|
براى فهم قرآن به عنوان منبع اساسى معرفت دينى، ما نيازمنديم كه ابزارهاى خاص آن را پيدا كنيم و حدود استفاده از هر يك از آنها و ميزان تأثير و اعتبار از آنها را بدانيم.
مهمترين ابزارها براى فهم قرآن عبارتند: 1. ادبيات و قواعد زبانشناسى: براى درك سخن هر گوينده و نقطه آغاز تفاهم، به آگاهى از قواعد اوليه مربوط به زبان و لغت اوست. لذا داشتن اطلاعات كافى و عميق از ادبيات اين زبان از ضروريات است. در ادبيات نيز فهم معناشناسى واژهها، آشنائى به علم صرف (صرفشناسى) و علم اشتقاق، علم نحو كه جايگاه تركيبى كلمات را در ساختار جملات مشخص مىسازد و اطلاع از علم معانى و بيان و بديع كه در زيباسازى كلام قواعد مهمّى است، لازم مىباشد.
2. آشنا بودن به مضمون و سياق خود قرآن، چرا كه قرآن قراينى دارد كه بعضى پيوسته و بعضى ناپيوسته است و براى فهم مقصود هرگوينده مناسبترين شيوه آن است كه سخنان گوناگون خود او را در كنار هم و مرتبط با هم بنگريم و اين شيوه در ارزيابى و نتيجهگيرى مفيد است.
3. سنت معصوم (ع): از جمله شئون پيامبر (ص) و ائمه (ع) تبيين مقاصد كتاب الهى مىباشد. وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ اَلذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ،(1).
علامه طباطبايى مىنويسد: آيه مباركه دليل به حجّيت سخن پيامبر اكرم در شرح آيات قرآن كريم است،(2).
سنّت و سخن معصوم (ع) در تفسير و تبيين قرآن و تعليم شيوه تفسير به مردم و تبيين تأويل و تعليم راهيابى به بطون قرآن نقش اساسى دارد.
4. عقل و تفكر خلاق، مفسّر و كسى كه مىخواهد از قرآن استفاده كند بايد عقل فعّال و تفكّر، خلاق داشته باشد تا بتواند از اين ابزار بطور صحيح و دقيق استفاده نمايد.
بايد توجه داشت كه دين مجموعه عقاد و آموزههايى را ارائه داده كه اين مجموعه بايستى با هم سازگار باشد لذا در برداشت از قرآن بايد هر مفهوم قرآنى در مجموعهى آموزههاى دينى كه از منابع اصلى به دست آمده ديد. فهم عميق معانى قرآن نياز به تلاش علمى بسيار دارد لذا مفسرينى موفق بودهاند كه كولهبارى از سابقه علمى و تحقيقى بر دوش آنها بوده است.
براى آگاهى بيشتر در اين زمينه به كتب علوم قرآنى مراجعه شود. مانند: 1. شناخت قرآن، كمال دزفولى 2. روش برداشت از قرآن، محمدحسين بهشتى.
3. علوم قرآنى، محمدباقر سعيدى روشن.
پىنوشت
(1) (سوره نحل 44)
(2) (الميزان، ج 12، ص 261)
|