اهميت تغذيه كودك در سنين رشد

غذاي كودك يكي از مهم‌ترين عوامل رشد و ساختار بدني و فكري كودك در بچگي و بزرگسالي است. پس بايد به آن بسيار توجه داشت، اما همواره مادران از بي‌اشتهايي كودكان خود شكوه دارند. اين كه كودك ما به چـه غـذاهـايي نياز دارد و چه كنيم تا بدغذا نشود، موضوعي است كه اين نوشته به آن مي‌پردازد.به كار بردن نكات ايمني در تغذيه كودك بسيار ضروري است زيرا كودكان در برابر بيماري‌ها بويژه بيماري‌هاي ناشي از غذا آسيب‌پذيرترند، زيرا سيستم ايمني آنها هنوز تكامل نيافته و همچنين معده آنها اسيد كمتري توليد مي‌كند كه اين مـسـالـه موجب تسهيل ورود ميكروب‌ها به دستگاه گوارش آنها و نهايتا بيمار شدن آنها مي‌گردد.

حفظ ايمني غذاي كودك

كليه لوازم آشپزخانه را كه در تماس با غذاي كودك است، با آب داغ و مواد شوينده تميز كنيد.
اگر بيمار هستيد، حتي‌الامكان از تماس با كودك، مواد غذايي و وسايل مربوط به غذاي كودك دوري كنيد و در صورت تماس، نكات بهداشتي را جهت جلوگيري از سرايت عوامل بيماري‌زا رعايت كنيد.
مستقيما از ظرف غذاي اصلي به كودك غذا ندهيد. بزاق روي قاشق، غذاي باقيمانده در ظرف را آلوده مي‌كند. به جاي اين كار مقداري از غذا را به اندازه يك وعده و با استفاده از يك قاشق تميز بريزيد.
اگر از غذاي كودك تجاري استفاده مي‌كنيد، به بسته‌بندي، درب و علامت استاندارد روي جعبه دقت كنيد.تا پيش از يك سالگي از دادن سفيده تخم‌مرغ، كيوي، شير گاو، خربزه، عسل، توت، بادام زميني، آلبالو، اسفناج، كلم، گيلاس و ساير موارد حساسيت‌زا به كودك جدا پرهيز كنيد.
شيرخشك آماده شده يا غذاي باقيمانده را بلافاصله پس از سرد شدن در يخچال قرار دهيد، زيرا در دماي اتاق براي بيش از دو ساعت غيرقابل استفاده خواهند شد.
پيش از آماده‌سازي شيرخشك يا غذاي كودك به توصيه‌هاي توليدكننده كه روي برچسب ذكر شده توجه فرماييد.بعد از شير دادن، چه از طريق شيشه و چه از طريق پستان مادر، كودك را بايد به صورت مورب در آغوش گرفت و به پشت او زد تا هوايي را كه بلعيده است، خارج شود. در آغوش داشتن طفل موقع شير دادن و حفظ آرامش محيط، الزامي است.

چه غذاهايي سلامتي كودك را تهديد مي‌كند؟

دندان‌هاي كودك تا سن 4 سالگي قادر نيست مواد غذايي را كاملا خرد كند، بنابراين مواد غذايي كوچك يا سفت را كه جويدن آنها مشكل است، به كودك ندهيد زيرا ممكن است باعث خفگي او شوند.
بسياري از غذاها مي‌توانند باعث خفه شدن كودك شوند، مگر اين كه شكل و تركيب آنها را تغيير دهيد. مثلا كره بادام زميني به تنهايي باعث خفگي خواهد شد، ولي مخلوط كردن آن با شير يا ماليدن آن روي تكه‌اي نان تست، نه نان معمولي (كه باعث مي‌شود كودك خوب آن را بجود)‌ امكان خفگي را كاهش مي‌دهد.
سوسيس، حبه‌هاي انگور و ساير ميوه‌ها و سبزي‌هاي خام بايد به تكه‌هاي خيلي كوچك تقسيم شوند. تكه‌هاي گرد سوسيس، هويج و حبه‌هاي انگور به علت گرد بودن براحتي باعث خفگي مي‌شوند.
كودك هنگام غذا خوردن بايد بنشيند، راه نرود يا ندود.
هميشه هنگام غذا خوردن كودك، كنار او باشيد. چون در هنگام خفه شدن، كودك نمي‌تواند شما را صدا كند. مواد غذايي زير باعث خفگي مي‌شوند مگر اين كه شكل آنها را تغيير دهيد: 1ــ سوسيس 2ــ تكه‌هاي بزرگ گوشت 3ــ ماهي استخوان‌دار 4ــ كره بادام زميني 5 ــ آجيل 6 ــ ميوه‌هاي سفت مثل سيب خام 7ــ حبه‌هاي انگور 8 ــ سبزيجات سفت مثل هويج 9ــ حبوبات 10ــ آب‌نبات‌هاي سفت يا كوچك 11ــ آدامس 12ــ ذرت بوداده.

خرابي و پوسيدگي دندان‌ها

غذاهاي كربوهيدرات‌دار (شيرين)‌ كه به سطح دندان مي‌چسبند، براحتي باعث پوسيدگي دندان مي‌شوند. كودك بعد از مصرف اين گونه غذاها بايد دهان خود را با آب بشويد يا دندان‌هاي خود را مسواك كند تا امكان خرابي دندان كاهش يابد.
نگذاريد كودكتان مدام چيزي بخورد يا نوشيدني شيرين بنوشد تا زمان تماس مواد غذايي با دندان‌ها كاهش پيدا كند. براي جلوگيري از پوسيدگي دندان، كودك بايد مواد فلورايددار استفاده كند. از 6 ماهگي يا 6 سالگي اگر آب محل زندگي كودك كمتر از 3 / 0 PPM فلورايد دارد، بايد يك محلول فلورايددار اضافي مصرف كند.

يبوست

اين مشكل در بين كودكان شايع است. اگر رژيم غذايي كودك داراي فيبر كافي متناسب با سن او باشد از يبوست جلوگيري مي‌شود. به همراه فيبر غذايي، بايد به مقدار كافي آب و مايعات نيز مصرف شود.تعدادي از مواد غذايي كه براي رفع يبوست مناسب هستند، عبارتند از: آلوي پخته، انجير تازه يا خيسانده در شير يا به شكل كمپوت و مرباي انجير، خاكشير، گلابي با پوست، آناناس، آب پرتقال، انواع برگه ميوه‌ها مثل خيسانده برگه هلو يا زردآلو، انگور، تمشك، خشكبار مثل انجير خشك، آلوي خشك و كشمش، طالبي، تره، روغن زيتون، پياز پخته، چغندر، گوجه فرنگي، شاه توت رسيده، توت فرنگي، خربزه، خوردن سيب با پوست به هنگام خواب و خوب جويدن آن و نان سبوس‌دار و حبوبات مخصوصا لوبيا.

چاقي

كاهش وزن در كودكان چاق 2 تا 7 ساله توصيه نمي‌شود، زيرا كودك براي رشد و تكامل طبيعي نياز به دريافت كافي مواد مغذي دارد و در صورت كم‌خوري ممكن است دچار كمبود مواد مغذي شود. اگر كودك دچار اضافه وزن است، بايستي در همان وزن باقي بماند تا به اندازه كافي قدش رشد كند و بعد از اتمام دوران بلوغ رژيم بگيرد. فعاليت بدني كم، اصلي‌ترين عامل بروز چاقي در كودكان است.
روزانه حداقل 60 دقيقه تحرك بدني براي كودك لازم مي‌باشد.

براي جلوگيري از چاقي:

ــ كودك نبايد پرخوري كند
ــ كودك خود را وادار به غذا خوردن نكنيد.
ــ وعده‌هاي غذايي و ميان‌وعده‌ها را سر ساعت معين در هر روز به او بدهيد.
ــ مقدار كافي و مناسب از واحدهاي غذايي را مصرف كنيد.
ــ ميان وعده‌ها را با دقت تمام انتخاب كنيد تا پركالري و فاقد ارزش غذايي نباشند.
ــ مصرف آب‌ميوه‌ها را كاهش دهيد زيرا هرچند كه داراي مواد مغذي هستند كالري زيادي نيز دارند.
ــ به عنوان جايزه به كودكتان مواد خوراكي پركالري ندهيد.
ــ كودك خود را تشويق كنيد تا روزانه فعاليت بدني داشته باشد.
ــ سعي كنيد بچه‌ها كمتر وقت خود را صرف تماشاي تلويزيون و بازي با كامپيوتر كنند.

مشاركت كودكان در انجام كارها:

بچه‌ها دوست دارند مفيد واقع شوند و والدين خود را خشنود كنند، از اين فرصت مي‌توانيد استفاده كنيد و به كودك خود در مورد نحوه انتخاب صحيح غذاها و مشاركت آن در تهيه و پخت غذاهاي ساده آموزش دهيد. كودك از سن دو سالگي به بعد مي‌تواند در آماده كردن غذا به شما كمك كند. وقتي علاقه و توانايي او افزايش يافت، در خريد و تهيه غذا بيشتر شركت خواهد كرد. همچنين مي‌تواند در چيدن غذا بر سر سفره، جمع كردن آن و تميز كردن سفره كمك كند. كودك با انجام اين كارها علاقه بيشتري به خوردن غذا پيدا خواهد كرد. البته اين كار نياز به صبر و حوصله فراوان و صرف وقت زيـادي دارد. اگـر دوست داريد كودكتان در تهيه و آماده‌سازي غذا به شما كمك كند، موارد زير را در نظر داشته باشيد:
ــ روي تمام كارهاي آنها نظارت كنيد.
ــ وسايل مورد نياز او را فراهم كنيد و وقت كافي براي آن صرف كنيد.
ــ قبل از شروع كار، به كودك خود نكات لازم را يادآوري كنيد.
ــ با توجه به توانايي كودك، به او كاري دهيد.
ــ شستن و تميز كردن وسايل و مواد غذايي را نيز به عنوان بخشي از كار به او ياد دهيد.
موارد موثر در رشد جسمي و روحي خردسال: دوره خردسالي سنين 3 تا 5 سالگي را شامل مي‌گردد كه دوره سني كودكستاني نيز ناميده مي‌شود.
در اين دوره سني، كودكان نسبت به هم تفاوت‌هايي چه از نظر رفتاري و چه از لحاظ سيستم بدني و نوع نيازهاي غذايي دارند كه كم و بيش در طول زندگي نيز ادامه دارد. اين مرحله سني، به لحاظ رشد و نمو رفتاري، اخلاقي و جسمي و همچنين شكل تغذيه كودك، از اهميت خاصي برخوردار است:
ويژگي‌هاي رفتاري: كودك در اين دوران از نظر بزرگ‌ترها غيرمنطقي به نظر مي‌رسد، در درك اشياء خودمحور است و مي‌تواند از حافظه براي درك گذشته، حال و گاهي آينده نزديك استفاده كند. كودك در اين سن به لحاظ نوع رفتار، تقليد مي‌كند.
تكامل اخلاقي: دوره خردسالي شروع شكل‌گيري اخلاقي كودكان است و كودك در برابر سرزنش والدين حرف آنها را گوش مي‌كند و براي جلب نظر والدين خود كارهاي خواسته شده را انجام مي‌دهد تا پاداش بگيرد، بدون اين كه درستي يا نادرستي عمل خود را بداند.
بازي:در دوران خردسالي، بازي كودك نقش مهمي در رشد و نمو او و امكان شناخت محيط و نياز كودك دارد. كودك پرجنب و جوش است و از وسايل بازي همسالان خود استفاده و با آنها بازي مي‌كند. كودكان در بازي‌ها عموما نقش ديگران را به خود مي‌گيرند و بتدريج بازي‌ها كامل‌تر مي‌شود و به اوج خود مي‌رسد. در دوره خردسالي ترس در كودك به دليل تخيلات فكري شكل مي‌گيرد. اين دوره اولين مرحله شكل‌گيري خودآگاهي جنسي و تشخيص تفاوت‌هاي جنسي در كودكان است.
تغذيه در كودكان پيش‌دبستاني:تغذيه مناسب و كافي مهم‌ترين شرط لازم براي رشد كودك است. با اين كه در تمام دوران كودكي تغذيه اهميت دارد، ولي در طي 5 سال ابتدايي كه رشد سريع است و كودك براي دريافت غذا كاملا وابسته به مادر و خانواده‌اش مي‌باشد، امري حياتي است. غذاي ناكافي منجر به كمبود تغذيه‌اي و تاخير در رشد مي‌شود و در نتيجه تجزيه و شكستن پروتئين در برابر عفونت تسريع مي‌گردد.
كودكان به علت تحرك زياد به انرژي بيشتري نياز دارند كه بايد از منابع غذايي تامين گردد. كودك خردسال روزانه 1300 تا 1600 كيلوكالري انرژي نياز دارد.

نكاتي كه بايد در تغذيه كودكان پيش‌دبستاني رعايت نماييم:

1ــ بايد دانست كه صبحانه مهم‌ترين وعده غذايي كودك است. پس بايد به اين نكته توجه زيادي نمود.
2ــ زمان غذا خوردن كودك، محيط بايد مملو از شادي، گرمي و صميميت باشد و اين زمان بهتر است منظم باشد و همه اعضاي خانواده سر سفره حضور داشته باشند. البته نبايد كودك منتظر غذا بماند. كودك بايد شام خود را قبل از خواب‌آلودگي بخورد.
3ــ با آشنا نمودن كودك به غذاهاي جديد و مختلف، قدرت انتخاب غذايي كودك را افزايش داده و سعي نماييد از 5 گروه اصلي غذاها در تغذيه كودكان استفاده كنيد.
4ــ اسـتـفـاده ميان‌وعده‌هاي غذايي (10 صبح و 5 بعدازظهر)‌ . براي كودكان، بويژه خردسالان از اهميت خاصي برخوردار است.
شيوه‌‌هاي مبارزه با بدغذايي كودكان:از مادر اصرار و التماس و از كودك امتناع. اين صحنه غذا خوردن بسياري از كودكان است. به‌رغم افزايش آگاهي و اطلاعات عمومي در رابطه با تربيت كودك هنوز تعداد زيادي از مادران با مشكل بدغذايي كودكان خود مواجه‌اند. در واقع والدين هميشه نگران تغذيه فرزندانشان هستند و آنقدر كه به اين امر اهميت مي‌دهند، به مسائل ديگر مربوط به سلامت فرزند خود توجهي ندارند.
دوران بدغذايي كودكان معمولا بين 2 تا 5 سالگي است. اگر بچه‌ها حدود سن 2 سالگي دچار كاهش اشتها و بدغذايي مي‌شوند، در حقيقت سرعت رشد در اين سن كند مي‌شود و همين مساله باعث كم‌غذايي آنها و آغاز مشكل مادران است. تغذيه كودكان امر بسيار مهمي است كه بايد راه اصولي آن را در پيش گرفت. رعايت برخي نكات مي‌تواند اين موضوع را براي شما آسان‌تر كند. سعي كنيد از وعده‌هاي مكرر و كم‌حجم براي تغذيه فرزند خود استفاده كنيد. كودك معمولا از خوردن يك بشقاب پر از غذا خودداري مي‌كند. حداقل فاصله 2 ساعته را بين ميان‌وعده و غذاي اصلي حفظ كنيد تا اشتهاي كودك براي خوردن از بين نرود. استفاده از قاشق، چنگال و بشقاب‌هاي رنگي در جذب كودك براي خوردن غذا موثر است. در سنين استقلال‌يابي كودك، بايد اجازه داد تا خودش غذايش را بخورد. اصرار شما به غذا دادن به كودك با امتناع او از خوردن غذا همراه مي‌شود. وقت محدودي براي غذا خوردن كودك در نظر بگيريد. اگر او در اين زمان غذا نخورد، بشقاب او را جمع كنيد. با اين روش او نظم و محدود بودن زمان را ياد مي‌گيرد و براي وعده بعد آنقدر گرسنه خواهد بود كه هم غذايش را كامل ميل كند و هم از دست دادن وعده غذايي ديگر را تكرار نكند.
ممكن است كودكان در مقطعي از خوردن غذاي خاصي امتناع كنند، در اين صورت اصرار زيادي بر تهيه آن غذا نداشته باشيد. اين موضوع موقتي است و فراموش خواهد شد. محيط، عامل بسيار مهمي در تغذيه مناسب بچه‌هاست. فرزند شما بايد هنگام غذا خوردن راحت باشد.
فراهم كردن صندلي مناسب وي طوري كه خودش بتواند به آساني غذا بخورد، مساله مهمي است. رژيم غذايي كودكان بايد شامل نسبت متعادلي از پروتئين‌ها، چربي، قند، ويتامين‌ها و مواد معدني باشد. اگر اين مواد اصلي به ميزان نياز به بدن كودك برسد، تغذيه وي مناسب بوده و دليلي براي نگراني وجود ندارد.اگر فرزند شما گروهي از مواد پروتئيني يا كربوهيدراتي را دوست ندارد، آن را با گروهي ديگر از اين مواد جايگزين كنيد. اكثر بچه‌ها طعم و مزه و ظاهر گوشت بخصوص تكه‌هاي بزرگ آن را دوست ندارند. اين ماده براي تامين مواد ضروري بويژه آهن براي آنها لازم است. براي اين كه كودك شما گوشت بخورد از غذاهايي كه ظاهر گوشت در آنها مشخص نيست، استفاده كنيد. تكه‌هاي ريز گوشت را همراه حبوباتي مثل عدس بپزيد؛ به طوري كه شكل گوشت مشخص نباشد.
اگر كودك يك ماده غذايي را نمي‌پذيرد و آن را نمي‌خورد، نسبت به سليقه او با احترام برخورد كنيد. اگر كودك خسته است، به او غذا ندهيد و بگذاريد استراحت كند. هرگز نبايد زمان غذا خوردن براي او تبديل به يك خاطره ناخوشايند شود. يك نوع غذا در وعده‌هاي متوالي، كودك ، را از غذا روگردان مي‌كند. تا حدي تنوع را در وعده‌هاي غذايي او را رعايت كنيد.
درباره رفتارهاي كودك نبايد واكنش‌ها متفاوت باشد

اگر كودكتان يك تا 3 سال است:

ــ رنگ و ظاهر غذا، توجه كودك را جلب مي‌كند. در اين سن،‌ او مايل است با دست غذا بخورد. بگذاريد احساس استقلال كند. يك قاشق به دست كودك دهيد و خودتان با قاشق ديگر به او غذا بدهيد در دست گرفتن قاشق به او احساس استقلال مي‌دهد.
ــ كودكان نوپا، نشستن طولاني را تحمل نمي‌كنند. صبور باشيد، ممكن است سفره را ترك كنند و باز برگردند.
ــ كودك دوست دارد با غذا بازي كند و ريخت و پاش كند. او را براي اين گونه كارها تنبيه نكنيد؛ بلكه شرايط را براي او مهيا كنيد. مثلا سفره‌اي زير او بيندازيد يا صندلي مخصوص با سيني غذاخوري بزرگ براي او تهيه نماييد.
و در نهايت اين كه به ياد داشته باشيد كه غذا خوردن، يكي از لذت‌هاي زندگي است كه از بدو تولد به طور غريزي همراه با لذت مك زدن نمود يافته و رفته‌رفته همراه با تكامل نوزاد همراه با اختيار و انتخاب خواهد بود. پس با اشتباهات خود در شيوه تغذيه كودكانمان، آنان را از اين لذت محروم نكنيم.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار