|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| طرح سوال : | |
اسلام به مشاوره و مشورت عنايت خاصي نموده است. حديث معروف علي(ع) لا ظهير كالمشاورة ؛ هيچ پشتيباني مانند مشاوره نيست{M، (نهجالبلاغه، ج 3 ـ ص164). دليلي بر اين مدعاست و خود رأي را موجب هلاكت آدمي دانسته است آنجا كه علي(ع) ميفرمايد: من استبدّ برأيه هلك ، (غررالحكم، ج 6، ص 296). مشاوره از ديدگاه اسلام شركت درانديشه ديگران و تبادل افكار است علي(ع) فرمودهاند: من شاور الرجال شاركها في عقولها ؛ هر كسي كه با افراد داراي كمالات مشورت كند در عقل آنانشريك شده است{M، (نهج البلاغه، ج 3، ص 193). البته مشاوره در اسلام محدود به تبادل نظر با ديگران نيست و دامنه وسيعي دارد كه عبارت است از:
1ـ مشاوره به معناي مشورت در امور شخصي. مثلاً فردي از پيامبر اكرم(ص) پرسيد: ما الزم؟ محكم كاري چيست؟{M فرمودند: تشاور امرءً ذارأي ثم تطيعه ؛ محكم كاري عبارت است از اينكه با شخصي صاحب رأي و با نظر مشورت نمايي و از او اطاعت كني{M، (وسائلالشيعه، ج 8، ص424).
2ـ مشاوره به معني نظرخواهي از ديگران براي تصميمگيريهاي مهم اجتماعي و سياسي. آيه 159 شريفه سوره آل عمران خطاب به پيامبر اكرم(ص) ميفرمايد: و شاورهم في الامر ؛ در كار مهم با مؤمنينمشورت نما{M، از پيامبر اكرم(ص) نيز در زمينه عزم و تصميمگيري سؤال شده فرمودند: مشاورة اهل الرأي ثم اتباعهم ؛ تصميمگيري عبارت است از مشاوره باصاحبان انديشه و پيروي از آنان است{M»، (تفسير ابن كثير، ج 1، ص 420). و يا حضرت علي(ع) ميفرمايد: اضربوا بعض الرأي ببعض يتولد منهالصواب ؛ برخي آراء را با ديگري جمع كنيد تا از جمع آنها خير و صواب به دست آيد{M، (غرر و دررالحكم، ج 2، ص 266).
3ـ مشاوره به معناي كمك به حل مشكلات. حضرت علي(ع) ميفرمايد: لا ظهير كالمشاورة و لا يستغني العاقل عن المشاور ؛ هيچ پشتيباني چون مشاوره نيست وعاقل و خردمند بي نياز از مشاوره نيست{M، (غرر، ج 6، ص 389).
بنابراين با توجه به آنچه ذكر شد و با توجه به اين كه اسلام ديني است فطري و منطبق و پاسخگو و تأمينكننده نيازهاي فطري انسان، و انسان نيز بدنبال كمال و رشد يافتگي و پيشرفت است، و براي رسيدن به اين مهم نيازمند همفكري و عقل و خرد و راهنمايي و مشورت باديگران است و در سايه مشورت و شريك شدن در عقل سايرين اين هدف دست يافتني است. مشكلات و مسائل مطرح شده در زندگي انسان نيز مختلف است گاهي مشكلات شخصي است و گاهي اجتماعي خانوادگي و فرهنگي و يا در ديگر زمينههاست و با مراجعه به دو آيه شريفهقرآن (يكي آيه 37 سوره شوري و ديگري آيه 158 سوره آل عمران) ميتوان به ميزان اهميت مشاوره در اسلام و نقش مشورت در زندگي مسلمانان پي برد. درباره مشورت در حل مسائل خانوادگي نيز به طور خاص ميتوانبه آيه 232 سوره بقره توجه كرد كه ميفرمايد: پس هرگاه زن و شوهر با رضايت يكديگر و مشورت و صلاحديد هم خواستند فرزندشان را از شير بگيرند اشكال ندارد. و يا در آيه 35 سوره نساء وقتي سخن از اختلاف بين زن و شوهر و احتمال جدايي بين آنها مطرح ميشود توصيهميكند كه فردي از جانب زن و فردي از جانب شوهر بنشيند و به قصد اصلاح و خيرخواهي موضوع را پيگيري و حل و فصل نمايند. بنابراين براي آگاهي بيشتر و دسترسي به منابع اين مسأله علاوه بر مراجعه به آياتي كه در همين مقدمه كوتاه ذكر شد و يا رواياتي كه از معصومين(ع)آمده است. ميتوان با مراجعه به كتب روايي و تفسير آياتي كه درباره مشاوره است و يا سيره ائمه معصومين و يا پيامبر اكرم(ص) در يك جستجوي رايانهاي با دادن كليد واژههاي مناسب اطلاعات زيادي گردآوري كنيد (البته مقداري مايه علمي براي تحقيق لازماست).
بهترين منبعي كه شما ميتوانيد در اين زمينه از آن استفاده كنيد عبارت است از: «مجموعه مقالات اولين همايش مشاوره از ديدگاه اسلام» به كوشش حجةالاسلام دكتر علي نقي فقيهي ازانتشارات معارف 1379.
كتاب ديگر: 1. «مشاوره در آينه علم و دين» نوشته علي نقي فقيهي، انتشارات اسلامي، قم.
2. «شوري در قرآن و نهجالبلاغه» جعفر سبحاني، نشر قدر، 1362.
3. «مشاوره و راهنمايي در تعليم و تربيت اسلامي» سيد مهدي حسيني بيرجندي، انتشارات امير كبير، 1375
| جواب : | | | |
|
|
|
|
|
|