مذهب تشیع در ساوجبلاغ

«ساوجبلاغ» با وسعتی معادل 2253 کیلو متر در غرب استان تهران قرار دارد. این شهرستان دارای چهار بخش مرکزی ، طالقان ، چندار و چهار باغ است. شواهدی تاریخی در دست است که نشان می دهد؛ تعداد کثیری از مردمان این سرزمین ، از همان قرون اولیه اسلامی دل در گرو حب اهلبیت (ع) داشته و مذهب تشیع را به اختیار خود برگزیده بودند. در این نوشتار کوتاه به پنج مورد از این شواهد تاریخی که مربوط به پیش از دوران صفویه است ؛ اشاره می شود:
الف- حضور یحیی بن عبدالله در طالقان: نخستین علوی که با اهالی طالقان ارتباط بر قرار کرد؛ « یحیی بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علی (ع) » مشهور به« یحیی دیلمی» و از نوادگان حضرت امام حسن مجتبی (ع) است.(1) در سال 176هجری قمری با ورود یحیی به منطقه طالقان ، جمع کثیری با ملاقات او برای نخستین بار با اسلام علوی آشنا شدند و بی گمان تشیع آنها از برکت همان دیدار معنوی است. پس از بیعت مردم دیلمان و طالقان با یحیی ، پرچم مبارزه با دستگاه فاسد عباسی در آن محل بر افراشته شد. هارون الرشید از این خیزش همگانی نگران شده و به فکر چاره افتاد.(2) ابن الاثیر در این باره می نویسد :« هارون ، فضل بن یحیی برمکی را با لشکری متشکل از 50 هزار نفر به ایران فرستاد. فضل با یحیی بنای مکاتبه را گذاشت و از ملاطفت و مهربانی سخن گفت. بعد از مدتی فضل به طالقان رهسپار گردید و به دهی که آن را « آشب» (3) می خواندند؛ فرود آمد و یحیی را با امان نامه ای که هارون برایش فرستاده بود ، اطمینان داد و با خود به بغداد برد». (4) چون یحیی از مردان علم و فضیلت بود ، هارون او را در مجالس دانشمندان حاضر می کرد و سپس به زندان باز می گرداند(5) و بعد از دو ماه از زندانی شدنش ، هارون ، نخست فتوای نقص امان نامه را از علمای وابسته به دربار عباسیان گرفت و آنگاه یحیی را که به زندان افکنده بود، بکشت. حادثه طالقان و شهادت یحیی به شدت تأ ثر عمومی را برانگیخت.(6)
ب- تشیع و صاحب بن عباد :اسماعیل بن عباد بن عباس دیلمی طالقانی (326- 385ق) از اهالی منطقه طالقان است. از آنجا که وی بر عقیده تشیع بود؛ چه بسا بتوان گفت که تشیع از روزگار وی در آن سامان وجود داشته است. او در زمان مویدالدوله و فخرالدوله دیلمی سمت وزارت داشت و به علت ضعف امیران مزبور در کشوردارای، صاحب ، توانست قدرتی مستقل و شخصی کسب کند.(7)
ج- احادیث منزلت طالقان :علامه قاضی نورالله شوشتری در این باره نوشته است : «مخفی نماند که اهل ولایت طالقان همیشه از محبان شاه ولایت بوده اند و از ائمه اهل البیت، احادیث بسیاری در فضیلت این طالقان و اهالی آنجا وارد شده که ذکر و بررسی آنها مجال دیگری می طلبد . یکی از این احادیث در کتاب کشف الغمه مسطور است که ابن اعثم کوفی در کتاب الفتوح از امیرمومنان علی (ع) نقل کرده است: « خوشا به حال طالقان، برای خداوند در آنجا گنج هایی است ؛ البته نه گنج طلا و نقره ، بلکه در آن مردان با ایمانی هستند که خداوند را به درستی می شناسند، اینان در آخرالزمان، از اصحاب مهدی اند.»(8)
د- تأسیس مسجد جامع برغان :این مسجد از جمله مساجدی است که پیش از صفویان به دست پادشاهان شیعه مذهب بنا شده است و بدون تردید تشیع اهالی برغان و روستاهای اطراف آن، از همان زمانها آغاز شده است. بر اساس مدارک موجود ، این مسجد 800 سال قدمت دارد. این مسجد با محوطه ای بسته، دو درخت تنومند و قدیمی را بر خود سایه بان کرده است. آنطور که کهنسالان محل می گویند 300سال قبل از احداث مسجد، درختان وجود داشته اند . بر اساس مندرجات سر در مسجد برغان، این مسجد به دستور « کیومرث» از ملوک رستمدار طبرستان احداث شده است. او از سلسه پادوسپانان و مرکز حکومتش نزدیک شهر نور مازندران بود؛ که بر اثر خوابی که در جوانی می بیند به تشیع می گرود. او در همان سالها به هنگام عبور از روستای برغان ساوجبلاغ، دستور ساخت این مسجد جامع را می دهد. (9) علمایی همانند آیت الله ملا محمدتقی برغانی (معروف به شهید ثالث) ، ملا محمد ملائکه برغانی ( مرجع اصولیون قزوین)، آیت الله علامه ملا محمدصالح برغانی ( مؤسس مدرسه صالحیه قزوین و مدرس برجسته حوزه علمیه کربلا) منسوب به این روستا می باشند.
ه- تشیع در هشتگرد:شهر هشتگرد مرکز شهرستان ساوجبلاغ است. نصیر الدین ابوالرشید عبدالجلیل از مورخان قرن ششم هجری در کتاب خود به مناسبت از اسماعیل احمدان، یکی از چهره های اسماعیلیه یا به قول او ملاحده، یاد کرده که « چون الحادش ظاهر شد، از بیم دهخدای فخر آور هشتوردی شیعی بگریخت و به الموت شد». او همچنین از فرزند دهخدا به نام «عبدالصمد بن فخرآور» یاد کرده است. مناسبت یاد از او نیز همین است؛ که « بواسحاق صاحب خراج ملاحده نیز که ملحد شد، توسط امیر قایماز به گفت جمال الدین عبدالصمد شیعی رحمت الله علیه کشته شد.» استاد ارموی در این باره نوشته است: « هشتورد همان هشتگرد فعلی است.» منتجب الدین نیز در کتاب الفهرست ، از شخصیت فخر آور هشتوردی به عنوان یک چهره شیعی و فاضل یاد کرده و می نویسد: « او دیندار و فاضل بوده است». عبدالجلیل در جای دیگری هم از دهخدای فخرآور هشتوردی و پسرش جمال الدین عبدالصمد غازی شهید یاد کرده اما راجع به چگونگی شهادت او مطلبی نگفته است.(10) این اسناد تاریخی بیان کننده زیست گروهی از شیعیان اثنا عشری در حوالی قرن ششم هجری در هشتگرد می باشد که در متون از آن به عنوان « هشتورد» یا« هشتجرد» نام برده شده است.

پی نوشتها :

1- گروهی از نویسندگان ، دایرةالمعارف تشیع، ج4، ص367/ 2- حقیقت، عبدالرفیع، جنبش زیدیه در ایران ، ص56/ 3- از این روستا امروزه اطلاع چندانی در دست نیست./ 4- گرگانی ، عبدالعظیم، تاریخ برامکه ، ص66/ 5- ربانی گلپایگانی ، علی ، فرق و مذاهب کلامی، ص139/ 6- میرابوالقاسمی، سید محمدتقی، تاریخ و جغرافیای طالقان،ص 7 / 7- تفضلی،آذر و فضایلی،مهین، فرهنگ بزرگان اسلام و ایران، ص95/ 8- شوشتری ،علامه نورالله، مجالس المومنین، ج اول،ص96/ 9- تاریخچه مسجد برغان، تصویرساوجبلاغ، ش2،ص9/ 10- جعفریان، رسول، تاریخ تشیع در قزوین، ص39.

اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی ساوجبلاغ

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار