ ج4، ص152، ص 346؛ ج5، ص141؛ ج6، ص305، ص309، ص313و بعد، ص321، و بعد، ص323، ص336؛ ج15، ص145، ص147؛ ج16، ص262 ، ص374؛ ج19، ص8، ج24، ص322.
10ـ سید محسن امین، أعیان الشیعة، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1406 ق، ج1، ص154، ص130 به بعد (تا ص190)، ج3، ص105.
11ـ ابن جوزى، المنتظم فى تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق محمد و مصطفى عبدالقادر عطاء، بیروت، دارالکتب العلمیّة، 1412ق، ج2، ص210؛ ج6، ص131؛ ج7، ص54؛ ج8، ص327.
12ـ ابوالحسین احمد بن علی نجاشی، فهرست أسماء مصنفی الشیعة، تحقیق سید موسی شبیری زنجانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1407ق، ص76 به بعد.
13ـ محمد بن على ابن شهرآشوب مازندرانى، معالم العلماء فى فهرست کتب الشیعة و أسماء المصنفین، بى جا، بى تا، ص11 و بعد.
14ـ سید ابوالقاسم خوئی، معجم رجال الحدیث، بی جا، چ5، 1413ق، (24 جلدی)، ج3، ص49 به بعد.
15ـ ابوالحسین مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق اسعد داغر، قم، دار الهجرة، چ2، 1409ق، ج1، ص3.