هزاره سوم و روندهای کلان نظام بین الملل2

هزاره سوم و روندهای کلان نظام بین الملل

قسمت دوم و پایانی

چندلايه شدن امنيت

در بررسى متون امنيتى، رويكردهايى شناخته مى‏شود كه هر يك از آنها برداشت بخصوصى از مسائل امنيتى ارائه مى‏كنند. در مورد تعريف، مصاديق، مرجع، سطوح، ابعاد و متولّى امنيت، توافقى ميان متفكران وجود ندارد. به طورى كه با مقايسه دو رويكرد نئورئال و نئوليبرال مى‏توان چنين تكثرى را دريافت، كه هيچ رويكرد علمى وجود ندارد كه نگاه جامع الاطراف به مقوله امنيت داشته باشد. رويكردهاى كنونى نيز هر يك به جنبه‏اى خاص از امنيت نظر دارند. از اين نظر هيچ يك نادرست نيستند، بلكه ناقصند. با عنايت به مسائل امنيتى مطروحه در متون مربوطه مى‏توان مدّعى بود كه امنيت ماهيتى چند بعدى پيدا كرده و داراى مصاديق، مرجع، سطوح و ابعاد متعددى است.
روى گودسن در يك تقسيم‏بندى كلان از منظرى رئاليستى متون مطالعات امنيتى را به دو دسته دولت محور و غير آن تقسيم كرده است. (1381: 101). متونى كه به امنيت بازيگران غير دولتى نظر دارند به مواردى، مثل امنيت فرد، اقليت‏ها، برخوردهاى تمدنى و امنيت كلّ سيستم اشاره دارند. با اضافه كردن امنيت دولت به موارد فوق، مى‏توان آنها را سطوح امنيت ناميد.
با توجه به پروسه‏هايى، چون جهانى شدن و افزايش نقش فرد در محيط بين‏المللى، بسيارى از متفكرين نوليبرال بر اهميت حفظ منافع افراد و ارزشهاى آنها در جهان [به زعم] آنها فراوستفاليا نظر دارند. گروهى ديگر از متفكرين با در نظر گرفتن معضلات و حوادثى كه برخى از اقليتها، مخصوصا بعد از فروپاشى شوروى با آن روبه رو بودند، ضرورت توجه به تأمين ايشان را مدّنظر قرار دادند. كشتار يك ميليون تونسى به دست هوتوها در روآندا در طى صد روز و يا برخورد خشونت‏آميز صدام حسين با كردهاى عراق و استفاده از سلاح‏هاى شيميايى عليه آنان مثال‏هاى خوبى در اين زمينه هستند.
هانتينگتون در تشريح منازعات بعد از فروپاشى شوروى به برخوردهاى فرهنگى و تمدنى اشاره مى‏كند. وى معتقد است: جهان بعد از اينكه از تنشهاى ايدئولوژيك (با فروپاشى شوروى) رهايى يافت، درگير بحرانها و جنگ‏هاى ناشى از برخورد تمدنها خواهد شد. وى معتقد است: هويت تمدنى به طور روزافزون در آينده اهميت خواهد يافت و جهان تا اندازه زيادى بر اثر كنش و واكنش بين هفت يا هشت تمدن بزرگ شكل خواهد گرفت. اين تمدنها عبارتند از: تمدن غربى، تمدن كنفوسيوسى، تمدن ژاپنى، تمدن اسلامى، تمدن هندو، تمدن اسلاوى ـ ارتدوكس، تمدن آمريكاى لاتين و شايد تمدن آفريقايى. مهمترين درگيريها در آينده در امتداد خطوط گسل فرهنگى اين تمدنها را از هم جدا مى‏كند. ... از ديد وى، بيشترين منازعات بين تمدن غربى و تمدن اسلامى بروز خواهد كرد.
برخى مشكلات و مسائل امنيتى در دنياى كنونى وجود دارد كه كلّ جهان را به خطر مى‏اندازد. رفع اين گونه از تهديدات نيازمند همكارى و مشاركت همه واحدهاى سياسى است. از جمله آنها، گرم شدن زمين (پديده گلخانه‏اى) و بالا آمدن آبها و بيماريهاى همه‏گير، مثل سارس و آنفولوآنزاى مرغى را مى‏توان نام برد.

منطقه گرايى

از ويژگى‏هاى نظام بين‏الملل كنونى ظهور و تحكيم همكاريهاى سازمانى مى‏باشد. به طورى كه جامعه اروپا به اتحاديه اروپا، حوزه تجارت آمريكا و كانادا به موافقتنامه تجارت آزاد آمريكاى شمالى (NAFTA) و مركوسور نمونه‏هايى از آن است، همچنين تلاش‏هايى براى گفتگوى دوجانبه و همكاريها ميان مناطق مثل نشست آسيا ـ اروپا (ASEM) ايجاد شد. ديدار سران در مارس 1996 در بانكوك تايلند اولين نمونه آنهاست. اين همكاريهاى سازمانى همچنان كه روزت مى‏گويد با اهداف خاصى ايجاد شدند. شامل: صلح ميان اعضاء، امنيت خارجى، توسعه اقتصادى، امنيت حقوق بشر و دموكراسى. با اين حال موج منطقه گرايى بيش از هر چيز انگيزه‏هاى اقتصادى دارد.
خصوصا اينكه بعد از فروپاشى شوروى بيشتر توجه واحدهاى سياسى به مسائل اقتصادى معطوف گشت. اين همكاريها آثار مثبت درخور توجهى در رويكردهاى امنيتى اعضاء نيز داشته است.
همكاريها در حوزه منطقه‏اى بهتر قابل حصول است؛ زيرا سطح تشابهات و يكپارچگى كه يكى از متغيرهاى مؤثر در همگرايى است، در سطح مناطق بيشتر است تا در سطحى فرامنطقه‏اى يا جهانى. چنانچه استفان والت نيز اظهار داشته است: هرج و مرج‏گرايى اگرچه در عرصه بين‏المللى واقعيتى غير قابل انكار است، اما وجود هويت مشترك، اعتقاد به امكان وجود صلح مستمر و وضعيت «نبود جنگ» را موجه مى‏سازد. در عين حال منطقه گرايى و جهانى شدن اين قابليت را دارند تا موجد تغييراتى در ساختار نظام گردند.
فرايند منطقه‏گرايى بعد از فروپاشى شوروى تشديد گرديد. به طورى كه در حدود 162 توافق تجارى منطقه‏اى تا كنون به وجود آمد، كه نيمى از آنها در طى سال‏هاى 1995 تا 2002 شكل گرفت. از يك ديدگاه منطقه‏گرايى در برابر جهانى شدن قرار دارد. كارشناسان تجارت بين‏الملل، منطقه‏گرايى را بندرگاهى امن و به منزله ابزارى براى رويارويى با فراز و نشيب‏هاى بازارهاى جهانى تلقى مى‏كنند. آن‏ها هم چنين منطقه گرايى را دريچه‏اى براى اصلاحات خط مشى‏هاى داخلى مى‏دانند. از سوى ديگر، هنگامى كه يك موافقتنامه تجارت منطقه‏اى شكل مى‏گيرد، يا تعميق پيدا مى‏كند، هزينه فرصت خارج ماندن از آن براى ديگر كشورها افزايش مى‏يابد؛ زيرا كشورهاى عضو در بلوك تجارت مورد نظر از مزاياى خاص بازرگانى بهره‏مند مى‏شوند، كه قدرت رقابت آنها را در بازار افزايش مى‏دهد و لذا ديگر توليد كنندگان در كشورهاى خارج از اين توافقنامه‏ها با دشوارى رقابت در بازار منطقه مورد نظر روبه رو مى‏شوند.
پژوهش حاضر قصد ندارد تا همه اين سازمانها را مورد بررسى قرار دهد، با اين حال براى تشريح بهتر مطلب به برخى از سازمانهاى منطقه‏اى كه اهميت بيشترى دارند، اشاره مى‏گردد.
اتحاديه اروپا: تجربه همگرايى منطقه‏اى اروپا، سبب شد كه گرايش به توسعه همكارى‏هاى منطقه‏اى و بهره‏گيرى از مزاياى آن در ميان كشورهاى جهانى گسترش يابد. در ميان كشورهاى در حال توسعه در آفريقا، آمريكاى لاتين و آسيا نيز طرح‏هاى همگرايى منطقه‏اى ايجاد گرديده است. اگرچه هيچكدام از اين طرح‏ها به اندازه منطقه‏گرايى در اروپا، كه نهايتا به تشكيل اتحاديه اروپايى منجر گرديد، موفق نبوده است. اين اتحاديه تكامل يافته‏ترين اتحاديه منطقه‏اى در جهان كنونى است. سنگ بناى اين اتحاديه به سال 1950 باز مى‏گردد. در آن سال رابرت شومان وزير خارجه فرانسه به آلمانيها پيشنهاد داد كه بهره‏بردارى از معادن ذغال سنگ و فولاد را به صورت مشترك و در غالب يك سازمان اروپايى كه تحت نظام واحد اداره مى‏شود، انجام دهند، بطورى كه زمينه براى ورود ديگر كشورها فراهم گردد. چند سال بعد اين همكارى‏ها با شكل‏گيرى جامعه انرژى اتمى اروپا و جامعه اقتصادى اروپا وارد مرحله نوينى شد. با وجود فراز و نشيب‏هاى متعدد در دهه 70 (مثل شوك نفتى اول) و 80 (مثل ركود اقتصادى جهانى و گرايش به ناسيوناليسم اقتصادى)، در دهه نود جامعه گام‏هاى بلندى در جهت اتحاد برداشت. در سال 1992 در قرارداد ماستريخت شكل‏گيرى پول واحد اروپايى مورد توجه قرار گرفت و جايگزين پولهاى رايج اعضاء شد. در حال حاضر نيز تلاش‏هاى اتحاديه بيش از پيش معطوف به شكل دهى سياست خارجى و امنيتى و ارتش مستقل اروپايى است.
سازمان همكاريهاى جنوب شرق آسيا آسه آن (ASEAN): اين اتحاديه در سال 1967 توسط مالزى، اندونزى، سنگاپور، تايلند و فيليپين به وجود آمد و كشورهاى برونئى در سال 1984، كامبوج در سال 1997 ولائوس در سال 1998 به آن پيوستند. اگرچه انگيزه اصلى مؤسّسين آن اقتصادى و تجارى بود، ولى اين سازمان كارنامه مثبتى در امور امنيتى نيز داشته است. به واسطه اهميتى كه اين اتحاديه در ثبات منطقه جنوب شرق آسيا داشته، قدرتهاى بزرگ نيز اقدام به همكارى اين سازمان نموده‏اند. علاوه بر آن، تمايل اعضاى اتحاديه به گسترش روابط با ديگر كشورها باعث شد كه نمايندگانى از آمريكا، كانادا، استراليا، نيوزيلند، ژاپن، كره جنوبى، اتحاديه اروپا، روسيه، ويتنام، لائوس و گينه‏نو در اجلاس 1994 اين سازمان شركت كنند. (البته لائوس و كامبوج در آن سال عضو سازمان نبودند).
آسه آن در ميان سازمانهاى منطقه‏اى به چند دليل منحصر به فرد است: مهم‏ترين آنها اين است كه اين جامعه امنيتى بر اساس رويكردهاى جامعه ليبرال بنا نشده است. به قول آچاريا اين دولتها بدون گردن نهادن به ليبراليسم، موفق به طى اين طريق شدند. شاخصه بارز ديگر اين سازمان اين است كه اين اتحاديه نشان داد كه ملاحظات امنيتى داخلى در قياس با ملاحظات امنيتى سيستماتيك از اولويت بيشترى برخوردار است. اين تجربه مخالف با اصل رايج بود، كه در جماعت‏هاى امنيتى در غرب پديد آمده بود.
توافقنامه تجارت آزاد آمريكايى شمالى (NAFTA): اين قرارداد در اكتبر 1992 به امضاى رؤساى قوّه اجرائيه سه كشور ايالات متحده آمريكا (جورج بوش اول)، كانادا (نخست وزير، برايان مولرونى) و مكزيك (سوليناس) رسيد و جايگزين قرارداد تجارت آزاد آمريكا و كانادا شد. نفتا يك موافقتنامه تجارى است، كه از سال 1994 نيمى از كالاهاى توليدى آمريكا را از تعرفه معاف مى‏كرد. بر طبق قرارداد، در يك دوره 14 ساله همه تعرفه‏ها برداشته مى‏شود . ... برخلاف اتحاديه اروپا كه همكاريهاى اقتصادى در حال شكل دادن يك دولت فراملى است، نفتا در چنين مسيرى حركت نمى‏كند. توافقنامه مزكور با «موافقتنامه آمريكاى شمالى براى همكاريهاى محيطى» (NAAEC) و توافقنامه آمريكاى شمالى براى همكاريهاى شغلى (NAALC) تكميل گرديد.
