مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

  اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی
 تبلیغات در سایت   
 فناوری های نوین
پیوندهای ویژه  
خواب عجيب امام(ره) براي شهيد...
اصلاحات مهدوی اصلاحات علوی
دوستي از منظر دين اسلام‏
آثار حضور در مسجد
عبور حیوانات از جاده ها!
آرمان هاي انقلاب اسلامي از ديدگاه...
معرفي امام عصر علیه السلام در...
8 عامل چاقي
آگاهانه و آزادانه همسرتان را...
درمان حبّ دنیا
انعکاس مناظر دیدنی در آینه های...
ما و تحریمها
غزل نوسروده آیت الله صافی گلپایگانی...
سوزش سردل
آراستگي پوشش يا مدگرايي!؟
اعتدال در غذا و خوراک
تصاویری از دنیای زیبای پرندگان...
نگاهي به قيام مختار ثقفي
منصور حلاج مدعی مهدویت
حضرت زهرا (سلام الله علیها)...
فرمولی برای حل اختلاف در خانه
چهارده پند در مورد دنیا و وظایف...
تصاویری از برخورد قطره ها با...
وجود امام غائب با عدمش مساوی...
گمشده اي بزرگ به نام اخلاق اجتماعي...
تنظيم خانواده در ابتداي زندگي...
روش هاى حفظ آسان قرآن
گزارش تصویری  
اخبار تازه   
فعال ‌شدن پایگاه موساد در مرز ایران
روزنامه انگلیسی تایمز نوشت که سازمان جاسوسی رژیم صهیونیستی (موساد) بتازگی یک پایگاه جاسوسی علیه ایران...
سرنوشت آینده جهان از دید آیات و روایات ده گانه
حضرت آيت الله سبحاني در پاسخ به سوالي در خصوص «آينده جهان از نظر قرآن و روايات» تشريح کرده‌اند طبق نص...
حزب الله به رژیم صهیونیستی حمله می کند
الجزیره به نقل از سایت فرانسوی 'اینتلیجنس آنلاین' گفت: « 'حزب الله' لبنان قصد هجوم به اسرائیل را دارد.»
راهپیمایی 22 بهمن امسال عظیم‌ترین و پرشکوهترین راهپیمایی پس از انقلاب بود
دبیرکل جبهه پیروان خط امام و رهبری با بیان اینکه مجلس آینده قطعاً مهمترین مجلس پس از انقلاب خواهد بود،...
پرسپولیس متخلف شناخته شد
حسین محمد پورزرندی با اشاره به اینکه باشگاه پرسپولیس قرارداد میلیاردی خود را به صورت یک‌طرفه و البته...
روش عجیب تراکتورسازی در جذب بازیکن!
و منتظر آمدن دفترچه اش و مشخص شدن وضعیت خدمتش است تا پس از آن کارهایش را برای پیوستن به تراکتورسازی انجام...
چرا لاریجانی در راهپیمایی قم حضور نیافت؟
این منبع در بیان علت حضور لاریجانی در مشهد گفته كه این شهر مقدس در كشورمان بعد از قم، میزبان مهمترین...
بهترین بازیگر زن جشنواره فیلم فجر به شهدای ایران‌زمین ادای احترام کرد
«هنگامه قاضیانی» پس از دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر،...
اتفاق ساده در شبکه طبرستان
تجلیل از ایثارگران شبکه تبرستان، پخش برنامه اتفاق ساده و تجلیل از خانواده های شهدا از اخبار صدا و سیمای...
جدول تغییرات قیمت در بازار موبایل
به دنبال نوسانات قیمت ارز برخی از مدل‌های تلفن همراه طی دو ماه گذشته با افزایش قیمت در بازار عرضه می‌شوند...
خروس چيني تخم گذاشت+عکس
يك مرد روستايي در چين ادعا كرد كه خروسش تخم مي‌گذارد.
عروس و داماد در راهپیمایی+عکس
راهپیمایی ‌ 22 بهمن ...
خطری که "جمهوری اسلامی" را تهدید میکند
شاید هیچ کشوری در جهان وجود نداشته باشد که به اندازه ایران ، در یک مقطع زمانی فشرده 33 ساله این همه تضییقات...
نتايج آزمون دوره‌های ترمی علمی کاربردی منتشر شد
فهرست اسامی پذيرفته‌شدگان نهايی کدرشته ‌محل‌های‌متمرکز و معرفی شدگان چند برابر ظرفيت کدرشته محل‌های نيمه‌متمرکز...
ویژه نامه دهه فجر
ویژه نامه هفدهم ربیع الاول
 
  دفعات نمایش: 752    یک شنبه 12 مهر 1388 

انقلاب اسلامى ایران و  نقطه آغاز خیزش بیدارى اسلامى


انقلاب اسلامى ایران و نقطه آغاز خیزش بیدارى اسلامى

قسمت اول

انقلاب اسلامى ایران به عنوان نقطه آغاز خیزش بیدارى اسلامى در نیمه دوم قرن بیستم، شروع دوره جدیدى از ظهور اسلام با رویكرد سیاسى را براى جهان اسلام نوید داده و پیروزى برجسته ترین حركت اسلامى در این دوره، سایر حركت‏هاى اسلامى در جهان اسلام را به تكاپو واداشت. ذكر این نكته ضرورى است كه میزان تاثیرگذارى‏انقلاب اسلامى بر همه جوامع اسلامى یكسان و یكنواخت نبوده، بلكه با توجه به اوضاع خاصّ هر منطقه و نیز قرابت‏هاى فكرى، فرهنگى و جغرافیایى، درجه تأثیرآن متفاوت بوده است و هر اندازه كه ملت ایران در نیل به اهداف انقلابى خود با ملت‏هاى دیگر وجه اشتراك داشته اند، به همان نسبت استقبال از این انقلاب گسترده تر بوده است.
به طور كلى آنچه كه بر همگان روشن و واضح است، این است كه انقلاب اسلامى ایران تاثیرهاى گسترده‏اى را در وراى مرزهاى خود داشته و با توجه به پیروان و هواخواهانى كه پیدا كرد و به عنوان یك نیروى قابل محاسبه توسط دولت‏هاى خارجى و همچنین دولت‏هاى منطقه عنوان شده است؛ بدان خاطر كه «انقلاب اسلامى در ایران به دلیل جذابیت شعارها، اهداف، روش‏ها، محتوا، نتایج و سابقه مشترك دینى و تاریخى و شرایط محیط منطقه و بین‏المللى، پدیده اى تاثیر گذار در جهان اسلام بود».(1) در مجموع تاثیر آن بر سایرین از گرایش و پذیرش ارزش‏ها و آرمان‏هاى انقلاب تا الگوبردارى شیوه‏ها و روش‏هاى اتخاذ شده، از جمله گسترش تظاهرات عمومى علیه نظام‏هاى حاكم، در نوسان بوده كه این وضعیت زمینه‏هاى تهدید سایرین را فراهم آورده بود كه در این راستا و در ادامه در صددیم تا به بررسى تاثیر گذارى انقلاب در میان كشورهاى مختلف پرداخته و براى سهولت اشاره به این بحث، مناطق مورد بررسى را به 5 قسم عمده تقسیم كرده ایم تا در خلال آنها به نقش انقلاب اسلامى ایران در بیدارى جهان اسلام بپردازیم.

1. جنوب شرق آسیا

1. 1. مالزى و اندونزى: دركشورهاى اندونزى و مالزى بدلیل وجود جامعه كثرت گراى مذهبى، جنبش‏هاى احیاى اسلام فعال هستند و همزمان با انقلاب اسلامى، جنبش تجدید حیات اسلام در این منطقه نیز در حال شتاب گرفتن بود(2) و مسلمانان؛ اعم از آنكه در كشورشان اقلیت یا اكثریت بوده‏اند، نسبت به هویت خود آگاه تر شده بودند. به همین دلیل بر اساس نظر شمار بسیارى از ناظران اسلام معاصر در مالزى و اندونزى، اجماع عمومى بر این است كه انقلاب ایران تاثیر مهمى بر عناصر آشنا به مذهب در این كشورها داشت.
انقلاب اسلامى ایران براى مسلمانان آنجا بیش از آنكه به عنوان الگویى اجتماعى و قابل تكرار مطرح باشد، به مثابه منبعى الهام‏بخش تلقى گردید و موجب تجدید توان حركت انقلاب اسلامى در این جوامع شد كه بازتاب انقلاب در این كشورها داراى دو بعد بوده است: از یكسو پیروزى انقلاب اسلامى و انعكاس رسانه‏اى آن، موجب تقویت احساس هویت مذهبى در میان مسلمانان و نیز تسریع روند تجدید حیات سیاسى اسلام در این جوامع گردید؛ زیرا تلاش جامعه مسلمان ایران در سرنگونى دولت ضد دینى، تاثیر مثبتى بر آنها داشت كه با شكل گیرى انقلاب اسلامى در ایران، برخى از ناظران و مفسران رویدادهاى اسلامى پیش بینى كردند كه كشورهایى همانند مالزى و اندونزى‏توانند تبدیل به «ایرانى دیگر» گردند. (3)
از سوى دیگر انقلاب ایران توانایى حكومت‏هاى مالزى و اندونزى را در توجیه نظارت و سركوب جنبش‏هاى مخالفان اسلام گرا تقویت كرده و آنها نیز براى بى اعتبار ساختن هر گونه مخالفت اسلامى به طرح اتهام‏هایى، چون اسلام رادیكال، پرداخته و در صدد افزایش تلاش‏ها در نظارت بر نقش سیاسى آن دسته از نیروهاى اسلامى‏برآمدند كه آنها را براى سیاست دولت زیانبار تلقى مى‏كردند. لذا دولت‏هاى این دو كشور تلاش كردند تا آنها را از طریق تلفیق مجموعه اى از گزینش، تهدیدها، افزایش مراسم و سخنرانى‏هاى مذهبى، و مراقبت و نظارت بیشتر بر فعالیت‏هاى مذهبى مهار كنند. (4) در عین حال سعى كرده‏اند كه برخوردى محتاطانه با انقلاب اسلامى داشته باشند و بنا به ملاحظات داخلى و خارجى هر چند در مقاطعى نیز ناگزیر از اصلاح و تعدیل مشى خود به نفع مسلمانان شده‏اند، ولى همواره تلاش كرده‏اند كه ضمن حفظ روابط رسمى سیاسى با ایران، از طرق مختلف مانع گسترش و تعمیق مفاهیم انقلاب اسلامى در جامعه خویش شوند.
در این راستا در كشور اندونزى از آنجایى كه مبلغان مسلمان و سازمان‏هاى سیاسى همواره خواستار ابراز حمایت دولتمردان خود نسبت به امام و انقلاب بودند، اما دولتمردان على رغم سكوت ظاهرى خود با نگرانى جدى به انقلاب اسلامى به رهبرى امام خمینى مى‏نگریستند؛(5) بدان خاطر كه مسلمانان اندونزیایى میان ایران و كشور خود یكسرى شباهت‏هایى را احساس مى‏كردند كه باعث علاقه مندى آنها به انقلاب اسلامى مى‏شد كه از جمله آنهاتوان به تلاش ایران براى رهایى از سلطه یك ابرقدرت، به كارگیرى درآمدهاى نفتى‏براى توسعه كشور و استفاده از اسلام براى رهایى از چنگ كاپیتالیسم و سوسیالیم در سطح ملى و بین‏المللى‏اشاره كرد.(6)
دولت مالزى نیز على رغم اینكه در كنار قومیت، براى اسلام در حیات سیاسى این كشور نیز اهمیت قایل است، اما هیچ گاه نگرانى خود را از بروز حركت‏هاى اسلامى پنهان نكرده و معمولا رفت و آمد رهبران محلى واسلامى به ایران را زیر نظر داشته و ضمن كنترل روابط دو جانبه، مانع تأثیر سیاسى انقلاب ایران بر مسلمانان كشورش شد؛ زیرا مسلمانان این كشور، با علاقه زیادى حوادث ایران را پى‏گیرى كرده و مجذوب شخصیت امام خمینى شده بودند. (7)
1. 2. فیلیپین: كشور فیلیپین با اكثريت جمعيت مسيحى، پس از رهایى از استعمار اسپانیا به تدریج تحت حاكمیت آمریكا درآمد. (8) در كشور فیلیپین مسلمانانى كه به «مورو» معروف هستند، تنها 5% از جمعیت این كشور را تشكیل مى‏دهند. بسیارى از مسلمانان در این كشور، سرنگونى شاه ایران را نمونه اى از غضب الهى دانسته و آن را نشانه‏اى محتمل براى سرنوشت پادشاه خود دانستند. (9)
با پیروزى انقلاب اسلامى ایران، شاهد تاثیر دامنه انقلاب اسلامى در این كشور هستیم، از جمله اینكه تشكیل حكومت در ایران باعث بیدارى، امید و اعتماد به نفس مسلمانان این كشور شد و در واقع این انقلاب براى آنها توانایى اسلام را در رهبرى مردم سركوب شده جهت مقابله با رژیم‏هاى فاسد و تحت ستم خارجى آشكار نمود . در این راستا ایران نیز با حمایت از مبارزه جبهه آزادیبخش ملى مورو، گرايش‏هاى سياسى از پيش موجود را قوت دوباره اى بخشيده و خيزش اسلامى را با ايجاد روحيه و حمايت از مبارزات مسلحانه عليه دولت مانيل تشديد كرد و در راستاى حمايت از مسلمانان فیلیپین، مبادرت به تحریم صدور نفت به آنجا ورزید. (10) پس از سقوط استبداد «رژیم ماركوس» در سال 1986، روابط طرفین از حالت تیرگى خارج شده و طرفین داراى روابط مبتنى بر صلح و توسعه پایدار شده(11) و در حال حاضر سازمان‏هاى فرهنگى ایران نیز به طور وسیعى در آنجا فعال هستند.

2. شبه قاره هند

گسترش افكار انقلابى در شبه قاره هند نیز بى‏تأثیر نبوده و ما در صددیم تا در این منطقه به بررسى بازتاب انقلاب اسلامى در كشورهاى افغانستان، پاكستان، هند، كشمیر و بنگلادش بپردازیم.
2. 1. افغانستان: تأثیر انقلاب اسلامى بر افغانستان، به دلیل اشتراكات فرهنگى و زبانى دو كشور، پیش از پیروزى‏انقلاب در قالب مقاومت مردم در برابر كودتاى كمونیستى طرفدار شوروى نمود یافت. به فاصله 9 ماه پس از وقوع كودتاى ماركسیستى در كابل، انقلاب اسلامى در ایران نیز به پیروزى رسید و به سرعت تأثیرهایى در ابعاد مبارزاتى و سیاسى افغانستان بر جاى گذارد. همچنین پس از پیروزى انقلاب ایران و اشغال افغانستان توسط ارتش سرخ شوروى نیز ،گروه‏هاى شیعه و سنى كه اكثرا نام اسلام را حمل مى‏كردند (مجاهدین افغانى)، از انقلاب اسلامى‏الهام گرفته و بدون شك تأكید این گروه‏ها به اسلام تحت تأثیر این انقلاب صورت گرفته بود. (12) همزمانى ورود نیروهاى ارتش سرخ به افغانستان با اتفاقات داخلى ایران، باعث توجه و عنایت خاص مسئولان انقلاب اسلامى به این سرزمین شد و لذا در كنار آثار عمیق معنوى بر روند جهاد مردم افغانستان، تاكتیك‏هاى‏مبارزاتى مردمى كه در جریان مبارزات گسترده مردم مسلمان ایران علیه رژیم شاه به كار گرفته شده بود، بر شیوه مبارزاتى افغان‏ها نیز تأثیر بسزایى گذارده و قیام‏هاى مردمى در شهرهاى هرات و كابل در سال 1979 نمونه‏هاى‏اولیه و مهم از شیوه‏هاى جهادى مردم مسلمان ایران بود كه فضاى مبارزه مردم مسلمان افغانستان را دچار تحولى بنیادین كرد(13) و ایران نیز با استفاده از این موقعیت مردمى، به سازماندهى و انسجام گروه‏هاى مبارز و جهادى پرداخت.
با خروج نیروهاى شوروى از افغانستان، مبارزات مجاهدین افغانى ماهیت دیگرى پیدا كرده و از جنبه جهادى و عقیدتى، حالتى سیاسى و اقتصادى به خود گرفت و گروه‏هاى جهادى به منظور تقسیم و تثبیت قدرت خویش با یكدیگر به نزاع پرداختند كه در نهایت این اختلافات منجر به جنگ داخلى در افغانستان شد. با تداوم مناقشه افغانستان و تضعیف گروه‏هاى جهادى، زمینه براى به صحنه آمدن گروه طالبان فراهم شد و آنها با حمایت‏هاى قدرت‏هاى خارجى، از جمله آمریكا و عربستان براى مدتى در موازنه قدرت از سایرین پیشى گرفتند. از جنبه سیاسى‏ایدئولوژیك نیز ضمن ارائه قرائت خاصى از اسلام، مدلى هم براى حكومت اسلامى و مملكت دارى مطرح كردند كه در تقابل با اسلام ناب بوده و لذا به تدریج با توسعه حوزه نفوذ آنها در افغانستان، تمام سرمایه گذارى ایران در افغانستان با مانع مواجه شد. پس از حادثه 11 سپتامبر، گرچه تداوم این روند با فروپاشى قدرت آنها توسط آمریكا دستخوش تغییر و تحول گردید؛ ولى ذكر این نكته ضرورى است كه ایران همواره با حمایت برخى گروه‏هاى اسلامى، به دنبال گسترش آرمان‏هاى اسلامى در این كشور بوده است.
2. 2. پاكستان: پاكستان به عنوان یكى از همسایگان مهم ایران، از لحاظ سیاسى و اجتماعى در معرض تاثیر گذارى‏انقلاب اسلامى واقع شد. گرچه در توالى و تقارن انقلاب اسلامى، هیجانات مردمى و تخیلات اجتماعى در تأسى از انقلاب در پاكستان چشمگیر بود؛ اما در این كشور نیز هم زمان با انقلاب اسلامى، با كودتاى نظامیان به رهبرى «ضیاء الحق»، وى با تسلط بر كشور خود سردمدار احیاى اسلام گردید كه در این خصوص باید خاطر نشان كرد كه وقوع چنین امرى گرچه احتمال دارد كه ناشى از الزام‏هاى تاریخى و انگیزه‏هاى شخصى باشد؛ ولى علاوه بر آن مى‏توان ادعا نمود كه تاكتیكى براى كنترل اسلام‏گرایى و انقلاب‏گرایى برخاسته از تحولات ایران بوده است.
هم زمانى كودتاى نظامى مذكور با انقلاب اسلامى ایران، نتوانست مانعى براى گسترش افكار آرمانى انقلاب اسلامى ایران در این كشور گردد؛ بدان خاطر كه با وقوع انقلاب اسلامى ایران، بارقه امید را در دل مسلمانان به خصوص شیعیانى كه خواستار تشكیل حكومت اسلامى و اجراى احكام اسلامى در كشورشان بودند، زنده كرد. گواه بر این مطلب این است كه عدم آگاهى شیعیان پاكستان از مكتب تشیع - خلاصه شدن فهم آنها از تشیع اثنى عشرى در عزادارى‏ها و همچنین رواج خرافات در میان آنها - باعث شده بود تا شیعیان در محیط كار و اجتماع، مراكز آموزشى و دانشكده‏ها مورد تمسخر اطرافیان خود قرار گرفته و شیعه بودن خود را مخفى كنند، اما پس از انقلاب اسلامى از یك سو با گسترش ارتباط شیعیان پاكستان با حوزه‏هاى علمیه آنها آگاهى مذهبى عمیق‏ترى پیدا كرده و بدین ترتیب اعتماد به نفس لازم در میان آنها پدید آمد.(14)
با ایجاد آگاهى ناشى از انقلاب اسلامى ایران در میان شیعیان پاكستان، به تدریج آنها با خروج ازحالت انزوا به انسجام و سازماندهى نیروهاى خود توجه كرده و در این راستا در آوریل 1979 ،گردهمایى عظیمى را در ایالت پنجاب به رهبرى «علامه مفتى جعفر» در اعتراض به نادیده گرفته شدن فقه جعفرى در قوانین اسلامى كشور و تحمیل فقه حنفى، برگزار كردند(15) كه این اقدام شیعیان علیه دولت وقت حتى در تاریخ پاكستان بى‏نظیر بود. آنها با این اقدام ضمن نشان دادن خروج شیعیان از انزوا، خواستار تأثیرگذارى بر سیاستگذارى‏هاى كشور شده و یكى از بزرگ ترین ثمرات این اقدام آن بود كه ضیاءالحق اعلام كرد كه در آینده در همه قوانین كشور فقه جعفرى را لحاظ كرده و قانونى مخالف آن تصویب و اجرا نخواهد شد.(16)
در ادامه فعالیت‏هاى شیعیان جهت دست یابى به حقوق شیعیان در جامعه پاكستان، دومین اجتماع در جولاى1980 در اسلام‏آباد تشكیل گردید كه در آن شیعیان خواستار «تعیین سهمیه مخصوص از پست‏هاى مهم دولتى‏شده و از دولت خواستند كه در تبلیغات مذهبى رادیو و تلویزیون به شیعیان نیز به طور مساوى فرصت تبلیغ مذهبشان داده شود».(17) همچنین تجمع دیگرى در جولاى سال 1987 با سخنرانى «عارف حسین الحسینى» برگزار شد كه وى در دفاع از حقوق شیعیان، مطالب بسیار تندى علیه استكبار جهانى، وهابیون و رژیم ضیاءالحق ابراز داشت. (18)
به دنبال بسط نفوذ و قدرت اجتماعى شیعه ناشى از گسترش آگاهى متاثر از انقلاب اسلامى ایران، ترس از الگوبردارى انقلاب اسلامى در پاكستان، سبب بروز عكس العمل‏هایى از سوى رژیم پاكستان، وهابیت، عربستان سعودى و آمریكا شد. در این زمینه دولت پاكستان نیز براى پیشگیرى از تكرار حوادث مشابه انقلاب اسلامى ایران در داخل كشور پاكستان، با توجه به فراهم شدن زمینه‏هاى آن توسط شیعیان، سیاست نزدیكى بیشتر به غرب و كشورهاى ثروتمند عربى حاشیه خلیج فارس را در پیش گرفت. همچنین گروه‏هاى وهابى نیز از سال 1983 خشونت‏هاى گسترده اى را علیه شیعیان در این كشور اعمال كردند كه از جمله مهم‏ترین خشونت‏ها در دهه 1980، مى‏توان به حمله وهابى‏ها به روستاهاى شیعه‏نشین در شمال پاكستان، ترور مسئولان ایرانى و شهادت عارف الحسینى رهبر شیعیان پاكستان اشاره كرد كه در این راستا وهابیون با كمك عربستان براى جلوگیرى از نفوذ انقلاب اسلامى در این كشور اقدام‏هاى دیگرى نیز انجام دادند كه كمك‏هاى مالى عربستان به دولت پاكستان، اعطاى وام‏هاى بدون بهره و همكارى‏هاى نظامى و امنیتى، تأسیس حوزه‏هاى علمیه، دانشگاه‏ها، كتابخانه‏ها و مساجد از جمله آنهاست. (19)
در مقابل جمهورى اسلامى ایران نیز همواره فعالیت‏هاى زیادى در گسترش افكار انقلابى در پاكستان انجام داده كه نتایج مطلوبى را نیز به همراه داشته كه مهم‏ترین آنها عبارتند از: تقویت موقعیت دینى و سیاسى شیعیان در جامعه، به ویژه در برابر دولت سنى، ارتقاء سطح فكرى و بینش سیاسى در نسل جوان شیعه، تشكیلاتى تر شدن گروه‏هاى شیعى، افزایش اقبال به سمت روحانیت و تقویت این نهاد در میان شیعیان، تقویت روحیه مبارزه و مقاومت اسلامى در برابر حكومت‏هاى داخلى و دولت‏هاى بیگانه.(20)
2. 3. هند: ایران در چشم هندى‏ها از یك سابقه تاریخى و الهام بخش برخوردار بوده و این امر به طور خاص نزد مسلمانان هند، به خصوص شیعیان این كشور برجسته مى‏باشد. با پیروزى انقلاب اسلامى در ایران به عنوان یك پدیده بزرگ و شگرف، از آنجایى كه توجه كلیه جهانیان به پتانسیل دینى و سیاسى اسلام جلب شده و اخبار آن در سراسر جهان منتشر شد، لذا مسلمانان هند نیز به عنوان اقلیت تحت فشار در كشور هند، در معرض تاثیر پذیرى از آن قرار گرفتند كه شاهد این مدعى حضور تعداد زیاد طلبه علوم دینى از كشور هند در ایران است كه استقبال آنها از انقلاب اسلامى مى‏تواند ناشى از اهداف گوناگونى باشد؛ از یكسو عرضه انقلاب و تقاضاى تاریخى و معنوى مسلمانان محتمل بوده و از سوى دیگر نیز مسلمانان محروم و مستضعف همانند هندى‏ها كه خود را مستحق دریافت حمایت‏هاى مادى از مسلمانان ثروتمند همانند ایران و سایر كشورهاى خاورمیانه دانسته، احتمال گرایش و تمایل به ایران را دارد.
2. 4. كشمیر: بررسى بازتاب انقلاب اسلامى در هند، ذهن همه را به سمت كشمیر معطوف مى‏كند؛ زیرا از لحاظ تاریخى، ايران خاستگاه و پايگاه صدور و تبليغ اسلام براى آنان بوده است و همچنين وجود عوامل همگرايى بين ايران و مردم كشمیر، از جمله دین، مذهب، فرهنگ، زبان، جغرافیا و... به گونه‏اى نافذ و جاذب از زمينه‏هاى تأثيرگذارى انقلاب بر ساكنين مظلوم كشمیر بوده و (21) در اين كشور كه آن را به دلايل فرهنگى - تاریخى «ایران صغیر» خوانده‏اند، شعارهاى انقلاب اسلامى در ناآرامى‏هاى این كشور به چشم خورده و اهالى «كشمیر آزاد» به شدت طرفدار انقلاب اسلامى‏اند.(22) همچنین تأثیر انقلاب اسلامى بر آنها در انتخاب مساجد به عنوان پایگاه‏هاى مبارزه و همچنین شعارهاى آنها، به وضوح قابل مشاهده بوده و ایران نیز همواره ظلم و تعدى كشور هند را به مسلمانان این كشور محكوم كرده است .
2. 5. بنگلادش: شواهد حاكى از این است كه انقلاب اسلامى ایران در بین مسلمانان بنگلادش نیز بازتابهایى‏داشته و زمینه‏هاى مساعد بازتاب انقلاب ایران در این كشور ناشى از سابقه تاریخى و سیاسى اسلام در این سرزمین بوده است. اسناد موجود در این زمینه حاكى از آن است كه انقلاب اسلامى ایران در این كشور سبب تشكیلاتى شدن اقلیت شیعیان در آنجا شده است (اسناد سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى) و مهم ترین عاملى كه منجر به بازتاب انقلاب ایران در آنجا شده، حضور طلاب علوم دینى در مدارس مركز جهانى علوم اسلامى بوده و در این زمینه تشكیلات دینى كه به تاسى از انقلاب اسلامى در آنجا ایجاد شده، به تبلیغ انقلاب اسلامى پرداخته اند .

3. آسیاى مركزى، قفقاز و تركیه

3. 1. آسیاى مركزى و قفقاز: تاريخ منطقه آسیاى مركزى و قفقاز با فرهنگ اسلامى و سنن ايرانى گره خورده و مناطقى كه اكنون به صورت جمهورى‏هاى مستقل درآمده اند، در قرون متمادى جزئى از قلمرو ايران بوده‏اند(23) از اين رو ريشه عميق فرهنگى ايران در منطقه جمهورى‏هاى آسیاى مركزى به حدى است كه على رغم تلاش‏هاى 70 ساله حاكميت كمونيسم، هنوز هویت این اقوام بخشى از هویت ایرانى به شمار مى‏رود. عمق این پیوندها نه تنها رهبران جمهورى‏هاى شوروى سابق را مجبور به اعتراف‏هاى مكرر به قدرت معنوى فرهنگ ایران در این كشورها كرده؛ بلكه بسیارى از مسلمانان این منطقه براى كسب وجهه بیشتر، بارها از علائق شخصى خود به فرهنگ ایرانى دم زده‏اند(24) و لذا این تمایل در كنار اتخاذ سیاست «نه شرقى نه غربى» و گسترش افكار انقلابى به سایر كشورها، باعث شد تا ایران تهدیدى براى شوروى به حساب آید.
على رغم مقابله شوروى با نفوذ افكار آرمانى انقلاب اسلامى در این منطقه، اشتراكات دینى، نژادى و فرهنگى این كشورها با ایران، عاملى مهم در تاثیرگذارى انقلاب اسلامى ایران بر این كشورها، تجدید حیات اسلام و تقیّد عملى آنها به اسلام بوده است. انقلاب اسلامى ایران براى آنها یكسرى جذابیت‏هایى داشت كه منافع شوروى را در خطر مى‏انداخت كه از جمله آنها عبارتنداز: وجهه ضد امپریالیستى انقلاب اسلامى، ماهیت مردمى و وعده‏هاى آن مبنى‏بر كنار نهادن دیوانسالارى فاسد كهن و روى كارآوردن نسل جدید از رهبران جوان مردمى و....(25) در این راستا وجود عواملى، همچون حضور مردم در مساجد و تبدیل امام خمینى به سمبل سیاسى در این منطقه باعث شده بود تا سیاستمداران شوروى همواره نگرانى خود را از رسوخ اسلام سیاسى - پیامد گریز ناپذیر گسترش رابطه این جمهورى‏ها با ایران - ابراز كرده و همیشه سعى داشتند كه تا حد ممكن مسلمانان مناطق اتحاد شوروى را از ایران دور نگه دارند.(26)
بیدارى اسلامى در بین مسلمانان شوروى قبل از آنكه به بلوغ برسد و به یك جریان نیرومند و آشكار سیاسى در مقابله با حزب كمونیست تبدیل شود، با فروپاشى شوروى مواجه شد. فروپاشى اتحاد جماهير شوروى و جمهورى‏هاى جديد مستقل در آسیاى مركزى و قفقاز، تغییر بسیار مهمى به شمار مى‏رفت كه مى‏توانست در این موقعیت موجود، اسلام را به عنوان جایگزین مطلوب براى ایدئولوژى كمونیستى مطرح نماید. ترس از تجدید حیات اسلام و گسترش اسلام انقلابى، چنان غرب را به تكاپو واداشت كه با تلاش در زمینه‏هاى توسعه سیاسى و اقتصادى‏این منطقه، به كوتاه نگه داشتن دست ایران از منطقه پرداخته و دولت‏هاى غربى به خصوص آمریكا سعى‏نمودند تا با معرفى تركیه به عنوان كشورى مدرن با تجارت آزاد و جدایى كامل دین از سیاست بعنوان سمبلى براى این جمهورى‏ها، به طور غیر مستقیم سیاست‏هاى خود را در این منطقه دنبال كنند.(27)
ایران نیز بدلیل درگیرى با بحران‏هاى ناشى از جنگ، هنوز یك الگوى نظرى و عملى شفاف در مورد جامعه و دولت‏هاى اسلامى منطقه تدوین نكرده بود كه این امر از تاثیرپذیرى جمهورى‏هاى مسلمان از ایران‏كاست و در عین حال، اثر گذارى انقلاب اسلامى در این ممالك با چالش و رقابت جدى از سوى كشورهاى اسلامى، روسیه، آمریكا، اسرائیل و اروپا روبروبود.(28)
3. 2. تركیه: تركیه دروازه اسلام با اروپا و تنها كشور مسلمان همسايه اروپاست. روابط فرهنگى ایران با این كشور، ریشه در قرون طولانى داشته و خاستگاه اصلى این دو كشور كه همواره در تمام ابعاد اجتماعى طرفین تاثیرگذار بوده است، ناشى ازاعتقاد مشترك هر دو ملت به دین اسلام بوده است.(29) این دو كشور در قرون گذشته به عنوان امپراطورى‏هاى اسلامى همواره رقیب یكدیگر در عرصه‏هاى سیاسى و دینى بوده اند؛ بدان خاطر كه از يكسو ايران بعد از تركیه از حيث جمعيت بيشترين ترك زبان را داشته و از سوى ديگر نيز تركیه جمعيت زيادى از شيعيان علوى را در خود جاى مى‏داد كه عوامل فوق در كنار مجاورت سرزمينى باعث مى‏شد تا دو امپراطورى بزرگ ايران و عثمانى همواره در عهد صفوى و قاجار با يكديگر در رقابت باشند.
تشابهات حكومت پهلوى با «كماليسم» در تركیه و اهميت دو كشور در استراتژى‏هاى دفاعى و امنيتى غرب، زمینه را براى همگرایى هر چه بیشتر دو كشور فراهم آورده و بدین ترتیب طرفین در پیمان‏هاى منطقه اى مشترك عضو بوده و اشتراك منافع دو كشور باعث شد تا روابط نزدیك و صمیمانه‏اى بین آنها ایجاد گردد.
پيروزى انقلاب اسلامى در كشورى همچون ايران كه اشتراكات بسيارى با كشور تركیه در عرصه‏هاى سياسى و دينى داشت، معادلات را به هم ريخته و بدين ترتيب انقلاب اسلامى به يك تهديد براى كشور لائيك تركیه تبديل شد؛ بدان خاطر كه تركیه با دارا بودن جمعيت مسلمان مى‏توانست سر پل نفوذ اسلام‏گرايى به قفقاز، بالكان و كشورهاى‏اروپایى باشد و همچنین این كشور به دلیل همجوارى جغرافیایى و نیز به خاطر اشتراكات قومى، زبانى و مذهبى، اهميت بسزايى براى ايران داشته است و لذا انقلاب اسلامى ايران تاثير مثبتى بر مردم تركیه گذارده و در اين زمينه «جميله كديور» اظهار مى‏دارد:
«اعتقادات ديرينه و اسلامى مردم تركیه با پيروزى انقلاب اسلامى و مشاهده دفن سلطه آمریكا جانى تازه گرفته بود و آنها با اعتماد به نفس فزاينده دريافتند كه استقلال و عزت اسلامى بازگشتنى است ... در اين راستا تجديد حيات اسلام در تركیه، بحران‏هاى سیاسى را در این كشور تشدید كرد».(30) بدین ترتیب پیروزى انقلاب اسلامى، دولت تركیه را با بحران مواجه ساخت و طبعا انتظار مى‏رفت كه از سوى تركیه نيز براى مقابله با امواج انقلاب اقداماتى صورت گيرد. شكل گيرى كودتاى نظامى 12 سپتامبر 1980 و تقارن آن با انقلاب اسلامى مى‏تواند اين فرضيه را تقويت كند كه روى كار آمدن نظاميان در تركیه بخشى از استراتژى مهار انقلاب اسلامى بوده است. شاهد این مدعا این است كه ژنرال «كنعان اورن» هدف از این كودتا را متوقف كردن روند رو به گسترش اسلام‏گرایى دانسته و خاطر نشان كرد: «اگر این آتش به موقع خاموش نشود، ممكن است سراسر كشور را فرا گیرد». گرچه اين كودتا با هدف مقابله با اسلام گرايى و غير سياسى كردن جامعه تركیه بود؛ ولى نتوانست مانع رشد حركت‏هاى اسلام گرايى و گرايش به حجاب در ميان مردم تركیه گردد؛ بلكه به عكس گروه‏هاى اسلام گراى تركیه بعد از سال 1980 رشد بسزايى داشته و در اين راستا ورود و خروج حزب اسلام‏گراى رفاه، حزب فضیلت و نهایتا حزب توسعه و عدالت به صحنه سیاسى آن كشور، نوعى چالش جدى براى نظام لائيك تركیه تلقى مى‏گردد.
ادامه دارد...
* مقاله حاضر از دبیرخانه دومین جشنواره هنر آسمانى به دفتر نشریه ارسال شده است.

پى نوشت‏ها:

1. اسپوزیتو جان ال، انقلاب اسلامى و بازتاب جهانى آن، ترجمه محسن مدیر شانه چى، تهران؛ مركز بازشناسى اسلام و ایران، 1382:244
2. امرائى حمزه، انقلاب اسلامى ایران و جنبش‏هاى اسلامى معاصر، تهران ؛ مركز اسناد انقلاب اسلامى، 1383:258.
3. اسپوزیتوجان ال، انقلاب اسلامى و بازتاب جهانى آن، ترجمه محسن مدیر شانه چى، تهران؛ مركز بازشناسى اسلام و ایران،1382:256.
4. محمدى محمدى منوچهر، بازتاب جهانى انقلاب اسلامى، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى، 1385: 469 و 471
5. راهاجو دوام، جنبش‏هاى اسلامى در مالزى و اندونزى، فصلنامه انقلاب اسلامى، سال اول، شماره 2، تابستان 1378: 72.
6. محمدى محمدى منوچهر، بازتاب جهانى انقلاب اسلامى، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى،1385: 452 - 453.
7. گلى زواره غلامرضا، شناخت كشورهاى اسلامى و نواحى مسلمان نشین، قم؛ مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، 1380: 230 - 231.
8. محمدى محمدى منوچهر، بازتاب جهانى انقلاب اسلامى، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى،1385: 483 و 485
9. اسپوزیتوجان ال، انقلاب اسلامى و بازتاب جهانى آن، ترجمه محسن مدیر شانه چى، تهران؛ مركز بازشناسى اسلام و ایران،1382: 285.
10. محمدى محمدى منوچهر، بازتاب جهانى انقلاب اسلامى، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى،1385: 494 و 495
11. ملكوتیان مصطفى، تأثیرات منطقه‏اى و جهانى انقلاب اسلامى، مجله دانشكده حقوق و علوم سیاسى، شماره 61، 1382: 276 - 277
12. محمدى محمدى منوچهر، بازتاب جهانى انقلاب اسلامى، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى،1385: 433
13. شهبازى محمد باقر، بررسى اجمالى موقعیت كنونى شیعیان پاكستان، نامه فرهنگ جمهورى اسلامى ایران، سال 1369:1367-1368.
14. گلى زواره‏غلامرضا، شناخت كشورهاى اسلامى و نواحى مسلمان نشین، قم؛ مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى،1380:214.
15. محمدى محمدى منوچهر، بازتاب جهانى انقلاب اسلامى، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى،1385 : 426 - 427.
16. روزنامه رسالت، 26/ 6/ 1367.
17. نصوحیان مهدى، شیعیان پاكستان و انقلاب اسلامى، سایت مركز اسناد انقلاب اسلامى، WWW.irdc.ir/article.
18. بختیارى علیرضا، گزارشى از شیعیان و اهل سنت پاكستان، سازمان تبلیغات اسلامى، 1363:4
19. نعیمیان ذبیح الله، انقلاب اسلامى و بازتاب آن بر پاكستان، سایت مركز اسناد انقلاب اسلامىWWW.irdc.ir/article.
20. حشمت زاده محمد باقر، تأثیرات اسلامى ایران بر كشورهاى اسلامى، تهران؛ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى، 1385: 259.
21. ملكوتیان مصطفى، تأثیرات منطقه‏اى و جهانى انقلاب اسلامى، مجله دانشكده حقوق و علوم سیاسى، شماره 61، 1382: 277.
22. گلى‏زواره غلامرضا، شناخت كشورهاى اسلامى و نواحى مسلمان نشین، قم؛ مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى،1380: 286
23. شیخ عطار على رضا، ریشه‏هاى رفتار سیاسى در آسیاى مركز و قفقاز، تهران، مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1371: 193.
24. بنیگسن الكساندر و مرى براكس آپ، مسلمان شوروى، گذشته، حال و آینده، ترجمه كاوه بیات، تهران؛ دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1370:193.
25. كدیور جمیله، رويارويى انقلاب اسلامى ايران و آمریكا، تهران؛ نشر اطلاعات، 1379: 129.
26. محمدى محمدى منوچهر، بازتاب جهانى انقلاب اسلامى، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى،1385: 357
27. حشمت زاده محمد باقر، تأثیرات اسلامى ایران بر كشورهاى اسلامى، تهران؛ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى، 1385: 203.
28. محمدى محمدى منوچهر، بازتاب جهانى انقلاب اسلامى، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى،1385: 376 - 377.
29. كدیور جمیله، رويارويى انقلاب اسلامى ايران و آمریكا، تهران؛ نشر اطلاعات، 1379: 125.
30. ملكوتیان مصطفى، تأثیرات منطقه‏اى و جهانى انقلاب اسلامى، مجله دانشكده حقوق و علوم سیاسى، شماره 61، 1382: 277

پگاه حوزه

 
ثبت نظر شما  
نام و نام خانوادگی
 
نشانی پست الکترونیکی
 
متن نظر شما
 
   

برای این مقاله هیچ نظری ثبت نشده






ارتباط با ما نقشه سایت اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی صفحه اصلی

پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور
copyright 2007 Noorportal.net All Right Reserved ©
صفحه اصلیارتباط با مانقشه سایتدرباره ما