مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

ابتدا بايد توفيق تعريف شود. امام صادق (ع) درباره آيه شريفه « وَ ما تَوْفِيقِي إِلاَّ بِاللَّهِ» (توفيقى برايم نيست مگر به كمك خداوند تعالى) و نيز آيه شريفه « إِنْ يَنْصُرْكُمُ.» (اگر خداى تعالى ناصر شما باشد كسى بر شما غالب نيست و اگر او شما را خوار گرداند.) چنين فرموده‏اند هر گاه بنده آن طاعتى را كه خداى تعالى امر فرموده انجام دهد كارش بر وفق امر الهى مى‏باشد و بنده هم به خاطر همين عمل موافق امر الهى موفق ناميده مى‏شود و هر گاه بنده بخواهد در يكى از معصيت‏هاى الهى داخل شود پس (از آن) خداوند تبارك تعالى بين بنده و آن معصيت حائل شود (و مانع ايجاد كند) سپس آن بنده هم معصيت را ترك كند خود اين ترك به سبب توفيق خداوند متعالى ناصر مى‏باشد و هر زمان خداوند بنده را با آن معصيت رها سازد و حائل و مانعش نگردد تا اين كه معصيت را انجام دهد او را خوار گردانيده و ياريش ننموده و توفيقش نداده است بنابراين توفيق يعنى موافقت اعمال با اوامر الهى. اما گاهى واژه توفيق در بين عرف بطور عام‏تر استعمال مى‏شود و آن يعنى عمل بر وفق هدف به تحقق بينجامد.
در هر حال براى كسب توفيق اسبابى مى‏باشد كه بعضى از آنها عبارتند از: 1- اطاعت از اوامر الهى: مولاعلى (ع) مى‏فرمايند: ايها الناس انه من استنصح الله وفق و من اتخذ قوله دليلاً هدى للتى هى اقوم فان جارالله آمن و عدوه خائف اى مردم هر كس خداوند تعالى را نصيحت گر خود پذيرد موفق شده است (و به توفيق دست يافته است) و هر كس قول خداوند تعالى را راهنماى خود گيرد به چيزى هدايت يافته كه پابرجاتر و مستحكم‏تر مى‏باشد زيرا پناهنده به خدا ايمن و دشمنش ترسو و دل نگران است،(1).
در روايت شماره بعد مى‏فرمايند: من استنصح الله حاز التوفيق هركس خداوند تعالى را ناصح خود گيرد توفيق را كسب كرده است بنابراين اولين سبب كسب توفيق اطاعت از اوامر الهى و گوش به فرمان خداوند بودن است.
2- تجربه‏هاى توفيق بخش: تجربه‏هاى توفيق گذشته را بايد حفظ كرد امام على (ع) مى‏فرمايند: من التوفيق حفظ التجربة از جمله توفيق تجربه مى‏باشد گاهى تغيير محيط از يك سو و رنگ پذيرى انسان از سوى ديگر زمينه‏ها و علل توفيقات گذشته را به طاق نسيان مى‏سپارد به خوبى انديشيده شود كه چه زمنيه‏ها و تجربه‏هايى به شما توفيق بخشيده بود الان هم همان‏ها را ايجاد نماييد در سير تحولات گذشته و حال خود تأملى كنيد قطعاً به تجربه‏ها و علل توفيق بخش گذشته خواهيد رسيد.
3- برنامه ريزى و نظم: چه تجربه‏هاى توفيق‏آور گذشته را كشف كرديد اولاًبر طبق هدف خود كه آنرا توفيق مى‏شماريد برنامه بريزيد اين برنامه از روى دقت، مطالعه و مشورت با متخصصين متعهد و علما باشد تا از يك طرف از افراط و تفريط به دور باشد و از طرفى قابل عمل باشد ثانياً نظم داشته باشيد و بطور منظم و مرتب به اين برنامه عمل كنيد اگر يك روز هم كوتاهى شود به همان اندازه از توفيقات شما كاسته مى‏گردد كوشايى، استقامت شرط توفيق است بر اين نظم و عمل دقيق به برنامه پاى فشاريد امام على (ع) مى‏فرمايند: (من طلب شيئاً ناله او بعضه» هر كس طالب چيزى باشد و واقعاً بخواهد به آن چيز يا به بعضى از آن چيز خواهد رسيد.
4- در خواست از خدا: دعا و درخواست مخصوصاً با تضرع و حال و اشك چشم و دل شكسته علاوه بر آثار مادى و معنوى استجابت دل را بر انجام اوامر الهى رقيق و آماده مى‏سازد و دل را از كدورات تعلق و تشويش و اضطراب‏هاى ناشى از وسوسه‏هاى يأس‏آور شيطان و نفس اماره پالايش مى‏دهد توسل به ائمه اطهار (ع) هم در همين راستا مى‏باشد فقط غفلت نشود كه «. و من سأل الله التوفيق و لم يجتهد فقد استهزاء بنفسه.» امام رضا (ع) مى‏فرمايند: هر كس از خدا توفيق را مسئلت كند در حالى كه كوشا و تلاش گر نيست خود را به استهزاء و شوخى گرفته است. شرط نتيجه بخشيدن اين چند دستور فقط و فقط عمل به آن مى‏باشد.
دين و ايمان را مى‏توان با كسب خصوصيات يك بنده واقعى نگه داشت. ازاين‏رو بحث زير را مطالعه و عمل كنيد: 1- شناخت خدا: امام رضا (ع) مى‏فرمايند: «اول عبادة الله معرفته.» اولين مرتبه عبادت خدا معرفت و شناخت خدا مى‏باشد بنابراين يك بنده واقعى اول بايد شناخت خدا پيدا كند در اين باب اگر زمينه مطالعاتى شما كم است از كتاب‏هاى اعتقادى آقاى محسن قرائتى شروع كنيد ولى بعداً مسير مطالعاتى شما در كتابهاى استاد مطهرى باشد تا معارف و اعتقادات اسلامى را از چشمه زلال بگيريد ولى اگر زمينه مطالعاتى داريد از همان اول از كتاب توحيد استاد مطهرى شروع كنيد.
2- ايمان به خدا: از شناخت و اعتقاد بالاتر و با ارزش‏تر ايمان به خدا مى‏باشد امام على (ع) مى‏فرمايند: «الايمان شجرة اصلها اليقين.» ايمان درختى است كه ريشه آن يقين است پس بر حسب اين روايت ريشه ايمان همان يقين قلبى است نه صرف اعتقاد و شناختى كه در معرض رد و اثبات است و در روايتى ديگر امام رضا (ع) مى‏فرمايند: «لا عبادة الاّ بيقين» عبادتى نيست مگر با يقين پس اصل شجره ايمان يقين است و يقين قوام بخش عبادت واقعى است در نتيجه ايمان به خدا عبادت واقعى را محقق مى‏سازد بنابراين بنده واقعى خدا بايد علاوه بر شناخت خدا ايمان به خدا هم داشته باشد اين نكته قابل ذكر است كه مهمترين چيزى كه ايمان را در قلب پا برجا و مستحكم مى‏كند ورع است كه در كلام امام صادق (ع) آمده: «سئل الصادق (ع) ما الذى يثبت الايمان» قال: الذى يثبته فيه الورع والذى يخرجه منه الطمع» از حضرت سؤال شد چه چيزى ايمان را در قلب تثبيت مى‏كند؟ فرموند: چيزى كه ايمان را در قلب تثبيت مى‏كند ورع (اجتناب از معاصى و شبهات حرام) مى‏باشد و چيزى كه ايمان را از قلب خارج مى‏كند طمع (نسبت به گناهان و انجام معاصى) مى‏باشد.
3- شناخت دستورات خدا: شناخت دستورات خدا بعد از شناخت و ايمان به خدا شناخت فرستادگان الهى را نيز مى‏طلبد زيرا اول بايد آنها را بشناسيم تا بعد به رسالت آنها پى ببريم و در زمان غيبت امام معصوم (ع) به شأن و رسالت علما و فقهاى عظام واقف گرديم كه در اين باب از جهت نظرى و بحث‏هاى كلامى و اعتقادى بايد به بحث نبوت و امامت رجوع كرد ولى از جهت صرف شناخت دستورات عملى كافى است كه به رساله‏هاى علميه مجتهدين كرام رجوع شود بنابراين بارجوع به رساله مى‏توان واجب و حرام الهى را شناخت تا اين ويژگى ديگر بنده واقعى خدا تحقق يابد.
4- ترجيح دستورات خدا: دستورات خدا را بايد بر دستورات نفس، شيطان و. در عمل ترجيح داد. امام سجاد (ع) مى‏فرمايند: من عمل بما افترض الله عليه فهو من اعبد الناس هر كس به آنچه خدا بر او واجب كرده عمل كند از عابدترين مردم مى‏باشد. امام على (ع) مى‏فرمايند: لا عبادة كاداء الفرائض هيچ عبادتى مثل انجام واجبات نيست. بنابراين انجام واجبات و ترك محرمات بر هر چيزى ترجيح دارد و نشانه ديگرى از بندگى واقعى خدا مى‏باشد.
5- استقامت در بندگى: بندگى خدا مادام العمرى و هميشگى است خداوند تبارك و تعالى به پيامبر اكرم (ص) در قرآن چنين خطاب مى‏كند: فَاعْبُدْهُ وَ اِصْطَبِرْ لِعِبادَتِهِ. او را عبادت كن و در راه پرستش او شكيبا باش،(2). خستگى و عبادت و بندگى مقطعى از ساحت بنده واقعى خدا بدور است حضرت على (ع) مى‏فرمايند: «دوام العبادة برهان الظفر بالسعادة»،(3). عبادت دوام دار و هميشگى دليل قاطع ظفر و دستيابى به سعادت و خوشبختى است.
اين نكته در خور يادآورى است كه مراد از عبادت فقط نماز و روزه نيست بلكه مراد طاعت و فرمانبردارى از خدا است كه در مرحله اول، عمل به واجبات و ترك محرمات مى‏باشد. مولا على (ع) مى‏فرمايند: غاية العبادة الطاعة نهايت عبادت طاعت است،(4). بنابراين بندگى و سرسپردگى دائم نسبت به خداى تعالى از ويژگى‏هاى مهم بنده واقعى خدا مى‏باشد.
6- بندگى با آزادگى: بنده واقعى خدا بايد به حدى برسد كه فقط لذت و محبت و عشق او را به بندگى وادارد از شوق بهشت و ترس جهنم آزاد باشد. امام صادق (ع) مى‏فرمايند: ان العباد ثلاثة: قوم عبدوا الله عزوجل خوفاً فتلك عبادة العبيد و قوم عبدوا الله تبارك و تعالى طلب الثواب فتلك عبادة الاجراء و قوم عبدوا الله عز و جل حباً له فتلك عبادة الاحرار و هى افضل العبادة بندگان سه گونه‏اند: 1- گروهى از روى ترس (از جهنم و عذاب الهى) خداى عز وجل راعبادت مى‏كنند كه اين عبادت از آن بردگان مى‏باشد 2- گروهى با دل‏خواهان ثواب (و دريافت پاداش و بهشت) خداى تبارك و تعالى را عبادت مى‏كنند كه اين عبادت از آن مزدبگيران مى‏باشد 3- گروهى به خاطر حب وعشق (حق‏تعالى) خداى عزوجل را عبادت مى‏كنند كه اين عبادت، بهره آزادگان (و وارستگان از بند غيرعشق) مى‏باشد و همين عبادت هم برترين عبادت‏ها مى‏باشد»،(5).
تذكر: اين قسم اخير عبادت رانبايد از خود انتظار داشت زيرا وصول به آن حال بلند معنوى، سال‏هاى دراز و پياپى را مى‏طلبد البته اگر انسان استقامت در بندگى داشته باشد به مرور زمان شمه‏اى از آن حال را در خود مى‏يابد. در اين قسم اخير نه تنها عبادت از ريا و عجب خالص است بلكه از ترس جهنم و اراده ثواب هم خالص است آزاد از هر قيد غيرخدايى است).
7- چشم به كرم خدا نه عمل خود: بنده واقعى خدا هميشه خود را مقصر مى‏بيند و عمل خود را به هيچ مى‏انگارد براى عمل خود قدرى قائل نيست و پيوسته چشم به كرم كريم دوخته نه از غرور عمل باد در پوست انداخته امام صادق (ع) مى‏فرمايند: عليك بالجد ولا تخرجن نفسك من حد التقصير فى عبادة الله تعالى و طاعته، فان الله تعالى لايعبد حق عبادته بر تو باد كوشيدن (وجد و جهد در عبادت) و نفس تو از حد تقصير در عبادت و طاعت خداى تعالى خارج نشود (و خويش را مقصر بداند) زيرا خداوند تعالى آنگونه كه شايسته پرستش است عبادت نمى‏شود»،(6). اينها پاره‏اى از خصوصيات مهم بنده واقعى خدا مى‏باشد كه فقط با عمل دقيق به آن مى‏توان بنده واقعى حضرت دوست شد.
پى‏نوشت‏
(1) (شرح نهج‏البلاغه ابن‏ابى‏الحديد، ج 9، ص 106)
(2) (مريم، آيه 65)
(3) (الغرر والدرر، باب العبادة، ص 24 و 318)
(4) (همان، ص 30)
(5) (ميزان‏الحكمه، ج 6، ص 17، روايت 11346)
(6) (همان، ص 25، روايت 11407)