توحيد مفضل

معارف اسلامی

آشنایی با علوم اسلامی

کتاب شناسی

توحيد مفضل

مؤلف:

ابو محمد مفضل بن عمر جعفي كوفي (متوفي قرن دوم هجري).

زندگينامه و اظهار نظرها:

او از چهره هاي سرشناس و از شاگردان ممتاز امام جعفر صادق و امام موسي كاظم و امام رضا - عليهم السلام - به شمار مي آيد. بنابر بعضي روايات، وي امام محمدباقر ـ عليه السلام ـ را نيز درك كرده است. وي روايات فراواني را از امام جعفرصادق - عليه السلام - و امام موسي كاظم - عليه السلام - نقل كرده و از راويان بزرگ حديث به شمار مي رود. مفضل از مقام و منزلت بزرگي نزد اين دو امام برخوردار بوده و وكيل آن ها در گرفتن اموال و مصرف آن بود كه اين خود دليل بر اعتماد و اطمينان ائمه بزرگوار به وي است. در روايتي آمده كه امام صادق - عليه السلام - به مفضل فرمود: «هرگاه ديدي ميان دو تن از شيعيان ما اختلاف و نزاعي بر سر مالي به وجود آمده، تو خود از اموال من آن را بپرداز». سرانجام مفضل پس از هشتاد سال عمر با بركت و خدمت در راه آيين محمد و آل محمد - صلي الله عليه وآله - در شهر كوفه دارفاني را وداع نمود و به حق پيوست. البته لازم به ذکر است وي از ديدگاه رجاليون توثيق نشده است.

تأليفات:

توحيد مفضل، كتاب الوصية، كتاب اليوم و الليلة، كتاب علل الشرايع.

معرفي اجمالي كتاب:

اين كتاب املاي امام جعفر صادق - عليه السلام - بر مفضل بن عمر جعفي كوفي، يكي از اصحاب سرشناس و بزرگ آن حضرت، مي باشد. امام - عليه السلام - كتاب را در چهار جلسه و در چهار روز، از صبح تا ظهر بر مفضل املا كردند. آن حضرت در اين كتاب با بيان شگفتيهاي آفرينش، به اثبات آفريدگار حكيم و دانا پرداخته اند. توحيد مفضل از كتابهاي ارزشمند و معتبر شيعه در مباحث اعتقادي محسوب مي شود.
مفضل داستان نوشتن كتاب را اين گونه نقل مي كند: «يك روز عصر من در مسجد مدينه در كنار قبر مطهر حضرت رسول خدا - صلي الله عليه وآله -نشسته بودم و در مقام و منزلت آن حضرت فكر مي كردم كه ناگهان ابن ابو العوجاء و يارانش وارد شدند و در كناري نشستند و شروع به صحبت كردند. آنان از حضرت رسول خدا - صلي الله عليه وآله - به عنوان يك فيلسوف، كه با زيركي فراوان نام خود را در جهان زنده نگه داشت، نام بردند و گفتند، اين جهان خدايي ندارد و همه چيز خود به خود به وجود آمده و اين جهان هميشه بوده و خواهد بود. من نتوانستم خشم خود را فرو بنشانم و بر سر آنها فرياد زدم و گفتم: اي دشمنان خدا آيا كافر شده ايد؟! آنان در پاسخ من گفتند: اگر تو از ياران جعفر بن محمد - عليه السلام - هستي، او اين گونه با ما سخن نمي گويد. من از نزد آنها خارج شدم و به نزد امام جعفر صادق - عليه السلام - رفتم و ماجرا را براي آن حضرت تعريف كردم. آن حضرت فرمود: فردا صبح به نزد من بيا و قلم و كاغذي نيز بياور تا براي تو از حكمت خداوند متعال در آفرينش جهان سخن بگويم... . من هم فردا صبح به نزد آن حضرت رفتم و ايشان نيز اين كتاب را به من املا فرمود».
امام - عليه السلام - در آغاز، علت اينكه عده اي وجود خداوند متعال را انكار و يا در او شك مي كنند، ناآگاهي از اسباب و شيوه آفرينش جهان هستي بيان مي فرمايد. سپس به بيان آفرينش جهان و خلقت انسان و اعضاي بدن او، مانند دستگاه گوارش و حواس پنج گانه، مي پردازد و از آنها به حكمت و قدرت و علم خداوند متعال، كه آفريننده آنها است، استدلال مي كند; امام در جلسه دوم به بيان شگفتيهاي جهان حيوانات، مانند خزندگان و چهارپايان مانند اسب، فيل، زرافه، ميمون، سگ و پرندگان مانند مرغ و خفاش و حشراتي مانند زنبور عسل، ملخ، مورچه و ماهي مي پردازد; در جلسه سوم شگفتيهاي آسمان و زمين مانند رنگ آسمان و طلوع و غروب خورشيد، و فصلهاي سال و خورشيد و ماه و ديگر ستارگان و حركت بسيار سريع آنها در آسمان و آفرينش سرما و گرما و باد و هوا و چگونگي ايجاد صدا و كوهها و گياهان و... را بيان مي نمايد; جلسه چهارم هم به بيان حقيقت مرگ و زندگي و علت آفرينش انسان و راه شناخت جهان هستي و بيان فرق ميان حس و عقل در شناخت جهان و حقايق هستي اختصاص يافته است.

وضعيت نشر:

اين كتاب، به همت انتشارات مكتبة الداوري قم، به قطع وزيري چاپ شده است.
همچنين اين کتاب بارها به فارسي وارد و ترجمه شده است که از جمله آن ها ترجمه علامه مجلسي و ترجمه علي اصغر فقيهي مي باشد.

محمد رضا ضميري- کتابشناسي تفصيلي مذاهب اسلامي, ص 267-269

دفعات نمایش : 25

تاریخ: 1387.9.2

اخبار معارف اسلامی

بزرگترين آسيب در تبليغ دين بدعت‌هاست

سوگ واره عکس با عاشوراییان برگزار می‌شود

اندیشه عاشورا، ریشه یزیدیان را می خشکاند

جذبه محبت امام حسین (ع) می تواند ما را به خدا ...

حمایت قاطع از نظام بزرگترین وظیفه ما در این زمان ...

نگذارید خرافات جای معارف را بگیرد

انقلاب ما، از پيام عاشورا بهره برده است

همایش شعر عاشورایی در قم برگزار شد