تاریخچه ی مجلس (معرفی کوتاه مجلس شورای اسلامی)

نخستين مجلس در ايران

مجلس شوراى ملى را بايد ثمره انقلاب مشروطه دانست. مردم ايران پس از چند صد سال خفقان و استبداد، در قيامى ملى به مشروطيت رسيدند و توانستند با استبداد مبارزه و ثابت كنند كه مردم نيز داراى حقوق سياسى و اجتماعى هستند. آنها معتقد بودند اولاً بايد قانون اساسى وجود داشته باشد تا كشور بر پايه آن اداره و تصميم‏گيرى‏ها طبق قانون و ضوابط خاص باشد، نه بر اساس سليقه‏هاى فردى و گروهى. ثانيا مجلسى از نمايندگان منتخب ملت تشكيل شود تا حقوق مشروع ملت در آنجا حفظ گردد. مردم خواهان مجلسى بودند كه اعضاى آن منتخبان خود آنها باشند، نه منتخب شاه. به اين صورت، نخستين جلسه مجلس شوراى ملى، تنها با حضور نمايندگان تهران در چهارده مهر سال 1285 در كاخ گلستان با حضور شاه تشكيل و با نطق يك جمله‏اى او افتتاح شد.

مجلس پهلوى

پس از تشكيل مجلس ملى براى نخستين‏بار در زمان مشروطه، در دوره سلطنت پهلوى، مجلس، ماهيت اصلى و هدف خود را از دست داد و ابزارى در دست شاه براى قانونى جلوه دادن خواسته‏هاى او گرديد. در دوران سلطنت پهلوى، مجلس شوراى ملى كه در قانون اساسى مشروطه پيش‏بينى شده بود، به صورت ابزارى نمايشى از سياست تجددطلبى توخالى دولت خودكامه درآمد و سرانجام به مجلسى فرمايشى و مكانى براى نمايش خيمه‏شب‏بازى عروسك‏هاى دست‏آموز درباره پهلوى تبديل شد.

مجلس شوراى اسلامى

با پيروزى انقلاب اسلامى در سال 1357، تحولات شگرفى در شرايط سياسى، اجتماعى و فرهنگى ايران به وجود آمد و نظام ارزشى جامعه ايران دگرگون شد. بنابراين، اركان حكومتى نظام شاهنشاهى نمى‏توانست جايى در ايران داشته باشد؛ زيرا ماهيت و حقيقت اين بنيادها و نهادها، با اهداف و آرمان انقلاب ملت ايران در تضاد بود. يكى از نهادهاى مهم سياسى، مجلس شورا بود كه مى‏بايست به معناى واقعى كلمه خانه ملت باشد. بدين ترتيب، با پيروزى انقلاب اسلامى، مقدمات تشكيل مجلسى اسلامى و مردمى در تاريخ ايران فراهم آمد و در 24 اسفند 1358، نخستين مجلس شوراى اسلامى با رأى و نظر مستقيم مردم انتخاب شد تا مظهر قدرت و حكومت مردم و مصداق خارجى جمهورى باشد.

وظيفه مجلس شوراى اسلامى

بر اساس قانون اساسى، وظيفه اصلى مجلس شوراى اسلامى، قانون‏گذارى و نظارت است، ولى مجلس نقشى بيش از اين بر عهده دارد. مجلس، رقم‏زننده سرنوشت سياسى، اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى كشور است و از سوى ديگر، ناظرى ملى بر عملكرد قوه مجريه به شمار مى‏آيد. حاكميت ملى از سوى نمايندگان اعمال مى‏شود و ملت با دو اهرم قانون‏گذارى و نظارت، حقوق خود را حفظ و اختيارات دولت‏مردان را محدود مى‏كند.

مراحل قانون‏گذارى در مجلس شوراى اسلامى

رسيدگى به طرح‏ها و لوايح در پنج مرحله انجام مى‏پذيرد. مرحله اول، اعلام وصول طرح يا لايحه در مجلس و ارجاع آن به كميسيون مربوط است و در همان حال، تكثير مى‏شود و در اختيار نمايندگان قرار مى‏گيرد تا اگر نظر و پيشنهادى داشته باشند، به كميسيون مربوط مراجعه كنند.
مرحله دوم، رسيدگى در كميسيون است. در مرحله سوم، طرح يا لايحه رسيدگى شده در كميسيون، به همراه گزارش كميسيون به هيئت رئيسه مجلس تسليم مى‏شود تا براى شور اول در دستور جلسه علنى مجلس قرار گيرد. سپس كليات آن در جلسه علنى به رأى گذاشته مى‏شود و در صورت تصويب به مرحله بعد مى‏رود. در مرحله چهارم، بار ديگر به همراه پيشنهادهاى اصلاحى نمايندگان، در كميسيون بررسى مى‏شود. در مرحله نهايى، براى بار دوم در دستور مجلس قرار مى‏گيرد و در وقت تعيين شده، از طرف مخبر كميسيون توضيح داده مى‏شود و يك‏يك موارد آن مورد بحث و رسيدگى و رأى‏گيرى قرار مى‏گيرد.

تحقيق و تفحص؛ نظارت بر دستگاه‏هاى گوناگون

مجلس شوراى اسلامى افزون بر تصويب قوانين، حق نظارت مستمر بر اجراى قانون را دارد. قانون اساسى حق تحقيق و تفحص در تمام امور كشور را به مجلس داده و براى آن ضمانت اجرا هم تعيين كرده است تا مجلس بتواند اين وظيفه را به صورت مطلوب انجام دهد. مجلس شوراى اسلامى از نظر سياسى وظيفه دارد با نظارتى كه اعمال مى‏كند، خود به خود تخلف از قانون را به حداقل ممكن برساند. درجه اعتبار مجلس، از اساس تا حد زيادى به اين نظارت بستگى دارد. مجلس نظارت خود را از راه تذكر، سؤال و استيضاح اعمال مى‏كند.

اقليت‏هاى دينى در مجلس شوراى اسلامى

با تشكيل مجلس شوراى ملى در دوران مشروطه، اقليت‏هاى دينى از كرسى نمايندگى برخوردار شدند. براى نمونه، كليميان تا امروز در همه دوره‏ها، نماينده داشته‏اند. پس از پيروزى انقلاب اسلامى نيز در مجلس خبرگان قانون اساسى حضورى فعال داشتند. كليميان بر پايه قانون اساسى، يك نماينده در مجلس شوراى اسلامى دارند. اصل 64 قانون‏اساسى، بر حضور نمايندگان اقليت‏هاى دينى چنين تصريح مى‏كند: «زرتشتيان و كليميان هر كدام يك نماينده و مسيحيان آشورى و كلدانى مجموعا يك نماينده، مسيحيان ارمنى جنوب و شمال هر كدام يك نماينده انتخاب مى‏كنند.» نمايندگان اقليت‏هاى دينى، سوگند نمايندگى را با ذكر كتاب آسمانى خود ياد مى‏كنند.

كميسيون‏هاى مجلس

مجلس شوراى اسلامى از تعداد زيادى نماينده ملت تشكيل شده است. تصميم‏گيرى در جمعى چنين گسترده، ممكن نيست، مگر اينكه پيش‏تر، رسيدگى‏هاى مقدماتى و كارشناسى انجام شده باشد. اين كار معمولاً در واحدهاى كوچكى به نام كميسيون انجام مى‏شود. اصول شصت و ششم و هفتاد و پنجم قانون اساسى، از كميسيون‏هاى مجلس نام برده و تعداد، ترتيب كار و حدود اختيارات آنها را به آيين‏نامه داخلى واگذار كرده است. كميسيون‏ها، به مجلس قدرت و تحرك مى‏دهند و موجب بازدهى بيشتر مجلس مى‏شوند. مجلس شوراى اسلامى براى حل مشكلات فرهنگى، اقصادى، امنيتى و... به كميسيون‏هايى با افراد كارآزموده و متخصص نياز دارد.

شوراى نگهبان؛ ناظر بر قوانين مجلس

قانون‏گذارى در جمهورى اسلامى ايران بر اساس موازين شرع صورت مى‏گيرد و مصوّبات مغاير با احكام شريعت يا اصول قانون اساسى، اعتبار ندارد. ازاين‏رو، لازم است بر مصوّبات، هم از نظر شرعى و هم از نظر قانونى نظارت شود. مرجع صلاحيت‏دار براى چنين نظارتى، شوراى نگهبان است. قانون اساسى، اظهار نظر درباره شرعى بودن مصوّبات را در انحصار فقهاى شوراى نگهبان مى‏داند و وظيفه نظارت قانونى، يعنى مغاير نبودن مصوّبات با اصول قانون اساسى بر عهده اعضاى حقوق‏دان شوراى نگهبان گذاشته شده است.

ديدگاه امام خمينى رحمه‏الله و مقام معظم رهبری درباره مجلس

مجلس شوراى اسلامى از ديدگاه امام خمينى رحمه‏الله ، همواره جايگاهى حساس داشت؛ چرا كه براى تحقق آن، خون‏هاى ارزشمندى هديه شده است. به همين دليل، امام آن را «حاصل خون جمعيتى كه وفادار به اسلام بودند» مى‏دانست. مجلس از ديدگاه امام، مكانى است «فراهم آمده از الله‏اكبرهاى مردم» و «عصاره‏اى است از زحمت‏هاى طاقت‏فرساى ملت.» بنابراين، آن را «بالاترين مقام كشور» برمى‏شمرد؛ چرا كه «اكثريت قاطع مسائل كشور، بى‏واسطه يا باواسطه به آن وابسته است» ازاين‏رو، خطاب به نمايندگان مجلس مى‏فرمود: «شما نمايندگان محترم! مى‏توانيد با يك رأى خود، خدمت ارزشمندى به خدا و خلق نماييد و بالعكس، و مى‏توانيد يك خطر بزرگ را از كشور و اسلام رفع كنيد و بالعكس».
همچنین امام خمينى رحمه‏الله می فرمایند:
من انتظار دارم كه وحدت كلمه خود را حفظ و در انتخاب وكلاى خود رضاى حق را بر رضاى خود مقدم داريد.
از مهمات امور، تعهد وكلاى مجلس شوراى اسلامى است.
اگر در انتخابات مسامحه كنيم، مطمئن باشيد كه از راه مجلس به ما لطمه مى‏زنند.
مجلس اشخاص سياسى لازم دارد، اشخاص اقتصاددان لازم دارد، اشخاص سياست‏مدار لازم دارد، اشخاص مطلع بر اوضاع جهان لازم دارد.

مقام معظم رهبرى

صداقت و دل‏سوزى نماينده‏اى كه مى‏خواهيد انتخاب كنيد را تشخيص بدهيد و او را انتخاب كنيد.
بايد مراقب باشيد كه آدم‏هاى اهل سوءاستفاده و بى‏اعتقاد به رسالت انقلابى و مسئوليت نمايندگى و كسانى كه مى‏خواهند فقط وارد مجلس بشوند تا سوءاستفاده بكنند و خداى ناكرده خراب‏كارى انجام دهند، وارد مجلس نشوند.
مجلس شوراى اسلامى، حساس‏ترين بعدى است كه نظام اسلامى ايران از آن به سمت هدف‏هاى خود عبور مى‏كند.
وظيفه اصلى نماينده، قانون‏گذارى است.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار