حوزه و دانشگاه؛ دو بال یك پرواز

منشور ماندگار /شرح وصيت نامه ي حضرت امام خمينى
متن:

«اكنون كه به خواست خداوند متعال و مجاهدت ملت، از روحانی و دانشگاهی تا بازاری و كارگر و كشاورز و سایر قشرها، بند اسارت را پاره و سدّ ابرقدرت ها را شكستند و كشور را از دست آنان و وابستگانشان نجات دادند، توصیه ی اینجانب آن است كه نسل حاضر و آینده غفلت نكنند، و دانشگاهیان و جوانان برومند عزیز هرچه بیشتر با روحانیان و طلاب علوم اسلامی پیوند دوستی و تفاهم را محكم تر و استوارتر سازند؛ و از نقشه ها و توطئه های دشمن غدّار غافل نباشند؛ و به مجرّد آن كه فردی یا افرادی را دیدند كه با گفتار و رفتار خود درصدد است بذر نفاق بین آنان افكند، او را ارشاد و نصیحت نمایند؛ و اگر تأثیر نكرد، از او روگردان شوند و او را به انزوا كشانند و نگذارند توطئه ریشه دواند، كه سرچشمه را به آسانی می توان گرفت. و مخصوصاً اگر در اساتید كسی پیدا شد كه می خواهد انحراف ایجاد كند، او را ارشاد، و اگر نشد، از خود و كلاس خود طرد كنند».

شرح:

حضرت امام در ادامه بند چهارم از وصیت نامه یكی از توصیه های بسیار مؤكد خود را به دو قشر متفكر و هدایت گر و تأثیرگذار جامعه اسلامی برای چندمین بار گوشزد می نمایند. ایشان معتقد بود: «دست خیانت استعمار به وسایل مختلفه فاصله ی عمیق بین طبقه ی جوان و مسایل ارجمند دین و قواعد سودمند اسلام ایجاد نموده، طبقه ی جوان را به روحانیین و این ها را به آن ها بد معرفی نموده و در نتیجه وحدت فكری و عملی از بین رفته و راه را برای مقاصد شوم اجانب باز نموده است». حضرت امام بر این باور بود كه مهم ترین توطئه استعمار جدا نمودن نظام فرهنگی جدید از حوزه های دینی بود. معظم له می فرمود: «به واسطه نقشه ای كه خارج ریخته بود، آخوند را همچو كرده بودند كه آخوند نمی توانست نفس بكشد. آخوند در نظر مردم همچو شده بود كه سوار اتومبیلش نمی كردند! جدا كردند از مردم روحانیت را؛ منتها نقشه شان نگرفت... لكن یك جایی نقشه شان گرفت و آن جدا كردن روحانیت از دانشگاه ها [بود]». و باز می فرمود: «ماها را از دانشگاهی ها همچو دور كردند كه ماها آن ها را تكفیر می كردیم، آن ها ما را تحمیق می كردند». و می فرماید: «از آن طرف اسلام را در نظر مردم كوچك كردند، از این طرف روحانیون را در نظر مردم كوچك كردند، این دو قدرت را از ما گرفتند... از آن طرف آمدند دانشگاه ها را جدا كردند از روحانیین. در دانشگاه تبلیغات بر ضد روحانیون [كردند]. در مساجد و منابر... تبلیغات به ضد دانشگاه ... می خواستند این دو قدرتی كه می تواند كار بكند... این دو قدرت را از هم جدا بكنند و جدا هم كردند. دانشگاه می رفتی اسم روحانی نمی شد بیاوری ... در محيط روحاني هم مي آمدى، اسم دانشگاهی را نمی شد برد». و نیز: «هر دو قشر غالباً غافل از این بودند كه دارند آن ها را به كجا می كشانند. هر دو قشر توجه نداشتند كه آن ها قصد این ندارند كه یك دانشگاه خوبی درست بشود، یا یك روحانی خوب. آن ها دنبال این بودند كه این دو قدرتی كه قدرت متفكر ملت هست و ممكن است كه ملت ها را این ها بیدار بكنند، این ها را از هم جدا بكنند. نه فقط جدا، طوری بكنند كه مقابل هم بایستند، صف آرایی بكنند. آن ها به این ها مطالبی بگویند، آن ها به این ها، آن ها سرگرم خودشان باشند و غافل از مسایل اصلی كه بر ملت و مملكت می گذرد».
حضرت امام در این فراز از وصیت نامه از این دو قشر مؤثر می خواهد: اكنون كه همگان مشاهده كردید كه در اثر وحدت همه اقشار مردم به ویژه دو قشر فرهنگی و متفكر، انقلابي به اين عظمت آفريده شد و بر استكبار و مزدورانش پيروز شديد و در اثر اين پيروزى:
الف. از اسارت تقلید و وابستگی و شیفتگی به اجانب رهایی یافتیم و همانند محجورین به انتظار تصمیم گیری ها و امر و نهی مستكبران و مستشاران و سفیران بی هویت آن ها ننشستیم و با كمال عزت و شهامت بی نیازی از آن ها را عملاً به اثبات رساندیم.
ب. سدّ‌ جادویی و به ظاهر نفوذناپذیر ابرقدرت های خون خوار و شیشه ی عمر شیطان بزرگ و دیو وحشی را با معجزه پیروزی انقلاب اسلامی بدون وابستگی به غرب و شرق در هم شكستیم و تمامی تئوری های جعلی آنان را به بن بست كشاندیم.
ج. كشور خود را كه داراي سابقه ي تمدني بزرگ و وارث فرهنگي بسيار غني و پرافتخار بود و در اثر غفلت و نخوت و فترت و ظلم و استبداد و كج انديشى، گرفتار ذلت استعمار بیگانگان شده بود، از دست مستكبران و مهره های حقیر آنان نجات بخشیدیم و به یاری حق تعالی امروز: 1. نظام مدیریتی ضد مردمی و ضد دینی و ضد علمی و مانع رشد بر دانشگاه ها و نظام آموزش و تحقیق و پژوهش، حاكم نیست. 2. ضديت با دين و قرآن و فضايل اخلاقي در نظام آموزش رسمى، تبلیغ و تشویق نمی شود. 3. بین دین و سیاست، و علم و اخلاق، و دنیا و آخرت حداقل در شعار و سخن دولت مردان تعارضی طرح نمی شود. 4. روحانیان با حضور مستقیم در دانشگاه ها می توانند ندای حیات بخش اسلام را به گوش های بیدار برسانند. 5 . و دانشگاهیان ما می توانند با حضور در حوزه های علمیه به تعامل علمی در فضایی برادرانه پرداخته و با فرهنگ دینی و بومی آشنا شوند. 6 . و بالاخره ابرقدرت ها امكانات وسیع گذشته را برای تفرقه افكنی بین دو قشر متفكر جامعه اسلامی از دست داده اند و این همه مشتی كوچك از نعمت های بسیاری است كه خدای تبارك و تعالی در اثر اتحاد این دو قشر فرهنگی نصیب مردم مسلمان ایران نموده است و امید است با قدرشناسی این نعمت بزرگ در تداوم فیض الهی سهیم باشند و این معنا با گوش جان سپردن به توصیه های سه گانه ی حضرت امام در جمله ی پایانی این فراز تحقق می یابد:
1. نسل حاضر و آینده لحظه ای از پیوند و تفاهم خود غفلت نكنند و توطئه های دشمن را در تلاش برای جدایی بین این دو قشر متفكر؛ یعنی روحانی و دانشگاهی فراموش نكنند.
2. بر هوشیاری و بیداری خود افزوده و شگردهای دشمن غدار را شناسایی نموده و فریب زبان علمی و تحلیل های زهرآگین مزدورانش را بشناسند و دل سوزی های دشمن را باور نكنند.
3. «و به مجرد آن كه فرد یا افرادی را دیدند كه با گفتار و رفتار خود درصدد است بذر نفاق بین آنان افكند، او را ارشاد و نصيحت نمايند و اگر تأثیر نكرد از او روگردان شوند و او را به انزوا بكشانند و نگذارند توطئه ريشه دواند كه سرچشمه را به انساني مي توان گرفت و مخصوصاً اگر در ميان اساتيد كسي پيدا شد كه مي خواهد انحراف ايجاد كند او را ارشاد، و اگر نشد از خود و كلاس خود طرد كنند».
متأسفانه به دلیل سابقه ی پر سوء ظن و بدبینانه ای كه میان حوزه و دانشگاه نسبت به هم وجود داشت، كه عده ای از دانشگاهیان هنوز نتوانسته اند رسوبات فكری پیش از انقلاب و آموزش های كینه توزانه ی غربیان و غربزدگان را از ذهن خود بیرون كنند، طبیعی است كه عده ای از پیش كسوتان این دو مركز با استفاده از موقعیت علمی و سابقه ی تحصیلی خود در اشاعه و ترویج نگاه بدبینانه ی خود تلاش نمایند و به ویژه تعدادی از اساتید دانشگاه كه در دانشگاه های غربی آموزش دیده و از جنبه های گوناگون نسبت به اسلام و روحانیت و انقلاب اسلامی شبهه دارند و هیچ گاه به خود اجازه نداده اند كه سخنی جز از زبان غربیان بشوند ـ چون به آن ها باورانده اند كه همه چیز در غرب است و جز غربیان كسی حق سخن گفتن ندارد ـ با سوء استفاده از فضای عطوفت اسلامی از هرگونه شبهه افكنی دریغ نمی ورزند.
حضرت امام برخورد با چنین اساتیدی را كه نفاق افكنانه به تقسیم جامعه می پردازند و گاه با اصطلاحات دیكته شده ی غربی عده ای را سنتی وعده ی دیگر را متجدد، يا راستي و چپى، یا اصلاح طلب و محافظه كار، اصول گرا و ... ده ها اصطلاحی كه تنها در غرب و با ویژگی های فرهنگی اجتماعی غرب تناسب دارد باعث تفرقه در امت واحد انقلابی می شوند؛ به شكل صریح در دو فصل مشخص بیان می كند:
1. نصیحت و تذكر جهت اصلاح؛ گرچه متأسفانه در فرهنگ وارداتی حاكم بر دانشگاه، ارشاد و نصیحت یك دانشجو نسبت به یك استاد قابل تحمل و پذیرفتنی نیست و در حوزه نیز استثنائاً چنین روحیه هایی یافت می شود، ولی چنانچه تذكر دانشجویان و شاگردان همراه با حفظ حرمت و حریم علم و عالم و استاد باشد و شیوه ی تذكر موجب بی حرمتی به مقام علم و استاد نشود، بیشتر اساتید و به ویژه آنان كه از رتبه های علمی و عملی برخوردارند، خواهند پذیرفت؛ زیرا ویژگی علم؛ تواضع و حق پذیری است.
2. و در مرتبه بعد اگر با حفظ شرایط ارشاد و نصیحت و حفظ حرمت علم و عالم، نصیحت ها مورد قبول واقع نشد، بهترین راه، حضور نیافتن در درس و اعتنا ننمودن به اوست؛ زیرا: اولاً علمی كه نتوانسته باشد در خود او تأثیر نهاده و او را در برابر حق متواضع نماید برای شاگردانش نیز جز حجاب و نخوت نخواهد افزود، و ثانیاً جامعه ی ما بیش از این تحمل تفرقه و نفاق افكنی و توهین به دین و معنویت را ندارد و درست است كه ما باید از هر راهی كه ممكن در پی دانش افزایی باشیم، اما تفرقه افكنی و استهزا به فرهنگ دینی و ملی و توهین به پاسداران عزت و عظمت جامعه علم نیست و باید خود مردم به عنوان نهی از منكر جلوی این انحرافات را بگیرند.

حضرت امام در پایان بند چهارم می فرماید:
متن:

«و این توصیه بیشتر متوجه روحانیون و محصلین علوم دینی است، و توطئه ها در دانشگاه ها از عمق ویژه ای برخوردار است. و هر قشر محترم كه مغز متفكر جامعه هستند باید مواظب توطئه ها باشند».

شرح:

تعبیر دیگر این سه جمله این است كه هر دو قشر باید از توطئه دشمن غافل نباشند، اما در این توطئه ـ انزوای روحانیت و جدایی حوزه و دانشگاه از یكدیگر ـ بیشترین ضربه متوجه روحانیت است؛ زیرا كه اولاً: با توجه به ریشه دار بودن تقابل با دین در نظام دانشگاهی و سازمان آموزش رسمی كشور كه ارثیه ی طاغوت و به جای مانده از روشن فكران غربزده و بیگانه از فرهنگ ملی و دینی است. طبیعی است كه این نظام آموزشی در كنار یك حكومت ضد دین و ضد مردم نیز می تواند به موجودیت بی هویت خود ادامه دهد ـ‌ همان گونه كه در زمان طاغوت بود ـ ولی تحمل چنین وضعی برای روحانیت با شرایطی كه پیش آمده غیر ممكن است، و ثانیاً: رابطه روحانیت با انقلاب اسلامی رابطه ای ویژه است؛ زیرا: 1. زبان این انقلاب و فرهنگ آن را حوزه می داند و روحانیت می شناسد. 2. هدف نهایی این انقلاب تكامل معنوی و قرب الهی است و همین هدف نهایت آرزوی روحانیت بوده و هست. 3. حركت انقلاب اسلامی بر مدار دین و قرآن و سنت است و تداوم آن نیز جز بر این مدار ممكن نیست و سازمان روحانیت در گذشته و امروز مبلغ دین و معرف و مبین آن بوده و هست. 4. فراز و نشیب این انقلاب متوجه روحانیت است و با فراز و نشیب دین داری رابطه ی مستقیم دارد. 5 . آینده نظام و حوزه به هم گره خورده و هرگونه اقتدار و صلاح و عزتی كه در انقلاب بروز كند، اقتدار حوزه است و خدای ناكرده هرگونه ضعف و سستی نیز ضعفی است كه در اساس حوزه پدید می آید؛ بنابراین طبیعی است كه حوزه و روحانیت از نعمت یك پارچگی و وحدت امت و به ویژه وحدت حوزه و دانشگاه بیشترین بهره مندی و قدرشناسی و حق شناسی را داشته باشد و برای ایجاد و تداوم این وحدت و حضور در صحنه با تمام توان بكوشد و این حداقل انتظاری است كه باید حوزه های علمیه و روحانیت برآورده نمایند.
و برای تحقق این انتظار: 1. باید از تجربه های گذشته و به ویژه از انزوای روحانیت در نهضت مشروطه و نهضت ملی عبرت گرفته و به هیچ قیمتی صحنه را ترك ننمایند و همچون همیشه با تواضع و فروتنی در خدمت مردم باشند؛ زیرا ترك صحنه در اين فراز حساس از تاريخ اسلام جز نابودي دين نتيجه اي ندارد و از خالي نمودن سنگر خطرناك تر است. 2. با بازنگری در عملكردها و تصحیح نقطه ضعف ها و اصلاح رفتار و كردار و شیوه، هم بهانه را از دست دشمن بگیرد و هم زمینه ی روی گردانی دوست را منتفی سازد و چاره ای جز این ندارد.
3. با تعمیق فرهنگ دینی و طرح موضوعات جدید و مورد نیاز جامعه و آینده نگری و برنامه ریزی درازمدت و نوگرایی و نوآوری و استخراج مضامین جدید و جذاب از متون دینی و بالاخره با بصیرت فرهنگی شایسته، اندیشه های بالنده و جوان را در جامعه و دانشگاه جذب نموده، تا به تعبیر حضرت امام بتوانند:
«نبض تفكر و نیاز آینده ی جامعه را همیشه در دست خود داشته باشند و همواره چند قدم جلوتر از حوادث، مهیای عكس العمل مناسب باشند».

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار