ضرورت و وجوب امربه معروف و نهي ازمنكر

آيت الله محمد تقي مصباح يزدي

آنان كه عفاف و حيا را مساوي با خجالتي بودن و بي عرضگي مي دانند، بر آن اند كه براي فرار از روحيه خجالتي نبودن، بايد شرم و حيا را كنار گذاشت و براي اينكه اين امر تبديل به ملكه براي انسان گردد، لازم است دختر و پسر با هم، بدون حد و مرز، معاشرت داشته باشند.
درپي اين طرز فكر است كه مي گويند پس بايد دختر و پسر را آزاد گذاشت تا با هم معاشرت داشته باشند، و از اين روي در اينجا يأمرون بالمنكر درباره آنان تحقق مي يابد.
در اينجا پاسخ پرسش ديگري نيز مشخص مي شود كه چرا خداوند در مقابل واژه المؤمنون و المؤمنات از واژه الكافرون و الكافرات استفاده نكرده است، بلكه واژه المنافقون و المنافقات را به كار برده است. دليل اين امر اين است كه اين خصلت مخصوص منافقان است و اساسا كافر نيازي نمي بيند كه امر به منكر يا نهي از معروف كند. منافق صفتان در جامعه اسلامي به گونه اي عمل مي كنند كه بتوانند منكري را به جاي معروف و معروفي را به جاي منكر مطرح كنند. منافق مي كوشد زمينه مناسبي فراهم كند تا عمل نيكويي ناپسند جلوه گر شود و آن گاه نهي از معروف كند، و عمل ناپسندي، نيكو پنداشته شود و آن گاه امر به منكر كند. چنين عملي تنها از نفاق ريشه مي گيرد نه از كفر؛ چرا كه كافر آنچه مي خواهد، بدون اين جلوه گري ها و وانمودها، از خود بروز مي دهد، اما منافق وانمود مي كند كه مسلمان و به اسلام علاقه مند است، ليكن بايد اين كارهاي خجالتي و عفاف و حيا را كنار گذاشت. در توجيه اين عمل خود، منافق مي كوشد نشان دهد كه اين گونه امور از اسلام نيست و يا چنين وانمود مي كند كه قرائت ما از اسلام اين نيست؛ اين قرائت قديمي ها بود كه مي گفتند اسلام حيا و شرم را دوست دارد نه قرائت جديدي ها.
ب) ضرورت و وجوب امر به معروف و نهي از منكر: براساس آيه شريفه ولتكن منكم امه يدعون الي الخير و يأمرون بالمعروف و ينهون عن المنكر و اولئك هم المفلحون؛ 1 «و بايد از ميان شما گروهي باشند دعوتگر به خير كه به نيكي فرمان دهند و از ناشايستي باز دارند و اينان رستگاران اند»، امر به معروف و نهي از منكر، امري ضروري در جامعه اسلامي است.
درباره اين آيه شريفه، بحث هايي صورت گرفته است كه آيا دعوه الي الخير واجبي افزون بر امر به معروف و نهي از منكر است يا اينكه امر به معروف و نهي از منكر، يكي از مصاديق دعوت به سوي خير است؟ ولي درهر صورت، ترديدي نيست كه در اسلام چيزي به نام دعوت به سوي خير وجود دارد كه همان ارشاد فرد جاهل است. خداوند هيچ گاه راضي نمي شود كه انسان ها در برابر يكديگر بي اعتنا باشند، بلكه موظف اند در صورتي كه كساني در جهل به سر مي برند، تعليمشان دهند، اگر در غفلت اند، آنان را متنبه سازند، اگر آلوده به گناه اند، آنان را از انجام معصيت نهي و به انجام واجبات، امر كنند.
ج) امر به معروف و نهي از منكر، سلاحي در دستان پيامبر(ص) در آيه شريفه الذين يتبعون الرسول النبي الامي الذي يجدونه مكتوبا عندهم في التوراه و الانجيل يامرهم بالمعروف و ينهاهم عن المنكر؛ 2 «كساني كه از فرستاده و پيامبر امي پيروي مي كنند، كه نام و نشان او را درتورات و انجيل كه در نزدشان است، نوشته مي يابند، همو كه آنان را به نيكي فرمان مي دهد و از ناشايستي باز مي دارد»، تصريح شده است كه پيامبر اكرم(ص)، از امر به معروف و نهي از منكر به منزله سلاحي براي تحت تأثير قرار دادن پيروان خود استفاده مي كردند تا ريشه هاي انحراف در آنان شكل نگيرد.
د) امر به معروف و نهي از منكر، ويژگي مثبت اهل كتاب: هرچند قرآن كريم اهل كتاب را بارها به دليل ويژگي هاي منفي شان مذمت كرده است، در مواردي نيز گروهي از آنان را تمجيد كرده است. در آيه ليسوا سواء من أهل الكتاب امه قآئمه يتلون آيات الله آناء الليل و هم يسجدون؛3 «آنها با هم يكسان نيستند؛ از اهل كتاب، جمعيتي هستند كه (به حق و ايمان) قيام مي كنند و پيوسته در اوقات شب، آيات خدا را مي خوانند درحالي كه سجده مي كنند»، اشاره شده است كه اهل كتاب، با يكديگر برابر نيستند. بلكه برخي از آنان از تلاوت كنندگان آيات الهي و سجده كنندگان بر خداوندند. در ادامه، در آيه يؤمنون بالله واليوم الأخر و يأمرون بالمعروف و ينهون عن المنكر و يسارعون في الخيرات و اولئك من الصالحين؛4 «به خداوند و روز بازپسين ايمان مي آورند و به نيكي فرمان مي دهند و از ناشايستي بازمي دارند و به نيكوكاري مي شتابند و اينان از شايستگان اند»، خداوند متعالي اين دسته از اهل كتاب را به سبب ايمانشان به خدا و قيامت و نيز امر به معروف و نهي از منكر تمجيد كرده، كه حاكي از مطرح بودن اين فريضه در اديان ديگر است.
هـ) امر به معروف و نهي از منكر، توصيه انبيا و اولياي الهي: برخي آيات قرآن كريم تصريح دارند كه فريضه امر به معروف و نهي از منكر، از توصيه هاي اساسي انبيا و اولياي الهي بوده است؛ به گونه اي كه لقمان(ع) پس از توصيه به فرزندش درباره اقامه نماز، او را به امر به معروف و نهي از منكر فرمان داده است: يا بني أقم الصلاه و أمر بالمعروف و انه عن المنكر؛5 «اي فرزندم، نماز را به پا دار و امر به معروف و نهي از منكر كن».
و) امر به معروف و نهي از منكر، عامل رهايي از عذاب الهي: ممكن است در مقاطعي، علي رغم تلاش آمران و ناهيان، ستم پيشگان دست از رويه خود برندارند. در اين صورت، براساس صريح برخي از آيات قرآن كريم، آن آمران و ناهيان، چون به تكليف خويش عمل كردند، از عذاب رها مي گردند، اما آنان كه در معصيت غوطه ور گرديدند، به عذاب مبتلا مي گردند: فلما نسوا ما ذكروا به أنجينا الذين ينهون عن السوء و أخذنا الذين ظلموا؛6 «پس چون پندي كه به ايشان داده بودند، از ياد بردند، كساني را كه ناهيان از منكر بودند، نجات داديم و ستمكاران را به عذاب گرفتار كرديم.»

پی نوشتها :

1- آل عمران (3)، 401.
2- اعراف (7)، 751.
3- آل عمران (3)، 311.
4- همان، 411.
5- لقمان (13)، 71.
6- اعراف (7)، 561.

kayhannews.ir

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار