افسردگی در سالمندان

افسردگی در سالمندان معمولا نادیده گرفته شده و یا طبیعی و گریز ناپذیر در نظر گرفته می شود و به همین دلیل تشخیص داده نمی شود و درمان نمی گردد. این امر به ویژه در شرایطی که بیماری دیگری وجود داشته باشد یا رویداد ناگواری اتفاق افتاده باشد (مثل مرگ عزیزان)، که غالبا در مورد سالمندان وجود دارد، صادق است. اما نکته ای که باید توجه داشت این است که افسردگی به هیچ وجه بخشی عادی و طبیعی از فرایند پیرشدن نیست.
بسیاری از سالمندان ممکن است در معرض خطرات دیگر ناشی از افسردگی قرار داشته باشند. برای مثال، افسردگی در سالمندان به مراتب بیشتر از جوانان احتمال دارد که به خودکشی بیانجامد.
علت افسردگی هنوز به طور کامل و دقیق مشخص نشده است اما برخی از عواملی که به طور بالقوه می توانند در پدید آمدن افسردگی نقش داشته باشند شناسایی شده اند. در حال حاضر، بیشتر احتمال داده می شود که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی باعث افسردگی باشند. افسردگی ممکن است به صورت خفیف وجود داشته باشد و بر اثر استرس (مانند مرگ یک عزیز) تشدید گردد. افسردگی در بین زنان و افرادی که دچار بیماری های مزمن هستند بیشتر وجود دارد.
علائم و نشانه های افسردگی در سالمندان ممکن است با علائم و نشانه های افسردگی در جوانان تفاوت داشته باشد. در بین شایع ترین تغییرات خلق و خو در سالمندان بر اثر افسردگی می توان به عصبی بودن، احساس پوچی ، بیقراری، تندخویی، تحریک پذیری یا احساس عدم محبوبیت اشاره کرد. کاهش اشتها، از دست دادن وزن، بیخوابی، خستگی، مشکلات حافظه و گیجی نیز در این بیماران شایع است. سالمندان بیشتر از بیماران جوان احتمال دارد که نشانه های جسمی نامشخص و مبهم (مثل درد وبی تابی)از خود بروز دهند.
افسردگی در سالمندان حتی توسط پزشکان نیز به سختی تشخیص داده می شود. بسیاری از افراد، از جمله پزشکان، به افسردگی به عنوان پدیده ای عادی یا قابل انتظار برای سالمندان می نگرند. این عقیده درست نیست و غالبا تشخیص و درمان را به تاخیر می اندازد. تشخیص افسردگی مستلزم بررسی کامل سابقه پزشکی، از جمله اطلاعاتی درباره زمان بروز، مدت دوام و شدت علایم است.
سالمندانی که دارای افسردگی خفیف باشند به روان درمانی به خوبی پاسخ می دهند اما افسردگی متوسط یا شدید ممکن است به دارودرمانی نیز نیاز داشته باشد. گرچه عموما ترکیبی از روان درمانی و دارو درمانی نتیجه بهتری به بار می آورد، سالمندان معمولا در مقایسه با جوانان نسبت به اثرات جانبی دارودرمانی حساسیت بیشتری دارند و احتمال این که بیماری دیگری نیز داشته باشند بیشتر است. به این دلیل، معمولا SSRIها (بازدارنده های جذب مجدد سروتونین) بیشتر از بقیه داروها برای سالمندان تجویز می گردد.

2 - درباره افسردگی در سالمندان

افسردگی یک بیماری شایع است که نشانه های جسمی و روانی بسیاری از قبیل غمگینی شدید، از دست دادن علاقه یا لذت بردن از فعالیت هایی که معمولا لذت بخش هستند (anhedonia) و سایر نشانه هایی که توانایی کارکردی فرد را مختل می کند دارد.
افسردگی به صورت فزاینده ای سلامت سالمندان را تهدید می کند.
افسردگی در سالمندان معمولاً به دلایل زیر تشخیص داده نمی شود و درمان نمی گردد:
¤ افسردگی غالباً به سایر بیماری ها نظیر بیماری های قلبی، سکته مغزی، پارکینسون و سرطان نسبت داده می شود. بیماران و خانواده آن ها غالباً در این مورد هم عقیده اند. به علاوه، توجه پزشک عموماً معطوف درمان این بیماری ها می گردد.
¤افسردگی به درگذشت عزیزان نسبت داده می شود. غم و اندوه ناشی از دست دادن همسر و دوستان نزدیک کاملاً طبیعی است اما افسردگی نه.
¤سالمندان بیشتر به پزشک عمومی یا پزشک خانواده خود اتکاء دارند و این پزشکان، متخصص سلامت روان نیستند. بنابر آمار موجود تنها کمتر از 3 درصد افراد بالاتر از 65 سال توسط متخصصان سلامت روان درمان می گردند.
¤پزشکان عمومی غالباً آموزش های لازم برای تشخیص بین علایم پیری و افسردگی را ندیده اند. بنابر آمار رسیده، پزشکان عمومی کمتر از 50% افرادی که دچار افسردگی بوده اند را به درستی تشخیص داده اند.
علاوه بر موارد فوق، نگرش عمومی در سالمندان نیز بر پیچیدگی وضعیت می افزاید. بسیاری از سالمندان به افسردگی به عنوان یک نقص رفتار و منش می نگرند تا یک اختلال اصلی. این نگرش غالباً مانع از این می شود که سالمندان به جستجوی کمک های تخصصی برآیند.
اختلالات شناختی نظیر بیماری آلزایمر می تواند نشانه های افسردگی را بپوشاند. پژوهش ها نشان می دهد که ترکیبی از آلزایمر و افسردگی غالباً به اختلال شناختی پیشرفته تری از آلزایمر تنها می انجامد. البته تشخیص افسردگی در این بیماران می تواند مشکل باشد. بیماران آلزایمری غالباً در توصیف احساسی که دارند (مثل غم، ناامیدی، ناتوانی، بی ارزشی) مشکل دارند. به این دلیل، پزشکان باید بر روی سایر علائم و نشانه های غیر شفاهی نظیر امتناع از غذا خوردن، بیقراری و گیجی تکیه کنند.
افسردگی با ناتوانی و وابستگی به کمک دیگران (مانند پرستار)، ارتباط نزدیک دارد. همچنین افسردگی با هزینه های رو به افزایش بهداشتی مربوط است. سالمندانی که دارای نشانه های افسردگی هستند در حدود 50 درصد هزینه های درمانی و بهداشتی بیشتری از همسالان خود که فاقد چنین نشانه هایی هستند دارند.

افسردگی در مقابل سوگ در سالمندان

افسردگی در سالمندان را باید از سوگ طبیعی و عادی متمایز دانست. این گروه سنی غالباً با مرگ عزیزانی مثل همسر یا دوستان قدیمی روبرو هستند. سوگ ناشی این گونه رویدادها کاملاً طبیعی است. این غم و اندوه ممکن است در کوتاه مدت علائمی بسیار شبیه به افسردگی داشته باشد. اما در واقع، بین این نشانه ها در فرد سوگمند با بیمار افسرده تفاوت وجود دارد. سالمندان سوگمند بیشتر تمایل دارند بر روی فرد متوفی تمرکز نمایند و علائم افسردگی آنان معمولا بسیار انفعالی تر و خفیف تر از افرادی است که واقعا دچار افسردگی هستند. بیماران افسرده، بیشتر تمایل دارند درون خود فرو رفته و به خود فکر کنند. آنها غالبا احساس گناه و کمبود اعتماد به نفس می کنند.
درد و ناراحتی ناشی از سوگمندی، موقتی و زودگذر است. در حالی که افسردگی، بسیار دیر پاتر می باشد. به عبارت کلی تر، شدیدترین علائم سوگمندی عادی و طبیعی، در چند هفته پس از مرگ عزیزان وجود دارد. علائم شایع در خلال این دوره شامل شوک، ناباوری، بهت زدگی و احساس پوچی می باشد. اضطراب و بی خوابی و ناراحتی های جسمی نیز ممکن است پدیدار گردند.
نخستین سال پس از مرگ یک عزیز، دوره تطبیق با شرایط جدید است. افراد معمولا در این دوره از دست دادن عزیزشان را می پذیرند. پس از نخستین سال، فرد سوگمند رفته رفته التیام می یابد و یاد می گیرد که زندگی بدون وجود آن عزیز را بپذیرد.
دوره زمانی برای سوگ طبیعی و عادی به طور دقیق مشخص نیست. برخی از افراد سریعتر و برخی دیگر دیرتر این دوران را طی می کنند. اما اغلب سالمندان که عزیزی را از دست می دهند پس از گذشت یکسال، رفته رفته به زندگی عادی باز می گرند. اگر فردی پس از گذشت این مدت همچنان دچار غم و اندوه باقی مانده باشد یا نشانه ها و علائم شدیدی چون افکار خودکشی، روان پرشی یا از دست دادن شدید حس اعتماد به نفس و قدرت کارکردی بروز کرده باشد، توصیه می شود که فرد تحت مراقبت پزشکی قرار داده شود.

علل و عوامل خطر

علت افسردگی در هر سنی را نمی توان به تنها یک عامل منحصر دانست. اما ظاهراً مواد شیمیایی مغز نقش عمده ای در این اختلال بازی می کنند. مواد شیمیایی درون مغز، ناقل های عصبی خوانده می شوند و پیام ها را بین عصب ها رد و بدل می کنند. عقیده بر این است که مقدار بسیار زیاد یا بسیار کم ناقل های عصبی به ویژه نوراپینفرین، سروتونین و دوپامین باعث تغییرات در خلق وخوی انسان می گردد.
بسیاری از بالغان ممکن است سالها دچار افسردگی بوده باشند و یا بعداً در زندگی به آن مبتلا گردند. نکته ای که حائز اهمیت است، تفاوت قائل شدن بین غمگینی طبیعی ناشی از رویدادهایی نظیر از دست دادن همسر و نشانه های افسردگی است.
عوامل خطر متعددی برای افسردگی وجود دارد. برای مثال، زنان تقریباً دو برابر مردان احتمال دچار شدن به افسردگی دارند. بسیاری از متخصصان سلامت روان عقیده دارند که تغییرات هورمونی مرتبط با بارداری، سقط جنین، عادت ماهانه، دوران پس از زایمان، پیش از یائسگی می تواند در افسردگی در زنان نقش داشته باشد.
البته ذکر این نکته اهمیت دارد که افسردگی در میان مردان ممکن است کمتر از میزان واقعی در نظر گرفته شود زیرا مردان کمتر از زنان احساساتشان را با دیگران در میان می گذارند.
کسانی که دارای سابقه افسردگی فردی یا خانوادگی باشند نیز در معرض خطر بیشتری برای ابتلاء به افسردگی قرار دارند. افرادی که سابقه یکبار افسردگی حاد قبلی داشته باشند، 60درصد احتمال دارد که دوباره گرفتار آن شوند.

عوامل خطر دیگر برای افسردگی عبارتند از:

¤ رویدادها یا شرایط زندگی پر استرس: افرادی که با استرس های عمده مانند مرگ یک عزیز، تبعیض، بهره کشی یا آسیب های جسمی و روحی مواجه باشند در معرض خطر بیشتری برای ابتلاء به افسردگی قرار دارند. انتظارات یا هدف هایی غیرواقعی یا دست نیافتنی در زندگی و یا وجود موانع بزرگ (واقعی یا خیالی) بر سر راه هدف های زندگی نیز می تواند خطر دچار شدن به افسردگی را افزایش دهد. بازنشستگی، خارج شدن از محیط خانوادگی یا نقل مکان به خانه سالمندان، مثال هایی از رویدادها و شرایط پر استرس هستند که می توانند بر سالمندان تاثیر بگذارند.
¤ بیماری های جسمی مزمن: میزان افسردگی در میان بیمارانی که به خاطر بیماری های عمومی در بیمارستان بستری شده اند بین 10 تا 14درصد است. هر چه شرایط بیماری شدیدتر باشد، خطر دچار شدن به افسردگی نیز بیشتر است.
بیماری هایی که به طور اخص مورد نظرند عبارتند از:
¤ بیماری قلبی: در حدود 18 تا 20درصد بیماران عروق کرونر که هنوز دچار سکته قلبی نشده اند دچار افسردگی هستند و بین 40 تا 65درصد کسانی که از حمله قلبی جان سالم به در برده اند نیز به افسردگی حاد مبتلا می باشند.
¤ سکته مغزی: در حدود 25درصد کسانی که دچار سکته مغزی شده اند در همان سال به افسردگی حاد مبتلا می شوند.
¤ مرض: خطر ابتلا به افسردگی حاد در بیمارانی که تازه به مرض قند دچار شده اند تا 25درصد است. همچنین 70درصد بیمارانی که مرض قند پیشرفته دارند، دچار افسردگی می باشند.
¤ سرطان: 25 درصد بیماران سرطانی دچار افسردگی هستند.
¤ سایر بیماری هایی که با افسردگی ارتباط دارند شامل پارکینسون، آرتروز پیشرفته، اختلال دید و بیماری مزمن ریه می باشد. همچنین بیمارانی که عمل های جراحی سنگین (مثل عمل قلب باز) انجام داده باشند در معرض خطر بیشتری برای ابتلاء به افسردگی قرار دارند.
¤ دارو درمانی، برخی از داروها دارای اثرات جانبی هستند که از آن جمله علائم افسردگی است. در سالمندان به دلیل آن که معمولاً داروهای زیادی مصرف می کنند این اثرات می تواند اهمیت بیشتری بیابد.
¤ سایر بیماری های روانی. افرادی که دچار بیماری روانی دیگر چون اختلال اضطراب و اختلالات شناختی (مثل آلزایمر) باشند به احتمال زیاد به افسردگی نیز مبتلا می گردند.
¤ وضعیت تأهل، کیفیت زندگی زناشویی و کمبود حمایت اجتماعی. افراد مجرد در معرض خطر بیشتری از نظر ابتلاء به افسردگی قرار دارند. این امر به ویژه در مورد افرادی که طلاق گرفته اند بیشتر صادق است. یک سوم کسانی که همسرشان را از دست می دهند، در نخستین ماه پس از درگذشت همسرشان دچار افسردگی می گردند. و در حدود نیمی از آن ها پس از یکسال همچنان افسرده باقی می مانند. همچنین افرادی که احساس طرد شدن توسط فرد مورد علاقه شان را می کنند یا تعداد دوستان بسیار کمی دارند نیز در معرض خطر بیشتری برای افسردگی قرار دارند.

علائم و نشانه ها در سالمندان
علایم ونشانه های افسردگی

در بین بیماران ممکن است بسیار متفاوت باشد. همچنین نشانه های افسردگی در سالمندان با بیماران جوان فرق دارد و معمولاً دیرپاتر و ماندگارتر است. به طور کلی، 9نشانه اولیه برای افسردگی وجود دارد که عبارتند از:
¤ تغییر خلق و خو. در بین شایع ترین تغییرات خلق و خو در سالمندان افسرده می توان به احساس ناآرامی، پوچی، بیقراری، تحریک پذیری و عدم محبوبیت اشاره کرد. بیمار همچنین ممکن است با غمگینی زیاد، اضطراب، خشم یا بی احساسی (فقدان هیجان) روبرو شود. بدبینی، ناامیدی، گریه و حساسیت هیجانی شدید، از دیگر تغییرات خلق و خو می باشد.
¤ فقدان احساس لذت. کاهش یا از دست دادن علاقه به فعالیت هایی که قبلاً برای بیمار لذت بخش بودند مانند خوردن، کار، رابطه جنسی، دوستان، سرگرمی و تفریحات.
¤ تغییر عمده در اشتها یا وزن. بیمار ممکن است با کاهش یا افزایش شدید اشتها و یا کاهش یا افزایش شدید وزن روبرو شود. در سالمندان، کاهش اشتها و وزن شایع تر از افزایش آن هاست.
¤ تغییر در الگوی خواب. بیمار ممکن است زیاد بخوابد (خواب زدگی) و یا برعکس دچار کم خوابی گردد. در سالمندان، کم خوابی شایع تر از خواب زدگی است.
¤ احساس بی ارزش بودن. بیمار ممکن است احساس بی ارزش بودن، سرزنش خود یا احساس فزاینده گناه نماید.
¤ خستگی و از دست دادن انرژی.
¤ تمرکز. بیمار ممکن است با کاهش توانایی در تفکر و تمرکز روبرو گردد. مشکلات حافظه و گیجی در سالمندان افسرده متداول است.
¤ افکار مربوط به مرگ. بیمار ممکن است افکار تکرار شونده ای درباره مرگ و یا حتی آرزوی مرگ داشته باشد. ممکن است به خودکشی فکر کند و یا در این مورد دست به اقدام بزند. این یک ملاحظه جدی برای سالمندان افسرده است.
¤ فعالیت فیزیکی یا کلامی. بیمار ممکن است بیقرار و مضطرب باشد. ممکن است دستانش را فشار دهد یا بپیچاند و نتواند آرام بنشیند. از سوی دیگر، برخی بیماران ممکن است حرکات و طرز حرف زدنشان شل و کند شود. همچنین ممکن است قبل از پاسخ دادن یا شروع به حرکت با درنگ و تاخیر روبرو باشند. ممکن است آنقدر آهسته صحبت کنند که به خوبی شنیده نشود. ممکن است بجز آن که مورد سؤال مشخصی قرار گیرند حرفی نزنند یا کاملاً صامت گردند.
سالمندانی که دچار افسردگی هستند معمولاً برای درمان نزد روان شناس نمی روند بلکه این مشکل را به عنوان یک اختلال جسمی با پزشک خود مطرح می سازند. معمولاً چنانچه خستگی، سردرد و معده درد به درمان دارویی پاسخ ندهد مسئله را با پزشک درمیان می گذارند و سالمندان بسیار بیشتر از جوانان چنین نشانه هایی را به پزشک گزارش می کنند. در بعضی موارد، توهم و هذیان نیز ممکن است پیش آید. این نشانه ها ممکن است با نشانه های زوال عقل اشتباه گرفته شوند.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار