پاكيزه گوهر صدف اعتبار قم

تحقيق پيرامون تولد و سن حضرت فاطمه معصومه(سلام الله علیها)
اهل بيت پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) چهره هاى پرفروغى به جهانيان عرضه كرده اند و نامشان مانند ستارگان درخشان در آسمان فضيلتها مى درخشد; درخشانترين ستاره در ميان بانوان هفتمين منظومه ولايت; فاطمه كبرى فرزند پاكيزه موسى بن جعفر(علیهما السلام) است. كه سالهاست تشنگان معرفت از حريمش زلال ايمان مى نوشند و عارفان با گذر بر زندگى فرزانه وارش و درك لحظه هاى آسمانى شدنش، درهاى عروج را به روى خود مى گشايند وبوى وصال را در گستره زمين منتشر مى سازند. او والاترين دختر موسى است و از اين روست كه هر گاه نامى از پدر برده شود، يادى از او نيز به ميان مى آيد. با اذعان به اين حقيقت كه پيرامون زندگانى حضرت فاطمه معصومه(س)تحقيق كاملى صورت نپذيرفته است، به خاندان، اوضاع سياسى، عصر تولد، و نظراتى كه پيرامون تولد حضرت ارائه شده است، مى پردازيم.

سرود شكفتن

تولد فاطمه معصومه(سلام الله علیها) براى اهل بيت(عليهم السلام) اهميتى خاص داشت زيرا اين خبر قبل از تولد بارها توسط امام صادق(ع) اعلام مى شد و به اين ترتيب از همان ايام شيعيان به شناخت مقام والاى وى فرا خوانده مى شدند. از جمله آنگاه كه گروهى از شيعيان رى نزد امام صادق(علیه السلام) آمدند، حضرت فرمود: آفرين بر برادران ما از اهل قم. آنان گفتند: ما اهل رى هستيم. ولى امام همان جمله پيشين راتكرار فرمود. و ادامه داد: «الا ان لله تعالى حرما و هو مكه. الا ان لرسول الله حرما و هو المدينه الا ان لاميرالمؤمنين حرما و هو الكوفه الا ان حرمى و حرم ولدى بعدى قم الا ان قم كوفتنا الصغيره.
الا ان للجنه ثمانيه ابواب ثلاث منها الى قم.تقبض فيها امراه هى من ولدى و اسمها فاطمه بن موسى. تدخل بشفاعتها شيعتناالجنه باجمعهم ».
براى خداوند حرمى است كه مكه است، حرم رسول، مدينه حرم اميرمومنان كوفه است وحرم من و فرزندانم قم است. بدانيد قم كوفه كوچك ماست. بدانيد بهشت هشت در داردكه سه در آن به سوى قم است.بانويى از اولاد من در آنجا وفات مى كند كه نامش فاطمه دختر موسى است. همه شيعيان ما به شفاعت او وارد بهشت مى شوند.
اين خبر و نحوه تعريف حضرت از قم به طور طبيعى مى توانست گروهى از اهالى رى را به عزيمت به سوى قم برانگيزد و درحقيقت اهميت ويژه اى را كه شهر قم به خاطر حضور فاطمه كبرى مى يافت براى آنان بازگو كند. مى توان گفت به همين خاطر گروههايى از مردم قم از جمله صاحبان فكر وانديشه از آمدن چنين بانويى به قم مطلع بودند و براى فرا رسيدن آن زمان و يارى و پاسداشت مقدم وى لحظه شمارى مى كردند. نكات ديگرى نيز از اين روايت به دست مى آيد از جمله اين كه قم حرم ائمه طاهرين است. موضوعى كه در دهها روايت ديگراز زبان پيامبر(ص)، امام على(ع) و اغلب ائمه يكى پس از ديگرى به آن اشاره شده است.
در خبرى ديگر نيز امام صادق(علیه السلام) به پيشگويى تولد وى پرداخت. آن روز يكى ازشيعيان به نزد حضرت آمد، امام را ديد كه با كودكى در گهواره سخن مى گويد. گامى جلوتر نهاد و مبهوت از اين واقعه پرسيد: آيا با اين طفل سخن مى گوييد؟ امام اورا دعوت كرد تا با كودك در گهواره سخن بگويد. مرد باز هم جلوتر آمد و سلام كرد.كودك نه تنها جوابش را داد; بلكه گفت: اى مرد نامى را براى دخترت [كه تازه متولد شده است] انتخاب كرده اى كه خداوند آن را دشمن مى دارد پس نامش را عوض كن[وى نام دخترش را حميرا گذاشته بود] شگفتى مرد دو چندان شد. آنگاه امام صادق(ع) فرمود:
«اين كودك فرزندم موسى است.
خداوند از او دخترى به من عنايت مى كند كه نامش فاطمه است. او را در سرزمين قم به خاك مى سپارند. هر شخصى كه او را در قم زيارت كند، بهشت برايش واجب مى شود».

