ولایت فقیه

بسم الله الرحمن الرحیم

فقیهان بزرگ شیعه از آغاز سامان دهی نگارش فقه، در کنار و همراه بحث های فقهی هر جا شایسته دیده اند، به مسئله ولایت فقیه اشاره کرده اند. هم چنین در بحث های گوناگون فقهی مانند: نماز جمعه در زمان غیبت، جمع آوری و مصرف خمس و زکات، حکم به رؤیت هلال، جهاد، انفاق، حدود و... به پاره ای از زوایای ولایت فقیه پرداخته اند که از آن جمله می توان به صاحب جواهر، شیخ انصاری (ره)، سید محمد بحرالعلوم (ره)، آخوند خراسانی (ره)، میرزای نائینی و محقق رشتی اشاره کرد.
بی گمان، نقش امام خمینی (ره) در احیای مسئله ولایت فقیه، روشنگری و استوار سازی جایگاه بلندِ آن و سرانجام نهادینه کردن آن، چشم گیر و ستودنی است.
امام خمینی (ره) از دیرباز در اندیشه تشکیل حکومت اسلامی، با رهبری فقیه آگاه به مسائل روز و سیاست، عادل و پرهیزگار، مدیر و مدبّر بود. براساس همین باور فقهی به مبارزات ضد طاغوتی شدت و گسترش بخشید. او در حوزه علمیه نجف اشرف به طور رسمی، اندیشه حکومتی خود را با نام «ولایت فقیه» به بحث گذاشت و مبانی فقهی آن را به درستی روشن کرد.
امام تا دست یابی به نظام سیاسی و استوار سازی ساختار حکومتی جمهوری اسلامی به رهبری ولی فقیه، از تلاش باز نایستاد.
در روزگار غیبت کبری که جامعه از فیض وجود امام معصوم به ظاهر بی بهره است، باید دید برای اجرای احکام و قانون های دینی، دفاع از کیان اسلام و حفظ مرزها، سالم نگه داشتن جامعه از رهزن های اندیشه، اداره اجتماع و حفظ حقوق مردم چه برنامه ای وجود دارد و چه باید کرد؟
امام خمینی (ره) در این باره می فرماید:
اگر خدا شخص معینی را برای حکومت در دوره غیبت تعیین نکرده است، لکن آن خاصیت حکومتی را که از صدر اسلام تا زمان حضرت صاحب (عجل الله تعالی فرجه الشریف) موجود بود، برای بعد از غیبت هم قرار داده است که این خاصیت عبارت از علم به قانون و عدالت باشد... که اگر با هم اجتماع کنند، می توانند حکومت عدل عمومی در عالم تشکیل دهند. اگر فرد لایقی که دارای این دو خصلت باشد، به پا خاست و تشکیل حکومت داد، همان ولایتی را که حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در امر اداره جامعه داشت، دارا می باشد و بر همه مردم لازم است از او اطاعت کنند. (1)
هم چنین ایشان درباره برخی شرایط ولی فقیه می فرماید:
اجتهاد مصطلح در حوزه ها کافی نمی باشد، بلکه یک فرد اگر اعلم در علوم معهود حوزه ها هم می باشد، ولی نتواند مصلحت جامعه را تشخیص دهد و یا نتواند افراد صالح و مفید را از افراد ناصالح تشخیص دهد و به طور کلی در زمینه اجتماعی و سیاسی فاقد بینش صحیح و قدرت تصمیم گیری باشد، این فرد در مسائل اجتماعی و حکومتی، مجتهد نیست و نمی تواند زمام جامعه را به دست بگیرد. (2)

فقه و عدالت

دو ویژگی اصلی ولایت فقیه، «فقه» و «عدالت» است؛ یعنی ولی فقیه باید در پرتو اجتهاد و فقاهت، به قانون اسلام آگاهی داشته باشد. افزون بر این، عادل نیز باشد؛ یعنی با پرهیزکاری، از هر گونه گناه دوری کند. انسانی که دارای این دو ویژگی است، از هر گونه خودکامگی، انحصار طلبی و انحراف می پرهیزد و خود را مطیع محض اسلام می داند و ذره ای از حریم آن تجاوز نمی کند؛ همان اسلامی که اکثریت قاطع ملت آن را پذیرفته و خواهان اجرای آن اند. بنابراین، ولایت فقیه، تحقق بخشنده خواسته ملت و آموزه های اسلام است.
ولایت فقیه هدیه الهی به انسان هاست؛ چرا که «فقه» و «عدالت» را جانشین ناآگاهی، پلیدی و خودکامگی می کند و حاکمیت الله را در زمین تحقق می بخشد که در پرتو آن، نابرابری و فساد جای خود را به عدالت و ارزش ها می دهد و در سایه این ارزش ها، تنش ها و دغدغه ها را به آرامش تبدیل می سازد.
عدالت ولی فقیه و حاکم اسلامی، یک شرط مترقّی و ممتاز است؛ چرا که در هیچ جای دنیا و هیچ قانونی، عدالتِ زمامدار شرط نیست. ولی فقیه باید از گناهان بزرگ و اصرار بر گناهان کوچک بپرهیزد. اگر این شرط را نداشته باشد، مشروعیت ندارد. عدالت او ایجاب می کند حضور ملت را در صحنه ها ارج نهد و مصلحت جامعه را بر هر چیز مقدم دارد و در این راه ذره ای کوتاهی نکند.
نام آور بزرگ دوران معاصر یعنی امام خمینی (ره)، دانشمندی پارسا، خردمندی پرهیزکار، حکیمی سیاست مدار، مؤمنی نواندیش، عارفی شجاع، فرمانروایی عادل و مجاهدی فداکار بود.
خصلت های برجسته خداداد، با آنچه خود از معارف قرآنی آموخته و دل و جانش را به آن آراسته بود، با هم در آمیخت و شخصیت عظیم، جذاب و اثر گذاری پدید آورد که چهره های برجسته یک قرن اخیر در برابر آن کم جاذبه و تک بعدی و کوچک به نظر می آمدند. امام با تعیین دقیق مکتب سیاسی اسلام و اصل مترقی ولایت فقیه، بر یک قرن و نیم توطئه دشمنان برای حذف کامل اسلام از زندگی جوامع مسلمان خط بطلان کشید.
پس از ارتحال جان سوز امام خمینی (ره)، در 14 خرداد سال 1368، مجلس خبرگان رهبری با انتخاب شایسته آیت الله خامنه ای به عنوان رهبر انقلاب اسلامی، بار عظیم سوگ امام را که بر شانه های مردم سنگینی می کرد، تسکین دادند.
ایشان فرزند به حق و همراه صدیق امام است. امام نیز بارها آشکار و پنهان، محبت خود را به ایشان ابراز می کرد. به عبارت دیگر، امت اسلامی، انتخاب شایسته رهبر معظم انقلاب را مدیون اشارات هوشمندانه آن حکیم فرزانه اند که چون پدری مهربان مسیر راه آینده انقلاب را ترسیم کرد.
«اگر چه رفته بود رهبر ما *** شگفت آفتاب دیگر ما».

مختصری از زندگی نامه مقام معظم رهبری

رهبر عالی قدر، حضرت آیت الله سید علی خامنه ای فرزند مرحوم حجت الاسلام و المسلمین حاج سید جواد حسینی خامنه ای در 24 تیر ماه سال 1318 در مشهد مقدس چشم به دنیا گشود. ایشان دومین پسر خانواده بود. رهبر بزرگوار با بیان نخستین خاطره های زندگی خود از وضع و زندگی خانواده شان چنین می گوید: «پدرم روحانی معروفی بود، اما خیلی پارسا و گوشه گیر... زندگی ما به سختی می گذشت. من یادم هست شب هایی اتفاق می افتاد که در منزل ما شام نبود! مادرم با زحمت برای ما شام تهیه می کرد و... آن شام هم نان و کشمش بود».
هم چنین منزل پدری شان را این گونه توصیف می کند: «منزل پدری من که در آن متولد شده ام، تا چهار – پنج سالگی من یک خانه 60 – 70 متری در محله فقیرنشین مشهد بود که فقط یک اتاق داشت و یک زیرزمین تاریک و خفه ای! هنگامی که برای پدر مهمان می آمد، همه ما باید به زیرزمین می رفتیم تا مهمان برود. بعد عده ای که به پدر ارادتی داشتند؛ زمین کوچکی را کنار این منزل خریده، به آن اضافه کردند و ما دارای سه اتاق شدیم».

در حوزه علمیه مشهد

ایشان پس از آشنایی با جامع المقدمات و صرف و نحو در دبیرستان، وارد حوزه علمیه شد و در طول پنج سال و نیم، دوره مقدمات و سطح را به پایان رساند. از هجده سالگی درس خارج فقه و اصول را نزد مرجع بزرگ آیت الله العظمی میلانی در مشهد آغاز کرد.

در حوزه علمیه قم

از سال 1337 تا 1343 در حوزه علمیه قم به تحصیلات عالی در فقه و اصول و فلسفه مشغول بود و از محضر بزرگانی چون آیت الله العظمی بروجردی، امام خمینی (ره)، شیخ مرتضی حائری یزدی و علامه طباطبایی استفاده کرد.
سپس در سال 1343 به دلیل بیماری پدرشان بین ماندن در قم و ادامه تحصیل در حوزه و رفتن به مشهد و مراقبت از پدر، هجرت به مشهد را انتخاب کرد. ایشان در این باره می گوید: «به مشهد رفتم و خدای متعال توفیقات زیادی به ما داد، به هر حال، به دنبال کار و وظیفه خود رفتم. اگر بنده در زندگی توفیقی داشتم، اعتقادم بر این است که ناشی از همان برّی (نیکی) است که به پدر، بلکه به پدر و مادرم انجام داده ام».
ایشان در مشهد از ادامه درس دست برنداشت و جز ایام تعطیل یا مبارزه، زندان و مسافرت، تحصیل فقه و اصول را تا سال 1347 در محضر استادان بزرگ حوزه مشهد ادامه دادند.

آغاز مبارزات سیاسی

ایشان خود را از شاگردان فقهی، اصولی، سیاسی و انقلابی امام خمینی (ره) معرفی می کند، ولی نخستین جرقه های سیاسی و مبارزه با طاغوت را مجاهد بزرگ، شهید نواب صفوی در ذهن ایشان زد. ایشان در این باره می گوید: «همان وقت جرقه های انگیزش انقلاب اسلامی به وسیله نواب صفوی در من به وجود آمده و هیچ شکی ندارم که اولین آتش را مرحوم نواب در دل ما روشن کرد».

همراه با نهضت امام خمینی (ره)

آیت الله خامنه ای از سال 1341 در قم حضور داشت و هم زمان با آغاز مبارزات امام، وارد میدان شد. شانزده سال تمام با شکنجه ها، و تبعیدها و زندان ها دست و پنجه نرم کرد. بعد از چندین بار زندان در اواخر سال 1356 دستگیر و به مدت 3 سال به ایران شهر تبعید شد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی

در این دوران نیز هم چنان پر شور و پر تلاش به فعالیت های ارزشمند خود برای نزدیک شدن به اهداف انقلاب اسلامی ادامه داد که در زمان خود بی نظیر و مهم بود:
- پایه گذاری حزب جمهوری اسلامی با همکاری همرزمانی چون: شهید بهشتی، شهید باهنر، هاشمی رفسنجانی و... .
- معاونت وزارت دفاع در سال 1358.
- سرپرستی سپاه پاسداران در سال 1358.
- امام جمع تهران، نماینده امام در شورای عالی دفاع، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، سال 1358.
- حضور فعال و مخلصانه در لباس رزم در جبهه های دفاع مقدس از سال 1359.
- ترور نافرجام ایشان به دست منافقان در ششم تیر ماه سال 1360 در مسجد ابوذر تهران.
- ریاست جمهوری پس از شهادت محمدعلی رجایی در سال 1360 با به دست آوردن بیش از شانزده میلیون رأی مردمی و هم چنین از سال 1364 تا 1368 برای دومین بار.
- ریاست مجمع تشخیص مصلحت در سال 1366.
- ریاست شورای بازنگری قانون اساسی در سال 1368.
- رهبری و ولایت امت اسلامی از روز چهاردهم خرداد سال 1368، پس از رحلت رهبر کبیر انقلاب.

پی نوشت ها:

1. امام خمینی (ره)، ولایت فقیه، صص 22 و 63.
2. صحیفه نور، ج 21، ص 47.

منبع: اشارات، شماره 121، نویسنده: فاطره ذبیح زاده، صص 97 – 103.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار