بررسی تحولات قرن پنجم هجری

اخبار ایران و جهان

مسیر جاری: صفحه اصلي•مقالات•تاریخ و سیاست•تاریخ ایران اسلامی

تبلیغات در سایت

پیوندهای ویژه

• خواب عجيب امام(ره) براي شهيد...

• اصلاحات مهدوی اصلاحات علوی

• دوستي از منظر دين اسلام‏

• آثار حضور در مسجد

• عبور حیوانات از جاده ها!

• آرمان هاي انقلاب اسلامي از ديدگاه...

• معرفي امام عصر علیه السلام در...

• 8 عامل چاقي

• آگاهانه و آزادانه همسرتان را...

• درمان حبّ دنیا

• انعکاس مناظر دیدنی در آینه های...

• ما و تحریمها

• غزل نوسروده آیت الله صافی گلپایگانی...

• سوزش سردل

• آراستگي پوشش يا مدگرايي!؟

• اعتدال در غذا و خوراک

• تصاویری از دنیای زیبای پرندگان...

• نگاهي به قيام مختار ثقفي

• منصور حلاج مدعی مهدویت

• حضرت زهرا (سلام الله علیها)...

• فرمولی برای حل اختلاف در خانه

• چهارده پند در مورد دنیا و وظایف...

• تصاویری از برخورد قطره ها با...

• وجود امام غائب با عدمش مساوی...

• گمشده اي بزرگ به نام اخلاق اجتماعي...

• تنظيم خانواده در ابتداي زندگي...

• روش هاى حفظ آسان قرآن

گزارش تصویری

اخبار تازه

اتفاق ساده در شبکه طبرستان

تجلیل از ایثارگران شبکه تبرستان، پخش برنامه اتفاق ساده و تجلیل از خانواده های شهدا از اخبار صدا و سیمای...

جدول تغییرات قیمت در بازار موبایل

به دنبال نوسانات قیمت ارز برخی از مدل‌های تلفن همراه طی دو ماه گذشته با افزایش قیمت در بازار عرضه می‌شوند...

خروس چيني تخم گذاشت+عکس

يك مرد روستايي در چين ادعا كرد كه خروسش تخم مي‌گذارد.

عروس و داماد در راهپیمایی+عکس

راهپیمایی ‌ 22 بهمن ...

خطری که "جمهوری اسلامی" را تهدید میکند

شاید هیچ کشوری در جهان وجود نداشته باشد که به اندازه ایران ، در یک مقطع زمانی فشرده 33 ساله این همه تضییقات...

نتايج آزمون دوره‌های ترمی علمی کاربردی منتشر شد

فهرست اسامی پذيرفته‌شدگان نهايی کدرشته ‌محل‌های‌متمرکز و معرفی شدگان چند برابر ظرفيت کدرشته محل‌های نيمه‌متمرکز...

بازار مسکن در رکود؛ قیمت آپارتمان در برخی مناطق تهران

فعالان بازار مسکن رکود خرید و فروش مسکن در تهران در شرایط فعلی را در نتیجه افزایش قیمتها و کاهش قدرت...

طلسم تغییر نام دانشگاه تربیت معلم شکست

با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی عنوان خوارزمی پس از سالها بر تابلوی سر در دانشگاه تربیت معلم جای گرفت...

پاشازاده: دستیار کسی می‌شوم که فوتبال را بیشتر از من بفهمد

مهدی پاشازاده در واکنش به صحبت‌های سرمربی استقلال گفت: اگر قرار باشد روزی در کنار یک مربی کار کنم دستیار...

ملت ایران در انتخابات قدرت بی‌نظیر اتحاد و ولایت‌پذیری خود را نمایش می‌دهند

سازمان بسیج مستضعفین در پیامی تاکید کرد: ملت عزیز ایران در سی و سومین صحنه انتخابات در جمهوری اسلامی...

این غذا شما را خنگ می کند!

آیا می دانید چه غذایی این تاثیر را بر هوش شما دارد؟

رییس‌جمهوری که به مراسم ازدواجش نرفت!

دو روز پیش مراسم ازدواج «ادریس دبی» رییس جمهور چاد با یک دختر سودانی برگزار شد.

فوتبال با دروازه های بهشتی

در 23 بهمن سال 1365 ، تیم های فوتبال منتخب چَوار و منتخب جوانان استان ایلام، در ساعت 16 آغازگر یک مسابقه...

اسامی لیست بصیرت و بیداری

در لیست جبهه بصیرت و بیداری اسلامی چهره‌هایی از اعضای جبهه پایداری، جبهه ایستادگی و جبهه متحد اصولگرایان...

دفعات نمایش: 736

چهارشنبه 12 اسفند 1388

بررسی تحولات قرن پنجم هجری

قرن پنجم هجری یکی از دورانهای متلاطم سیاسی، فرهنگی در تاریخ اسلام و ایران است که آکنده از تحولات مختلفی است که ذیلاً به صورت اجمال به آنها می پردازیم:

الف) اوضاع سیاسی

1- حکومتها و دولتهای دیالمه:
دولتهای دیالمه آل زیاد «316 – 433 ق» در مناطق شمالی ایران و دولتهای دیالمه آل بویه «320- 447 ق» در نقاط مرکزی و جنوبی ایران که در ترویج اسلام و حمایت از جریانهای فکری فرهنگی تشیع و ساحت علم نقش موثری ایفا کردند. ادبا و دانشمندان مختلف مورد توجه ایشان بودند، شخصیت هایی چون ابوعلی سینا، ابن مسکویه در سایه حمایت ایشان به فعالیت علمی می پرداختند.
2- تحرکات دولت غزنویان «351 - 582 ق» در ساقط کردن حکومتهای سامانیان و دیالمه و لشکرکشی به نقاط مختلف ایران و هند قابل اهمیت است. علاقه حکام غزنوی خصوصاً محمود غزنوی به حضور دانشمندان و شعرا و ادبا در دربار غزنوی، ایشان را در بر آن داشت تا با دعوت، تشویق و حتی تنبیه و توسل به زور عالمان را به دربار خود بیاورند. دانشمند شهیری چون ابوریحان بیرونی از آن جمله است.
3- ضعف خلفاء عباسی و کمرنگ شدن ایشان در تحولات سیاسی و فرهنگی جهان اسلام قرن پنجم هم از نکات قابل توجه است.
4- تشکیل دولت ترک تبار سلجوقیان در ایران «429 ق» و حمایت دربار ملکشاه و دیگر شاهان سلجوقی از فعالیتهای علمی فرهنگی خصوصاً فعالیتهای خواجه نظام الملک توسی با ساخت و تاسیس نظامیه ها و ..
تقریباً در تمام دوران قرن 5 اکثر حاکمان و پادشاهان توجه ویژه ای به حوزه های علمی داشتند و سعی در حمایت از دانشمندان و امور پژوهشی را در دسترو کار داشتند.

ب) نهضت فرهنگی امامیه و عامه

1- حوزه های علمیه شیعه و امامیه در بغداد و نجف با قدرت علمی بالایی فعالیت می کردند، علوم فقهی کلامی محور مباحثات علمی در این مراکز بود.
2- فقها و متکلمین امامیه چون شیخ مفید «متوفی 413 ق» و سید مرتضی «متوفی 436 ق» و شیخ طوسی «متوفی 460 ق» و قاضی ابن براج «متوفی 481 ق» و دیگران چون نجاشی، دوریستی، کراجکی ، سلار و ...
3- حرکتهای علمی فرهنگی شخصیتهایی چون امام محمد غزالی «505» متکلم و معلم اخلاق، ابوالمعالی جوینی «متوفی 478 ق» ابوالحسن بصری «متوفی 436 ق» و قاضی عبدالجبار »متوفی 415 ق» از جمله مهمترین حرکات علمی اهل تسنن در این دوران می باشد.
4- به عبارتی در این دوران دو حوزه علمی عقلی دید به صورت جدی آغاز و پی گیری شد یکی علم اصول و دیگری کلام. علم اصول در بیان قواعد استنباط حکم فقهی و علم کلام پیرامون پاسخگویی به مسائل اعتقادی و هستی شناسی

ج) ادامه روند نهضت ترجمه

نهضت ترجمه که در زمان مامون عباسی «اواخر قرن 2» با حمایت رسمی و همه جانبه دولت عباسی و با تشیکل بیت الحکمه گسترش یافته بود رفته رفته از حالت دولتی و انسجام خارج شده ولی به صورت پراکنده در جاهای مختلف این کار ادامه داشت و آن هم به صورت بسیار کمرنگ و ما در اینجا به بعضی از ترجمه های علوم عقلی و فلسفی اشاره خواهیم کرد.

1-ابوالخیر بن الخمار:

طبیب و حکیم نصرانی ایرانی «متوفی 421 ق» از شاگردان ابوزکریا که اثاری را از یونانی به عربی ترجمه کردند. از جمله مهمترین آثار ترجمه وی الاثار العلویه پیرامون مسائل ثاوفرسطس است و همچنین نگارش آثاری چون کتاب الوفاق بین رای الفلاسفه و النصاری و سیره الفیلسوف را هم بنا به ضبط ابن ندیم انجام داده است (ابن ندیم، ص370)

2- جناب ابوریحان بیرونی:

دانشمند مسلمان ایرانی که طی سفر به هند و انجام تحقیقات با ارزشی پیرامون هندوستان کتاب تحقیق ماللهند را نگاشت و رساله ای شامل پیرامون موجودات محسوس و معقول را از هندی ترجمه نمود (صفاء ، 1384، هـ ، ص 329) در تحقیق ماللهند مطالبی پیرامون فلسفی هندی هم به چشم می خورد خصوصاً در تطبیق مسائل فلسفه یونان و تصوف با فلسفه هندی.
البته باید توجه داشت که این دوران «قرن 5» تقریباً یک دوره سکون در واردات، صادرات علمی است بلکه دوران هضم، نقد و بررسی و اجتهاد در حوزه های علوم مختلف به حساب می آید.

پی نوشت:

1- ثاوفرسطیس : از شاگردان افلاطون و ارسطو « 372 – 287 ق م »

منابع :
ابن ندیم ، الفهرست، نشر دارالمعرفه ، بیروت، لبنان
انتشارات جامعه اصفهان، آوای ابوریحان، نشر دانشگاه اصفهان ، 1352
بیات، عزیزالله ، کلیات تطبیقی تاریخ ایران، نشر امیرکبیر، 1377 ش
جزفادقانی، م ، علمای بزرگ شیعه، انتشارات معارف اسلامی، 1364 ش
جناتی، محمد ابراهیم، ادوار اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی، انتشارات کیهان، 1372 ش
صفا ، ذبیح الله ، تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی، انتشارات مجید، 1384
نويسنده: محمد مهدی جندقیان
منبع : راسخون

ثبت نظر شما

نام و نام خانوادگی

نشانی پست الکترونیکی

متن نظر شما

برای این مقاله هیچ نظری ثبت نشده

ارتباط با ما

نقشه سایت