نگاهی به الگوی مدیریتی امام خمینی(ره) در دوران دفاع مقدس

اخبار ایران و جهان

مسیر جاری: صفحه اصلي•مقالات•تاریخ و سیاست•تاریخ انقلاب اسلامی•دوران دفاع مقدس

تبلیغات در سایت

پیوندهای ویژه

• خواب عجيب امام(ره) براي شهيد...

• اصلاحات مهدوی اصلاحات علوی

• دوستي از منظر دين اسلام‏

• آثار حضور در مسجد

• عبور حیوانات از جاده ها!

• آرمان هاي انقلاب اسلامي از ديدگاه...

• معرفي امام عصر علیه السلام در...

• 8 عامل چاقي

• آگاهانه و آزادانه همسرتان را...

• درمان حبّ دنیا

• انعکاس مناظر دیدنی در آینه های...

• ما و تحریمها

• غزل نوسروده آیت الله صافی گلپایگانی...

• سوزش سردل

• آراستگي پوشش يا مدگرايي!؟

• اعتدال در غذا و خوراک

• تصاویری از دنیای زیبای پرندگان...

• نگاهي به قيام مختار ثقفي

• منصور حلاج مدعی مهدویت

• حضرت زهرا (سلام الله علیها)...

• فرمولی برای حل اختلاف در خانه

• چهارده پند در مورد دنیا و وظایف...

• تصاویری از برخورد قطره ها با...

• وجود امام غائب با عدمش مساوی...

• گمشده اي بزرگ به نام اخلاق اجتماعي...

• تنظيم خانواده در ابتداي زندگي...

• روش هاى حفظ آسان قرآن

گزارش تصویری

اخبار تازه

آخرین اخبار از نقل و انتقالات انجام شده

این روزها جابه‌جایی بازیکنان و مربیان لیگ، مهم‌ترین اخبار روز فوتبال ایران را تشکیل می‌دهند و با پایان...

اتفاق تاریخی برای دنیای هوا فضا + عکس

در ادامه مانورهای نخستین فضاپیمای خصوصی جهان، این کپسول توانست با موفقیت به ایستگاه فضایی بین المللی...

گزارش کامل از جلسه فراکسیون رهروان ولایت

فراکسیون "رهروان ولایت" که عصر امروز با حضور جمعی از منتخبین اصولگرای مجلس نهم در مجلس قدیم تشکیل جلسه...

جزئیات سفر رئیس جمهور به چین

رئیس جمهوری اسلامی ایران برای شرکت در اجلاس سران شانگهای و نیز دیدار رسمی از چین عازم پکن می شود.

خوش هیکل ترین پلیس جهان + عکس

بدون شرح ...

تقلب در آرای مردم مصر به نفع نامزد " حسنی مبارک"

انقلابیون و فعالان مصری با انتشار تصاویری در اینترنت، از اسنادی پرده برداشتند که حاکیست در شمارش آرای...

فاجعه تجاوز دست جمعی ماموران پلیس به زنان مهاجر

« 57 زن و 10 کودک در یک سلول بودند و تمام مدت گروه های سه تا چهار نفره مردان می آمدند و خواستار تن دادن...

حذف صفر‌ها از سال 93 اجرايي مي‌شود

در صورتي كه مجلس در نيمه اول سال 91 به تاييد برساند، از تاريخ 93.1.1صفرها حذف خواهد شد.

فراکسیون اصولگرایان "حدادعادل" را به عنوان رئیس پیشنهادی برگزید

فراکسیون اصولگرایان منتخب مجلس نهم در جلسه عصر امروز که در ساختمان مشروطه بهارستان برگزار شد، "حدادعادل"...

فردا، روز سرنوشت ‌ساز استقلال

جلسه هیئت مدیره باشگاه استقلال برای مشخص شدن مدیرعامل و سرمربی فردا برگزار می‌شود.

باهنر و مصباحی‌مقدم به عنوان نواب پیشنهادی هیئت رئیسه مجلس نهم انتخاب شدند

منتخب مردم شاهرود در مجلس نهم اعلام کرد: فراکسیون "رهروان ولایت" محمدرضا باهنر و حجت‌الاسلام مصباحی‌مقدم...

لاریجانی به عنوان رئیس پیشنهادی مجلس نهم انتخاب شد

کاظم جلالی اعلام کرد: فراکسیون "رهروان ولایت" که عصر امروز با حضور جمعی از منتخبین اصولگرای مجلس نهم...

احتمال تعطیلی پایتخت در ۲ روز آینده

معاون عمرانی استاندار تهران گفت:با توجه به پیش بینی هواشناسی طی روزهای دوشنبه و سه شنبه هفته جاری پدیده...

تأثیر مذاکرات بغداد بر قیمت نفت

درپی توافق ایران و اعضای گروه 1+ 5 در نشست بغداد به منظور ادامه مذاکرات در باره برنامه هسته ای تهران...

فراخوان سوگواره امام علی النقی علیه السلام

ویژه نامه شهادت امام علی النقی علیه السلام

دفعات نمایش: 89

پنج شنبه 22 دی 1390

نگاهی به الگوی مدیریتی امام خمینی(ره) در دوران دفاع مقدس

مدیریت سیستماتیك یا مدیریت كاریزماتیك

تأملی در شیوه مدیریت جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، از سوی امام خمینی (ره) – به ویژه در سال های نخستین آن – الگوی منحصر به فردی از مدیریت بحران های سیاسی را نشان می دهد. بر خلاف تصور عده ای از تحلیلگران كه شیوه مدیریت امام را فردی یا كاریزماتیك و در ارتباط مستقیم با مردم میپندارند، ایشان از مدیریت سیستمیك نیز در مدیریت جنگ استفاده كردند. مدیریت سیستمیك بحران های سیاسی، الگوی رایج در واحدهای سیاسی مختلف هستند. در این الگو، هر گونه تصمیمگیری و مدیریت بحران، در چارچوب سلسله مراتب و نظام تصمیمگیری حاكم اتخاذ میشود. در حالی كه در شرایط عادی، پروسه تصمیمگیری مطابق فانون اساسی و قواعد رایج صورت میگیرد، در شرایط بحرانی مانند بروز جنگ، فرآیند تصمیمگیری متحول میشود و به صورت غیر عادی در میآید.
مطالعه رفتار و عملكرد امام خمینی(ره) در دوران دفاع مقدس نشان میدهد كه ایشان از شیوه مزبور مدیریت بحرانها، بیشترین بهره را برای اداره احسن جنگ به كار بردند. نمونه بارز این نوع مدیریت نیز، تأكید خاص حضرت امام (ره) به نقش شورای عالی دفاع بود. این شورا كه مطابق قانون اساسی برای اداره امور جنگ تشكیل شده بود؛ نقشی اساسی در تصمیمگیریهای مرتبط با جنگ داشت. امام در سختترین شرایط جنگ تحمیلی نیز از این شورا سلب مسئولیت نكرد و همواره، بر تمركز تصمیمگیریها در آن تأكید داشت. برای نمونه، ایشان در بیانیهای خطاب به مردم و مسئولان در سال 1359 ضمن تأكید بر معیار بودن قانون اساسی در اعمال نهادها و مأموریت یافتن شورای عالی دفاع میفرمایند: «مسائل دفاع در شورا مطرح و رسیدگی میشود و پس از تصویب، تصمیم در اجرا با فرماندهی كل قواست و قوای مسلح باید اوامر ایشان را اجرا كند».
با آن كه این شورا، به صورت مرتب جلسه هایی را در خدمت امام تشكیل میداد، اما امام به ارائه رهنمودهای كلی بسنده و به هیچ وجه سعی نمیكردند اختیارات آن را محدود كنند و یا به طول كامل به تصمیمهایش جهت دهند. در چارچوب سلسله مراتب تصمیمگیری و اجرا، امام بر رعایت سلسله مراتب و اطاعت نیروها از فرماندهان خود تأكید ویژه ای داشتند. برای نمونه، ایشان تا جایی كه ممكن بود بر فرماندهی كل قوا از سوی بنیصدر (علی رغم عملكرد منفی وی) تأكید میكردند. در سطوح پایین نیز، به طور مرتب نیروهای ارتش، سپاه، بسیج و ژاندارمری را به اطاعت از فرماندهان خود توصیه مینمودند. در جریان عملكرد بنیصدر و مسائلی كه وی و منافقین به وجود آورده بودند (نوعی بحران در بحران) نیز، عملكرد امام بر مبنای مدیریت سیستمیك بود. با آن كه امام نفوذ بالایی در میان مردم داشتند و با یك اشاره می توانستند با بنیصدر برخورد كنند، اما تا زمانی كه مجلس جریان قانونی عزل بنیصدر را طی نكرد ایشاناقدامی نكردند. افزون بر شورای عالی دفاع، مجلس شورای اسلامی دومین نهادی بود كه در جریان مدیریت جنگ نقش داشت. در این حوزه نیز، سیاست امام تنها نظارت بر عملكرد مجلس بود و ایشان به این عملكرد اهمیت خاصی میدادند. اما در كنار مدیریت سیستمیك جنگ كه از سوی دو نهاد یاد شده و با نظارت ایشان صورت می گرفت، مدیریت كاریزماتیك بحران های سیاسی، الگوی دوم مدیریت امام بود كه در نوع خود سابقه نداشت. این نوع مدیریت بر ماهیت و نوع رابطه امام با توده های مردم كه تحت تأثیر كاریزما و محبوبیت بالای ایشان قرار داشت، مبتنی بود. برآیند چنین مدیریتی، حضور تعیینكننده نیروهای مردمی -به ویژه سپاه و بسیج- در جبهههای جنگ بود و در نهایت این نیرو در عقب راندن نیروهای عراق از خاك ایران، نقش اصلی را ایفا كرد. بنا بر این میتوان گفت كه الگوی مدیریت كاریزماتیك امام، بر آموزههای دینی و روانشناختی مردم ایران قرار داشت. ایشان با بهرهگیری از اصول روانشناختی سعی میكردند آرامش كشور و ملت را در شرایط حاد بحرانی حفظ كنند. البته، باید یادآور شد كه به خوبی نیز در این كار موفق شدند. ایشان در همان آغاز جنگ طی صحبتهایی خطاب به مردم ایران فرمودند: «این یك دزدی آمده است یك سنگی انداخته و فرار كرده، رفته است سر جایش، دیگر قدرت این كه تكرار بكند انشاء الله ندارد. من به ملت ایران سفارش می كنم كه چند جهت را ملاحظه كنند. یك جهت این كه خونسردی خودشان را حفظ كنند و ابداً توجه به این معنا كه یكی قضیهای واقع شده است (و واقعاً واقع نشده قضیهای) توجه نكنند به این معنا، یك وقت اغتشاشی بار نیاید»
از سوی دیگر، امام توانستند با استفاده از نفوذ خود در میان مردم و با بهرهگیری از باورهای دینیشان، به بهترین وجهی آنها را برای حضور در جبهههای جنگ بسیج كنند.
«و اینجانب اولاً به ملت ایران هشدار میدهم كه خود را مهیا كنند و اسلحههای خود را آماده كنند و به حال آمادهباش باشند كه اگر خدای نخواسته محتاج بسیج عمومی شد و امر به جهاد مقدس عمومی داده شد، فوراً به میدان رفته و از دین خدا و كشور اسلامی دفاع نمایند»
به این ترتیب، تركیبی از دو سبك مدیریت بحرانها -مدیریت سیستمیك و مدیریت كاریزماتیك- بود كه توانست جلوی تجاوز عراق به ایران را بگیرد و الگوی منحصر به فردی را از امام به میراث بگذارد.

مرتضی باقیان
مرکز اسناد انقلاب اسلامی

ثبت نظر شما

نام و نام خانوادگی

نشانی پست الکترونیکی

متن نظر شما

برای این مقاله هیچ نظری ثبت نشده

ارتباط با ما

نقشه سایت