|
اگر منظور شما از غير مؤمن كفار است غيبت كردن آنها اشكال ندارد. اما اگر منظور شما از غير مؤمن مسلمان يا مؤمني كه واجبات را ترك كرده و معصيت كار است اما خدا و پيغمبر را قبول دارد غيبت كردن آن جايز نيست مگر اين كه آشكارا گناه يا گناهاني را انجام مي دهد كه غيبت كردن آن شخص فقط در مورد گناه و كار حرامي كه آن شخص مرتكب مي شود اشكال ندارد مثلا اگر قمار باز است و همه هم اين را مي دانند در صورتي كه در اين جهت غيبت او بشود اشكال ندارد. در ضمن علماي اخلاق و نيز فقها در اين نكته اتفاق نظر دارند كه مواردي پيش مي آيد كه غيبت كردن در آن جايز و حتي گاهي واجب است و اين به خاطر عوارض و عنوان هاي خاصي است كه بر غيبت مترتب مي گردد.
به تعبير ديگر، غيبت به خودي خود و به عنوان اولي حرام و گناه كبيره است ولي گاهي عنوان ثانوي و تازه آن عنوان اولي را تحت الشعاع قرار مي دهد و در موارد خاصي غيبت مجاز يا واجب مي گردد و اين در جايي است كه پاي مصلحت مهمتري در كار باشد به گونه اي كه حفظ آن مصلحت بر مفاسد بزرگ غيبت غالب و چيره گردد.
از جمله مواردي كه داخل در اين استثناء است موارد زير است:
1- در مورد دادخواهي و رفع ظلم و گرفتن حق كه اگر شخص مظلوم افشاگري نكند كسي به داد او نمي رسد و حق او پايمال مي گردد. اين همان چيزي است كه قرآن كريم مي فرمايد: «لا يحب الله الجهر بالسوء من القول الا من ظلم و كان الله سميعا بصيرا؛ خداوند دوست ندارد كسي با سخنان خود بدي ها را اظهار كند مگر آن كس كه مظلوم واقع شده خداوند شنوا و دانا است» (نساء، آيه 148).
2- در مورد نهي از منكر، يعني در جايي كه اگر افشاگري نكند فرد يا افراد گنهكار دست از كارشان نمي كشند، در اينجا مصلحت امر به معروف و نهي از منكر بر مفسده غيبت غلبه مي كند و مجاز بلكه واجب مي شود.
3- در مورد بدعت گذاران و توطئه گران و كساني كه بر ضد مصالح مسلمين نقشه مي كشند كه اگر كار آنها برملا و آشكار گردد مردم به پا مي خيزند و جلوگيري كامل يا نسبي مي كنند، غيبت اين گونه افراد نيز جايز بلكه واجب است.
4- در مورد مسلماني كه جان يا مال يا ناموسش از سوي ديگري در خطر قرار گرفته و او آگاه نيست، افشاي اين خطر نيز جايز بلكه گاهي واجب است.
5- در مورد مشورت؛ يعني در آنجا كه كسي مي خواهد مثلا با ديگري ازدواج كند يا شركتي تشكيل دهد يا مسافرت نمايد و از انسان درباره شخص مورد نظرش سؤال مي كند، در اينجا امانت در مشورت اقتضا مي كند آنچه را مي داند و در مورد آن برنامه تأثيري گذارد افشا كند چون پرده پوشي در اين گونه موارد خيانت است و خيانت در مشورت جايز نيست.
6- در مورد شهادت دادن در جايي كه از انسان تقاضاي شهادت كنند، نيز غيبت كردن جايز است چون مصلحت شهادت قوي تر است.
|