بازار مشترك آمريكاى لاتين (MERCOSUR): مركوسور مخفف واژه اسپانيولى «Mercado Comun Del Sur» است كه ترجمه انگليسى اين عبارت «Southern Common Market» به معنى بازار مشترك آمريكاى جنوبى است. اعضاى اين سازمان برزيل، آرژانتين، اروگوئه و پاراگوئه هستند. بر اساس توافق 9 دسامبر 2005 با عضويت ونزوئلا موافقت شد و ديگر كشورهاى حوزه آمريكاى لاتين (به غير از مكزيك) نيز از اعضاى تماس هستند. اين حوزه تجارى بر اساس قرارداد آسونسيون (پاراگوئه) به وجود آمد. هدف اين سازمان ترويج تجارت آزاد و حركت روان كالا، افراد و سرمايه در ميان اعضاء اعلان شد. اين بلوك تجارى جمعيتى معادل 220 ميليون نفر را تحت پوشش قرار داده و اقتصادهاى اعضاء آن در مجموع يك تريليون دلار توليد داخلى دارد. برخى در آمريكاى لاتين مركوسور را در اندازه‏اى مى‏بينند كه مى‏تواند با تركيب پتانسيل‏هاى خود، موجب ايجاد توازن در مقابل ديگر بلوكهاى تجارى، بطور خاص ايالات متحده آمريكا و اتحاديه اروپا گردد.
سازمان همكاريهاى شانگهاى (SCO): در ابتدا در قالب گروه «شانگهاى ـ 5» (5 Shanghai) در سال 1990 و با هدف حل و فصل اختلافات مرزى ايجاد شد. اعضاى اين گروه؛ شامل چين و كشورهاى همسايه مانند روسيه، قزاقستان، تركمنستان و قرقيزستان بود. در اجلاس 15 ژوئيه 2001، در شانگهاى چين با عضويت ازبكستان موافقت شد و اين گروه رسما نام «سازمان همكاريهاى شانگهاى» را براى خود برگزيد. در حال حاضر اعضاى اصلى اين سازمان را چين، روسيه، قزاقستان، تاجيكستان، قرقيزستان و ازبكستان تشكيل مى‏دهند. اين سازمان داراى چهار عضو ناظر شامل ايران، هند، پاكستان و مغولستان مى‏باشد. اولين حضور ايران در اين سازمان به عنوان عضو ناظر در پنجم جولاى 2005 در اجلاس آستانه (قزاقيستان) بود.
همكاريها در سازمان همكارى‏هاى شانگ‏هاى به صورت چند لايه درآمده و حوزه‏هاى امنيتى و اقتصادى را در بر مى‏گيرد. سازمان مقدمتا به امنيت اعضاء در آسياى مركزى متمركز شد. تهديدات اصلى پيش روى آنها را تروريسم، جدايى‏طلبى و افراط گرايى دانست. در كنفرانس 17 ژولاى 2005 در تاشكند (ازبكستان) اعضاء در مورد شكل دهى ساختار ضد تروريستى به توافق رسيدند. در آوريل همان سال سازمان ايجاد نهادهاى جديد جهت مقابله با جنايت‏هاى مربوط به مواد مخدر و روانگردان را تشريح كرد. علاوه بر آن، گريگورى لاگنيتوف سخنگوى سازمان، در آوريل 2006 ادعا كرد كه سازمان هيچ طرحى ندارد تا به يك بلوك نظامى تبديل شود؛ با اين حال او در مورد اينكه افزايش تهديدات ناشى از تروريسم، افراط گرايى و جدايى‏طلبى سرمايه‏گذارى مناسب جهت تجهيز نيروى نظامى را ضرورى مى‏گرداند، مطرح ساخت.

يكجانبه گرايى

ساختار نظام بين‏الملل به عنوان مؤلفه‏اى اساسى در شكل‏دهى سياست خارجى، تحميلاتى بر واحدهاى سياسى اعضاء وارد مى‏آورد. در عين حال هر چه ميزان قدرت واحدهاى سايسى بيشتر باشد، تحميلات كمتر، و ميزان آزادى عمل بيشتر است. با فروپاشى شوروى، ايالات متحده با توجه به سهم بيشتر از قدرت در نظام بين الملل، مانع عمده‏اى را در مقابل خود نمى‏بيند و لذا زمينه بين‏المللى اتخاذ رويكردهاى يكجانبه در سياست خارجى آن كشور فراهم شده است.
بعد از فروپاشى شوروى، اميدهاى فراوانى نسبت به خارج شدن جهان از عصر تنش‏هاى حادّ و مناقشات خونين جوانه زده بود، اما ديرى نپاييد كه جهان دريافت كه ايالات متحده نسبت به بسيارى از هنجارها و قواعد كه در برخى موارد خود در شكل‏گيرى آنها نقش اساسى داشت، بى‏توجهى نشان مى‏دهد. روند يكجانبه گرايى ايالات متحده در قبال هنجارها و بازيگران بين‏المللى بعد از فروپاشى شوروى وارد مرحله خاصّى شد و با حمله به عراق و خلع صدام از قدرت به اوج خود رسيد.
وقتى كه در سال 1994 در انتخابات كنگره، جمهوريخواهان اكثريت كرسيها را به دست آوردند، حوزه حاكميت در ايالات متحده تحت تأثير هر دو نيروى دموكراتها (حاكم بر قوه اجرائيه) كه از مشى بين‏الملل گرا و چند جانبه حمايت مى‏كردند و جمهوريخواهان (حاكم بر كنگره) كه معتقد به رويكرد يكجانبه گرا بودند، قرار گرفت. لذا اگر چه دولت كلينتون خط مشى نسبتا هماهنگى با ساير ملل جهت ايجاد چهارچوبهاى حقوقى و هنجارى براى تنظيم روابط بين الملل در قالب قراردادها و معاهدات بين‏المللى اتخاذ كرد، اما كنگره بيشتر اين تلاشها را ناكام گذارد و مانع از پيوستن اين كشور به اين معاهدات شد. بدين ترتيب ايالات متحده با ايجاد قواعد حقوقى مزبور، آزادى عمل ديگر واحدهاى سياسى را محدود مى‏كرد و در عين حال واشنگتن در رفتارهاى خود اين محدوديت‏ها را پيش رو نداشت.
معاهده منع گسترش سلاح‏هاى هسته‏اى (NPT)، كه در سال 1970 لازم الاجرا گرديد، تقريبا تمام كشورهاى جهان را از دستيابى به سلاح‏هاى هسته‏اى باز مى‏دارد و كشورهاى متعاهد را كه داراى سلاح هسته‏اى هستند (آمريكا، روسيه، چين، فرانسه و انگلستان) را وا مى‏دارد تا براى انهدام سلاح‏هاى هسته‏اى خود اقدام كنند. البته كوبا و سه كشور هندوستان، پاكستان و اسرائيل از اين قاعده مستثنا هستند، در سال 2000 تلاش‏هاى گسترده‏اى براى اجرايى كردن اين معاهده در قالب يك پروتكل شكل گرفت، اما سناى آمريكا در همان سال در برنامه بازنگرى وضعيت هسته‏اى آمريكا اشاره كرد كه كاهش سلاح‏هاى استراتژيك عملياتى قابل برگشت خواهد بود، نه برگشت‏ناپذير. موافقتنامه ماه مى 2002 آمريكا و روسيه در خصوص حفظ 2000ـ1700 كلاهك اتمى براى هر يك از طرفين، نقض تعهدات مندرج در ان پى تى مى‏باشد.
معاهده منع جامع آزمايشات اتمى (CTBT) پس از چهار دهه تلاش در سال 1996 تكميل گرديد. اين معاهده هر گونه آزمايش اتمى با هر هدفى، حتّى غير نظامى را ممنوع ساخته است. با وجود امضاء آن معاهده توسط دولت كلينتون در اكتبر 1999، كنگره آمريكا تحت فشار جسى هلمز، رئيس شوراى روابط خارجى سنا، از پذيرش آن خوددارى كرد.
معاهده موشك‏هاى ضد بالستيك توسط آمريكا و شوروى به وجود آمد. اين معاهده در ميان توافقات دو ابرقدرت، جايگاه ويژه‏اى دارد؛ زيرا ايجاد هر گونه طرح دفاعى ضدّ بالستيك، به منزله ايجاد مزيّت ضربه اول تلقى مى‏شود، بطورى كه كشورى كه به چنين قابليتى دست يابد ديگر نگران پاسخ طرف مقابل به حمله هسته‏اى خود نيست. دولت بوش پسر به حفظ اين معاهده اصلاً تمايلى نشان نداد و در دسامبر 2001 روسيه را از قصد خود براى خروج از معاهده مطلع كرد و براى اين اقدام خود به ماده‏اى از اين معاهده ـ كه به كشورهاى عضو در صورت تهديد منافع عالى خود در اثر وقوع حوادث فوق‏العاده اجازه خروج از معاهده را مى‏دهد ـ استناد كرد.
دولت آمريكا نقش مؤثرى در شكل‏گيرى كنوانسيون سلاح‏هاى شيميايى (CWC) داشته است. كنوانسيون مزبور مورد حمايت افكار عمومى و مورد تأييد جامعه اطلاعاتى، وزارت دفاع و صنايع شيميايى بوده است. با اين حال چند تن از اعضاى كنگره، از جمله سناتور جسى هلمز تهديد كردند كه از تصويب اين معاهده خوددارى مى‏كنند، مگر اينكه به زعم آنها منافع تجارى ايالات متحده و امنيت ملى آن كشور تضمين شود. آنها استدلال مى‏كردند، در صورت پيوستن آمريكا به اين معاهده بسيارى از اسرار علمى آمريكا در زمينه صنايع شيميايى در اختيار ديگران قرار مى‏گيرد. پس از انجام مذاكرات طولانى، سرانجام معاهده مزبور با محدوديت‏هايى كه كنگره در خصوص نحوه اعمال اين قرارداد در نظر گرفت، تصويب شد. علاوه بر آن، اين كشور تلاش‏هاى زيادى را براى عزل مدير كل سازمان منع استفاده از سلاح‏هاى شيميايى ـ تشكيلاتى كه بر اساس كنوانسيون تشكيل شد ـ صورت گرفت و دليل اين عمل نيز استقلال عمل و عدم تأثيرپذيرى وى از آمريكا بوده است.
كنوانسيون سلاح‏هاى ميكروبى (BWC) در سال 1972 به امضاء رسيد و در سال 1975 لازم الاجرا شد. بعد از فروپاشى شوروى يك گروه كارى، بررسى آن را كه هفت سال به طول انجاميد، برعهده گرفت و در نهايت امر، پروتكلى را در سال 2001 ارائه كرد. آنها اميدوار بودند كه پروتكل مزبور مورد تأييد كشورها قرار گيرد. دولت بوش در ماه مى 2001 سياست بازنگرى در معاهده را به اجرا درآورد و در ماه ژوئيه همان سال اعلام كرد، كه ديگر نمى‏تواند پروتكل را تأييد كند.
در سال 1996، گروهى از كشورهاى همفكر كه با سازمانهاى غير دولتى و انسان دوستانه همكارى مى‏كردند، فرايند ايجاد معاهده‏اى كه استفاده از مين‏هاى زمينى ضد نفر را ممنوع مى‏كرد، آغاز كردند. اين تلاشها منجر به ايجاد كنوانسيون منع استفاده، انباشت، توليد و انتقال مين‏هاى زمينى ضد نفر و انهدام آنها گرديد. معاهده مزبور در سال 1996 لازم الاجرا شد و بر اساس آن استفاده از تمامى انواع مين‏هاى ضد نفر بدون استثناء ممنوع گرديد.
كلينتون در سال 1998 اعلام كرد كه آمريكا استفاده از مين‏هاى ضد نفر، جز آنهايى كه در سيستم‏هاى مركّب با مين‏هاى ضد تانك بكار مى‏روند، در هر جاى دنيا بجز شبه جزيره كره تا سال 2003 متوقف مى‏كند. در سال 1999 نيز وى به عنوان يكى از شروط تصويب پروتكل دوم كنوانسيون مزبور كه به تعديل و نه منع استفاده از مين‏هاى زمينى مى‏پردازد، موافقت كرد. سرنوشت برنامه تعيين جايگزين‏ها و تاريخ هدف معاهده در سال 2006 به دليل اينكه دولت بوش در حال حاضر مشغول بازنگرى سياست آمريكا در مورد مين‏ها است، زير سؤال قرار گرفت. (دلر و ديگران، همان: 200 ـ 191).
اساسنامه رم ديوان كيفرى بين‏المللى (ICC) اولين دادگاه كيفرى دائمى جهانى براى محاكمه افراد متهم به نسل كشى، جنايات جنگى، جنايت عليه بشريت و تجاوز ايجاد نمود. اين قانون هيچ مصونيتى را به رسميت نمى‏شناسد. ايالات متحده از آغاز شكل‏گيرى مذاكرات براى تدوين پيش‏نويس معاهده در سال 1996، تمام تلاش‏هاى خود را براى خنثى سازى فرايند تشكيل دادگاه دائمى و مستقل بكار برد. هنگامى كه اساسنامه در كنفرانسى با حضور نمايندگان كشورهاى جهان در ژوئيه 1998 به تصويب رسيد، آمريكا به آن رأى منفى داد. كلينتون تنها چند روز مانده به انقضاى مهلت تعيين شده، اساسنامه را امضاء كرد. زمانى كه دولت بوش بر سر كار آمد، اقدام به بازنگرى سياست آمريكا در قبال اساسنامه نمود و چنين نتيجه‏گيرى كرد كه آمريكا نبايد عضو اساسنامه شود. واشنگتن طى نامه‏اى به كوفى عنان اعلان كرد كه قصد تصويب معاهده را ندارد و بنابراين هيچ تعهد حقوقى به موجب امضاء دسامبر 2002 ندارد.
تلاش آمريكا براى شكست دادن كنوانسيون پروتكل حقوق كودكان مصوب سال 1994 كه در طى آن استخدام نوجوان زير 18 سال را ممنوع مى‏ساخت (به خاطر منافع پنتاگون در استخدام 17 ساله‏ها)، ... عدم امضاء پروتكل متمم كنوانسيون 1994 مبنى بر حمايت از غير نظاميان در جنگها و عدم قبول داورى نهاد بين‏المللى پيش‏بينى شده در سومين كنفرانس حقوق درياها ... از جمله ديگر موارد بى‏توجهى اين كشور در قبال هنجارها است. اوج يكجانبه گرايى و بى‏توجهى آمريكا در قبال چارچوبهاى بين‏المللى را مى‏توان در خصوص رفتار خارج از قواعد بين‏المللى براى حمله به عراق تغيير حكومت اين كشور دريافت.
جرج بوش در دوازدهم دسامبر 2002 در نشست عمومى سازمان ملل در عين شگفتى، موضع خود را در قبال عراق اعلان نمود و سازمان ملل را نيز ترغيب كرد تا در برابر تمرّد بغداد براى خلع سلاح آن كشور اقدام كند. وى در اين نشست اظهار داشت: ما براى تصوب قطعنامه‏هاى لازم در اين مورد با سازمان ملل همكارى خواهيم كرد، اما چنانچه اين سازمان همكارى‏هاى لازمه را با ايالت متحده انجام ندهد، دولت آمريكا به تنهايى وارد عمل خواهد شد. و از آنجا كه اين دولت نتوانست در قالب شوراى امنيت به اهداف مورد نظر خود دست يابد، به صورت يكجانبه به همراه انگلستان و با كمك برخى از كشورها به عراق حمله كرد. اين اقدام موج گسترده‏اى از مخالفتها را در ميان دول و ملل جهان برانگيخت. ايالات متحده سعى دارد تا اقدامات يكجانبه خود را به صورت يك رويه درآورد و در ظاهر امر در اين زمينه موفق بوده است.

نتيجه‏گيرى:

در رويكرد نورئاليستى والتز، ساختار نظام بين الملل به عنوان متغير مستقل مورد توجه قرار گرفته است. از ديدگاه والتز ساختار نظام سياست خارجى دولتها را جهت مى‏دهد و ميزان آزادى‏هاى آنها را معين مى‏كند. در عين حال همانطور كه وى متذكر مى‏گردد، عوامل متعدد ديگرى نيز بر دولتها و داده‏هاى سياست خارجى آنها اثرگذار هستند، لذا مى‏توان آنها را پويش‏هاى داخلى سيستم ناميد. در محيط بين‏الملل كنونى مواردى؛ مثل بازيگران جديد محيط بين‏المللى چون افكار عمومى ملى و جهانى و سازمانهاى تروريستى به همراه ديگر بازيگران غير دولتى، جهانى شدن، منطقه گرايى، گسترش و تعميق دموكراسى، چند لايه شدن گفتمان امنيتى، يكجانبه گرايى برخى واحدهاى سياسى قدرتمند بر تصميمات و داده‏هاى سياست خارجى واحدهاى سياسى تأثيرگذار و چه بسا تعيين كننده هستند.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار