|
اينكه خداوند مىفرمايد: از صبر و نماز كمك گيريد به اين معنا است كه هرگاه با سختى و مشكلى مواجه شديد اولاً استقامت كنيد و تسليم مشكل نشويد و ثانياً به وسيله نماز، رابطه خود را به خداوند برقرار كنيد، چرا كه اگر كسى دل به آن منبع بىنهايت قدرت ببندد و به او متصل گردد، از هيچ ناملايمت و اتفاق هولناكى نخواهد هراسيد. در اين امر هرگاه مشكلى براى امام صادق (علیه السلام) پيش مىآمد، آن حضرت بر مىخاست و وضو مىگرفت سپس دو ركعت نماز مىخواند. در اين آيه به دو ركن اساسى براى پيشرفت و پيروزى بر مشكلات اشاره شده است: يكى پايگاه نيرومند درونى (صبر) و ديگرى تكيهگاه محكم برونى (خداوند).
سپس خداوند مىفرمايد: « وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلاَّ عَلَى اَلْخاشِعِينَ» ضمير «ها» به صلاة بر مىگردد، يعنى، نماز جز براى خاشعان سنگين و گران است. خاشع به كسى گفته ميشود كه علاوه بر جوارحش قلب او نيز متواضع و مطيع باشد به طورى كه در آيه بعد خداوند در تعريف «خاشعين» مىفرمايد: آنها كسانىاند كه به روز قيامت و ملاقات با خداوند علم دارند و مىدانند كه به سوى خداوند باز مىگردند.
درباره دليل اينكه «خاشعين» ذكر شده است به مؤمنين و متقين مىتوان گفت كه: الف) نماز براى كسى سهل و آسان مىگردد كه در كام او شيرينى داشته باشد.
ب) تنها نماز براى كسى حلاوت دارد كه حضور قلب در نماز داشته باشد.
ج) حضور قلب با صرف ايمان و تقواى ظاهرى حاصل نمىگردد. بلكه نوعى فروتنى قلبى در مقابل خداوند نيازمند كه موجب گردد انسان از صميم قلب دل به كسى نبندد و دربند چيزى و كسى نباشد. كه اين حالت جز با علم به قيامت و ملاقات با خداوند، يقين به زود گذر بودن دنيا و. حاصل نمىگردد.
|