پاكيزه نسب

پدرش موسى بن جعفر(علیهما السلام) ملقب به كاظم، صابر، صالح و امين است كه روز يكشنبه، هفتم ماه صفر سال 128 هجرى قمرى در منطقه ابواء; محلى بين مكه ومدينه از بانويى پاكيزه به نام حميده به دنيا آمد. ابوبصير درباره تولد موسى كاظم(ع)مى گويد: همراه امام صادق(ع) (سالى كه پسرش موسى بن جعفر(ع) متولدگرديده سال 128 ه. ق) براى شركت در مراسم حج به سوى مكه رفتيم. وقتى به سرزمين «ابواء» (منزلگاهى بين مكه و مدينه) رسيديم، امام صادق(ع) براى ماصبحانه فراوان و خوب تهيه كرد، ما مشغول خوردن صبحانه بوديم كه فرستاده حميده(همسر امام صادق(ع » آمد و گفت:حميده مى گويد: درد زايمان گرفته ام، و شما فرموده ايد نسبت به اين پسر اقدامى نكنم.
امام صادق(ع) بى درنگ برخاست و همراه فرستاده حميده رفت، و پس از مدتى نزدى اصحاب بازگشت. اصحاب پرسيدند: خداوند تو را شاد كند و ما را فدايت نمايد،جريان حميده چه بود؟
فرمود: خداوند حميده را سلامت داشت و به من پسرى عنايت فرمود، كه در ميان مخلوقاتش از همه بهتر است، و حميده در مورد آن نوزاد مطلبى به من گفت كه به گمانش من آن را نى دانم، در صورتى كه من به آن از او آگاهتر هستم.
پرسيدم: قربانت گردم، آن مطلب چه بود؟
پاسخ داد: حميده گفت; هنگامى كه آن نوزاد متولد شد، «دستهايش را بر زمين نهاد و سر به سوى آسمان بلند كرد».من به حميده گفتم: اين كار، نشانه رسول خدا(ص) و نشانه وصى بعد از اوست.
امام كاظم(ع) در سال 179 ه. ق به دستور هارون زندانى شد و سرانجام در روزجمعه بيست و چهارم يا بيست و پنجم ماه رجب سال 183 در بغداد مسموم گرديد و به شهادت رسيد و پيكر پاكش را در شهر كاظمين به خاك سپردند.

مادر حضرت معصومه(سلام الله علیها)

حضرت معصومه(سلام الله علیها)و امام رضا(ع) هر دو از يك مادر به نام «نجمه » (ستاره)متولد شده اند. در كتابهاى تاريخى براى مادر حضرت ده نام و لقب ذكر شده است كه عباتند از:
نجمه، تكتم، خيزران مرسيه، اروى، ام البنين، طاهره، سكن،سمانه، شقرا، صقر.
درباره زمان تولد، پدر، مادر، سن و مدت عمر نجمه خاتون اطلاعى در دست نيست ودرباره اينكه وى اهل چه منطقه اى بوده است، نيز اختلاف نظر وجود دارد. على اكبرمهدى پور مى نويسد:
از تاريخ تولد نجمه خاتون اطلاعى در دست نيست و از مقدار سن شريفش به هنگام شرفيابى به دودمان امامت چيزى نمى دانيم. تنها چيزى كه در منابع حديثى آمده،اين است كه وى به هنگام تشرف به خانه امام كاظم(ع) دوشيزه بوده است. اما درمورد تابعيت وى كه اهل چه كشورى بوده، تنها چيزى كه در دست است اين كه وى اهل مغرب بود و مغرب در اصطلاح به سه معنا اطلاق مى شود:
1-شمال آفريقا شامل; تونس، ليبى، مراكش و الجزاير
2-مراكش
3-اروپا
براى تعيين منظور از مغرب بايد به واژه «مرسيه » استناد كنيم كه در ذيل «خيزران »گفته مى شود «مرسى » به سرزمينهايى در فرانسه، اسپانيا و الجزاير اطلاق مى شود،ولى چون به وى «سكن نوبيه » و «شقراء نوبيه » نيز گفته اند، اين احتمال كه منظور شمال آفريقاست، تقويت مى شود و از اين رو مرحوم خاتون آبادى به صراحت وى را اهل نوبه و زنگبار دانسته است، همچنين چون درباره نجمه خاتون واژه «مولده » (آنكه در كشور عربى متولد شده و نشو و نما يافته) به كار رفته لذااين احتمال كه اهل كشورهاى غربى باشد رد مى شود.»
اما درباره جايگاه رفيع مادرحضرت معصومه(سلام الله علیها)همين نكته بس كه امام كاظم(علیه السلام)مى فرمود: او را جز به فرمان خداو به استناد وحى خدا نگرفتم.

چشمه كوثر و فرزندان امام كاظم(علیه السلام)

فراوانى فرزندان نسل رسالت و ولايت از موضوعاتى است كه قابل انكار نيست هر چند گاه اين امر كه تعداد فرزندان ائمه به دهها نفر مى رسد براى برخى مورخان گران آمده وآنان سعى نموده اند به روش هاى مختلف از تعداد آنها بكاهند اما حقيقت اين است كه «كوثر» همان كوثرى كه خداى متعال در قرآن كريم سوره اى را به نامش نازل كرده،كليد حل مشكل است. آن روز كه ابراهيم يگانه فرزند حضرت پيامبر در هفده ماهگى در مدينه طيبه رحلت كرد و در بقيع به خاك سپرده شد، گروهى از منافقان و دشمنان و دشمنان مرگ وى را علامت بريده شدن نسل رسالت و نابودى اسلام دانستند و باكنايه و زخم زبان دل وى را آزردند. اين موضوع كه به شدت پيامبر را افسرده كرددر نهايت به نزول سوره مباركه كوثر انجاميد و خداى متعال چنين فرمود:
«بسم الله الرحمن الرحيم. انا اعطيناك الكوثر فصل لربك و انحر ان شانئك هوالابتر»
اعجاز اين سوره منحصر در حسن و حسين فرزندان بلافصل على(علیه السلام)نبود بلكه در نسلهاى بعدى نيز همين معجزه الهى جريان يافت. و به روشنى مى توان اين معجزه آشكار را ديد. كوثرى جوشان در نسل تمام ائمه به وديعه گذاشته شد كه نسل نبوت وامامت را زنده نگاه داشت. مرورى بر فشارها و اعدامها و سياستهاى كينه توزانه حاكمان اموى و عباسى نشان مى دهد كه چگونه همين «كوثر جوشان » گاه تنها باريكه حفظ نسل ولايت بود. از اين روى به نظر مى رسد نه تنها نبايد كثرت اولاد امامان موجب بروز سؤال شود بلكه ظهور اعجاز الهى «كوثر» در طول حيات ائمه بايد مارا به شگفتى و تحسين وا دارد.
يكى از اين امامان معصوم كه به كثرت اولاد مشهور است امام موسى كاظم(علیه السلام)است كه تمام تاريخ نويسان به تعدد فرزندانش گواهى داده اند.
در بين نويسندگان تا آنجا كه ما جستجو كرده ايم تنها عباس فيض نويسنده انجم فروزان به اين حقيقت ظريف دست يافته و جارى كوثر را در نسل امام كاظم به تماشانشسته است.
وى مى نويسد:
«موضوع كثرت نسل پيغمبر اكرم از چيزهايى است كه به شهادت حس و تاريخ به هيچ وجه قابل انكار نيست.
چنانچه خداوند تبارك و تعالى هم در قرآن مجيد در آنجايى كه مى فرمايد: انااعطيناك الكوثر فصل لربك و انحر ان شانئك هو الابتر بدين معنى تصريح فرموده زيرا به اتفاق مفسرين منظور از كوثر كثرت نسل است و شان نزول اين سوره آن است كه ازدياد در نسل با كمتر تاملى در اين عصر اعجاز قرآن ثابت مى گردد زيرا ذريه پيغمبر در كثرت چنانند كه كوچكترين ديه و قريه اى را هم از آن ها خالى نمى توانديافت با اينكه از طرف بنى اميه و بنى عباس و خلفاى آنها براى اضمحلال اين شجره طيبه و قطع نسل اين دودمان شريف منتهاى كوشش و جديت اعمال و به منظور انقراض سلسله فاطميين انواع دسائس برانگيخته گشت كه كربلا و قتل هفتاد و دو نقر ياران حسينى حتى اطفال شيرخوار و عمليات منصور دوانيقى و متوكل براى نمونه كفايت مى كند.
قتل ذريه پيغمبر در طف يا زنده زنده در گور كردن و در وسط پايه ها گذاردن وهزارها كشتارهاى ديگر كه همواره پى در پى جريان داشت يك سلسله عوامل ممتدى بودند كه قطع نسل پيغمبر را ايجاب مى كرد و در عين حال اين سلسله جليله امروزه چنان توسعه پيدا كرده اند كه شرق تا غرب را فرا گرفته اند و در طرف مقابل ذره امويان و دودمان عباسيان با تمام قدرت و عظمت سلطنت و خلافتى كه دارا بودند ودر قرون متمادى در ناز و نعمت زندگانى مى كردند امروزه كوچكترين اثرى هم ازآن ها ديده نمى شود و شايد در سراسر اين كشور هم يك نفر اموى يا عباسى وجودنداشته باشد و در كتاب سياده الاشراف مسطور است موقعى كه حسين بن على(علیه السلام)شهيدگشت در طايفه بنى اميه دوازده هزار گهواره طلا و نقره وجود داشت كه اطفال شيرخوار خود را در آنها مى جنباندند و از براى سيدالشهدا(علیه السلام)فرزندى نبود جز سيدسجاد(علیه السلام)معذالك از بنى اميه نسلى باقى نيست و از سادات حسينى و رضوى در هرمنطقه جماعتى وجود دارند. اين است نمونه اى از آثار حقيقت و آن بود عواقب ظلم وستم.»

تعداد فرزندان

شيخ مفيد37 فرزند (18 پسر،19 دختر)، ابن خشاب (20پسر، 18 دختر)، سبط ابن جوزى (20 پسر، 20 دختر)، ابن شهرآشوب 30 فرزند،عمده الطالب 60 فرزند (37 دختر،23 پسر)، كشف الغمه 38 فرزند (18 پسر، 20دختر) براى حضرت نقل كرده اند.
در باره حضرت معصومه(سلام الله علیها)بايد گفت كه طبق همه نقلها نام فاطمه(سلام الله علیها)ذكر شده است چه طبق نظر آنها كه فاطمه را 2 نفر يا 4 نفر ذكر كرده اند زيرا در هر صورت فاطمه معصومه(سلام الله علیها)همان فاطمه كبرى است كه همه مورخان در باره وى اتفاق نظردارند.

عصرى كه او شكفت

دورانى كه مى رفت به شكفتن فاطمه معصومه بيانجامد،همزمان با امامت امام موسى بن جعفر(علیه السلام)بود كه در سال 148 ه. ق به امامت رسيدو مدت 35 سال به امامت پرداخت، خلفاى بنى عباس در اين دوران آنچنان عرصه را برامام و شيعيان تنگ كردند كه راويان به هنگام روايت نمى توانستند صريحا از نام حضرت ياد كنند و ناگزير كنيه هاى حضرت مانند (ابى ابراهيم و ابى الحسن) يا القاب وى مانند (عبد صالح، عالم و ...) را به كار برند و يا صرفا به رمز و اشاره مانند «رجل » بسنده مى كردند.
تقيه در اين ايام شدت يافت و منصور، مهدى، هادى و هارون چنان وضعى پيش آوردندكه امام حتى از لحاظ مالى براى اداره زندگى و دخترانش در مضيقه قرار گرفت.هارون آنگاه كه به حكومت رسيد، حضرت را زندانى كرد، گاه حضرت را آزاد مى كرد،دوباره زندانى مى ساخت و همين وضع تا مدت 14 سال ادامه يافت. هارون با رفتارآميخته به قساوت و سنگدلى چنان رعب و وحشتى به وجود آورد كه شيعيان هرگز طعم امنيت را نچشيدند.
در چنين عصرى بود كه زمان تولد حضرت معصومه(سلام الله علیها)فرا مى رسيد.
تا آن روز 25 سال بود كه على بن موسى الرضا(علیه السلام)يگانه فرزند نجمه خاتون بود،او اين همه سال را در آرزوى تولد فرزندى ديگرى سپرى كرده و چشم به راه تولدكودكى بود كه امام صادق(علیه السلام)بشارت شكفتنش را دهها سال قبل داده بود. نجمه همه اين سالها را هر چند منتظر ولى مطمئن سپرى كرد، على بن موسى الرضا(علیه السلام)نيزشادان و منتظر بود و تولد خواهرى بعد از دهها سال برايش مهم و جالب مى نمود،خانه اى كه نجمه در آن منتظر تولد فرزندش بود، هنوز بوى رسالت را با خود داشت;زيرا اولين بار كه پيامبر(ص) به مدينه آمد، مدتى در آن خانه ساكن شد، لحظات به كندى مى گذشت، بوى باران كوچه هاى مدينه را آكنده كرده بود و نسيم شكفتن كوچه هارا يكى پس از ديگرى پشت سر مى گذاشت تا اين كه عطر خبر تولد كودكى به زلالى كوثررسول را به خانه موسى بن جعفر(علیه السلام)آورد و به همه انتظارها پايان بخشيد.

زمان تولد

در سال، ماه و روز تولد فاطمه معصومه(سلام الله علیها)اختلافات عمده اى وجود داردكه اصلى ترين عامل، خفقان حاكم بر عليه شيعيان بود تا آنجا كه امنيت آنها تنهابا تقيه محفوظ مى ماند. در چنين زمانى كه اسامى كنيزها و رقاصه هاى مجالس وهمنشين هاى دربار فاسد عباسيان به دقت ثبت مى شد، تولد و وفات اهل بيت در سكوتى مرگبار اتفاق مى افتاد. همچنين بايد افزود: منعكس نشدن تاريخ مواليد و وفيات بانوان اهل بيت عموميت دارد به طورى كه تاريخ وفات حضرت فاطمه، مدفن حضرت زينب،تولد و وفات ام كلثوم، مادران همه امامان از امام زين العابدين(علیه السلام)تا امام عصر(عج) و دختران امامان از امام حسن تا امام عسكرى(عليهم السلام) كاملا مجهول است.
با اين حال محققان با تكيه بر حدس و گمان و گاه استدلال، مستندات و شواهدتاريخى در صدد يافتن تاريخ دقيق يا تخمينى تولد و وفات وى برآمده اند در نهايت دو نظريه در اين باره به وجود آمده است كه عبارتند از:
1 تولد وى در سال «183» اتفاق افتاد.
اين نظريه در برخى نوشته هاى معاصرين بدون ذكر سند نقل شده است.از جمله; مهدى سلطان العلما رازى در سال 1339 ضمن رساله اى درباره اعمال جمكران مى نويسد: در كتاب «نزهه الابرار فى نسب اولاد الائمه الاطهار» و كتاب «لوامع الانوار فى طبقات الاخيار» كه كتاب مفصلى است چنين ضبط شده است «ولاده فاطمه بنت موسى بن جعفر(عليهم السلام) فى مدينه المنوره غره ذى القعده بقيه ازصفحه 37 الحرام سنه ثلاث و ثمانين و ماه بعد الهجره النبويه.»
اما به دلايل مختلفى اين نظريه از سوى محققان رد شده است. ذبيح الله محلاتى در رياحين الشريعه مى نويسد:
آنچه را كه برخى از جهت بعضى از اغراض نسبت مى دهند كه فلانه مجتهد در مدينه طيبه تعين يوم وفات و تولد آن، تو را از كتاب لواقح الانوار استخراج كرده،بى اصل است زيرا كتاب لواقح الانوار در نظر من موجود است و اصلا چنين مطلبى در اونيست. احتمال دادم كتاب ديگرى باشد تا اينكه خدمت علامه نسابه دانشمند آقانجفى; شهاب الدين تبريزى شرفياب شدم. اين مطلب را عنوان كردم، فرمود: من كسى راكه چنين جعلى كرده، ملاقات كردم.
معلوم شد غرضى داشته كه ذكر آن مصلحت نيست. تجاوز الله عن الله.
همچنين درصورت قبول اين نظريه سال ولادت حضرت معصومه يا سال شهادت پدر بزرگوارش (183 ه.ق)مصادف مى شود حال آنكه بعد از فاطمه معصومه اين امام همام صاحب سه دختر ديگرنيز شده است كه لازمه اش وجود فاصله بين تولد فاطمه معصومه و آنها و زندانى شدن پدر (4 سال) و شهادتش 25 رجب سال 183 ه. ق خواهد بود. خصوصا اينكه حضرت چهارسال آخر عمرش را در زندان گذرانده است و از خانواده اش كه در مدينه بودند، دوربود.
2-تولد در سال 173 ه. ق واقع شد.اين نظريه از طرفداران بيشترى برخوردار است كه ضمن رد دلايل سال 183، صدق مدعيان اين نظريه نيز به اثبات مى رسد.
مرحوم شيخ على نمازى صاحب مستدرك السفينه ذيل ماده فطم با قاطعيت تمام در اين باره مى نويسد:
«فاطمه المعصومه المولوده فى غره ذى القعده سنه 173 ه. ق.»
مرحوم عمادزاده اصفهانى نيز بدون ابهام معتقد است كه حضرت در ماه ذى قعده سال 173متولد شد.
در اين صورت شش سال تا زمان زندانى حضرت فرصت باقى خواهد ماند كه بگوييم سه فاطمه ديگر در اين مدت متولد شده اند.

اشرف آشورى - منبع:ماهنامه کوثر،ش15

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار