خوشبختي دريك قدمي است

تغيير شكل زندگي در گذار از سنت به مدرنيته آن قدر سريع و فراگير اتفاق افتاده كه قديمي ترين روابط را هم تحت تأثير قرار داده است. چنانچه بنيان خانواده نيز در درياي مواج تحولات نو از دگرگوني در امان نمانده است. اگرچه هم چنان خانواده امروزي به عنوان نهاد بنيادين جامعه شناخته مي شود اما كاركردها، نقش ها حتي شكل و ساختار خانواده با آن چه در گذشته بوده، به صورت اساسي تفاوت كرده است.
در جوامع سنتي گذشته، نقش و كاركرد خانواده به عنوان هسته اصلي جوامع محسوس تر بود، در جوامع كنوني هر خانواده مدرن ديگر تابع قوانين سنتي خانواده گسترده قديمي نيست. اگر در آن زمان قانوني نامحسوس و نانوشته اعضاي به هم پيوسته يك خانواده گسترده را بر آن مي داشت تا به دليل طرد نشدن از جمع خانواده، اصولي را رعايت كنند، امروز ديگر اين منع برداشته شده است.

ضامن سلامت جامعه

دكتر «سعيد معيدفر»، رئيس انجمن جامعه شناسان ايران معتقد است همبستگي اجتماعي در بين خانواده هاي گسترده سنتي، مانع از بروز بسياري از مشكلات اجتماعي مي شد.
وي مي گويد: «در جامعه سنتي، نوعي خويشتن داري در افراد به وجود مي آمد و افراد از خود كنترلي حاكم بر جامعه پيروي مي كردند. ولي جامعه كنوني ما نه كاملا ارگانيك و قانون مدار اداره مي شود و نه براساس روابط خود كنترلي جوامع سنتي گذشته است.»
«معيدفر» مي افزايد: «در سال هاي اخير، دگرگوني هايي همچون كاهش تعداد خانوار، افزايش سن ازدواج به همراه افزايش سن باروري، افزايش طلاق، افزايش تعداد خانواده هاي تك سرپرست به همراه فقر و بيماري هاي جديد ، معضلاتي است كه نهاد خانواده در ايران را با مشكل روبه رو كرده است.»
به گزارش سازمان ثبت اسناد و املاك استان تهران، آمار طلاق در شش ماهه نخست سال 1385 بالغ بر 11 هزار و 84 مورد بوده است كه اين رقم در مقايسه با سال هاي گذشته، افزايش نشان مي دهد.
«غلامرضا رضايي فر»، معاون دفتر آسيب ديدگان اجتماعي سازمان بهزيستي در اين باره مي گويد: «جايگاه و نوع وضعيت خانواده سرمنشأ بسياري از آسيب هاي اجتماعي است و مي توان به جرات گفت علت اصلي مشكلات اجتماعي مانند رشد طلاق و ساير آسيب هايي كه نهاد خانواده را تهديد مي كند، توسعه شهرنشيني و صنعتي شدن جوامع كنوني است.»
وي افزايش چالش هاي اجتماعي، تهاجم فرهنگي، بيكاري و اعتياد را ازديگر عوامل تهديد نهاد خانواده ذكر و اظهار مي كند: «گسترش شهرنشيني در جوامع امروزي امري اجتناب ناپذير است و نمي توان از آن جلوگيري كرد، پس بايد به دنبال راه هايي براي مهار و جلوگيري از افزايش ناهنجاري هاي اجتماعي باشيم.
پديده كودكان وزنان خياباني، زنان آسيب ديده، متكديان، كودكان كار و اختلالات هويت جنسي از آسيب هايي است كه پيرو فروپاشي نهاد خانواده، در جامعه بروز و رشد خواهد يافت.» جامعه شناسان براين اعتقاد هستند كه در كشور زمينه هاي لازم براي احياي سنت هاي پسنديده و حافظ خانواده و اجتماع وجود دارد، كافي است مسئولان تلاش كنند تا راهكارهايي نظير تقويت مذهب در جامعه به عنوان يك عامل بازدارنده قوي را سرلوحه برنامه هاي كوتاه يا بلندمدت خود قرار دهند.
رئيس انجمن جامعه شناسان ايران در اين باره مي گويد: «رهنمودهاي دين اسلام درباره خانواده به گونه اي است كه عمل به آن ضامن سلامت خانواده و اجتماع است و هرچند كه ممكن است روابط خانوادگي از نوع روابط اخلاقي و عاطفي محسوب شود، اما تقويت قوانين مربوط به خانواده نيز نوعي حامي و پشتيبان براي جامعه فردا محسوب مي شود. از اين رو، بايد براي انواع ناهنجاري هاي خانوادگي و اجتماعي راه حل مناسبي را برگزيد زيرا چشم انداز فرداي روشن ما در سلامت خانواده هاي امروز است.»

مديريت رواني خانواده

ضعف در حوزه مديريت رواني خانواده محور بروز بسياري از آسيب هاي اجتماعي است كه بايد مورد توجه جدي قرار گيرد.
دكتر «سعيد موسوي»، روانپزشك دراين باره مي گويد: «ضعف مهارت هاي ارتباطي اعضاي خانواده و استرس هاي مداوم رواني ناشي از روابط فرد با اعضاي خانواده به روابط وي با جامعه نيز تسري مي يابد.»
وي مي افزايد: «در خانواده اي با ساختار ناسالم نظير خانواده مستبد، داراي انجماد عاطفي، تك رو، ناآگاه و مخرب، افراد همواره تحت فشارهاي روحي هستند و انرژي مثبت آنها براي تخليه، سركوب يا كنار آمدن با اين فشار منفي صرف مي شود.»
متخصصان خانواده ها را در سه تيپ متزلزل، متعادل و متكامل دسته بندي مي كنند و معتقد هستند زماني يكايك افراد جامعه كه منابع انساني و سرمايه ملي محسوب مي شوند، حضوري مفيد و مؤثر در زندگي فردي و اجتماعي خواهند داشت كه در خانواده هاي متعادل يا متكامل رشد كنند. دكتر «عاطفه آذرمان»، روانپزشك درباره خانواده متزلزل كه مخرب زندگي اعضاي چنين خانواده اي و سنگ بناي رشد آسيب هاي اجتماعي است، مي گويد: «خانواده متزلزل، خانواده اي است كه از درون تهي شده، مسئوليت ها به كنار رفته، مديريت تجزيه شده، فرداي روشن و اميدبخش وجود ندارد، اعضاي خانواده رابطه اي با هم ندارند و براي هيچ يك از افراد حضور در آن خانواده آرامش خاطر و لذت ايجاد نمي كند.»
وي مي افزايد: «در چنين خانواده هايي منفي گرايي به جاي مثبت گرايي، تخاصم و دروغ گويي به جاي تفاهم و صداقت توأم با دوستي، لجاجت به جاي رفاقت، تك روي به جاي همراهي و تكامل، زور به جاي منطق، مفارقت به جاي مشاركت، مردسالاري، زن سالاري يا فرزندسالاري به جاي حق سالاري، خودزياني به جاي خودشكوفايي، كودك منشي به جاي بزرگ منشي، عيب جويي و رازگويي به جاي عيب پوشي و رازداري و بي احترامي به جاي احترام متقابل حاكم است كه وجود هريك از اين ايرادها مي تواند تهديدي جدي براي فروپاشي بنيان خانواده باشد.»
به نظر اين استاديار دانشگاه، ويژگي هاي زندگي مدرن كه بيشتر رواج دهنده روحيه فردگرايي است باعث شده است تا چنين روحياتي در خانواده ها رواج پيدا كند. وي مي گويد: «وظيفه رسانه ها، متخصصان، صاحبان كرسي هاي آموزشي و مربيان تعليم و تربيت اين است كه شيوه هاي جايگزيني روحيات و عادات خانواده متزلزل را به شيوه ها و عادات يك خانواده متعادل و در حد عالي تر، متكامل تبديل كنند. اگر افراد بدانند كه در خانواده هاي رشد يافته و به ثبات رسيده كه حداكثر قابليت هاي اعضاي آن كشف و پرورش مي يابد حتماً در راه رسيدن به چنين مقصدي تلاش مي كنند.»

عوامل تحكيم خانواده

تشكيل خانواده شبيه كاشت يك نهال است. همان گونه كه نهال كاشته شده براي به بار نشستن به توجه و مراقبت ويژه نياز دارد، تحقق اهداف خانواده كه در گروي تحكيم بنيان آن است، سعي و تلاش ويژه مي طلبد.
دكتر «محمد احمدي»، نايب رئيس انجمن مطالعات خانواده در ايران و عضو هيئت علمي دانشگاه تهران مهم ترين عوامل تحكيم بنيان خانواده را به اين ترتيب بيان مي كند: «تعهد زوجين نسبت به هم، يكي از اصلي ترين دلايل پابرجايي يك خانواده است. پس از اين مهرورزي زوجين به يكديگر و ديگر اعضاي خانواده موضوع مهمي است كه نبايد هرگز مورد غفلت قرار بگيرد. تعامل در خانواده هم از رموز بقاي خانواده است چنانچه زن و مرد بايد هر فعاليتي را كه شروع مي كنند با هماهنگي يكديگر باشد. نبايد حرف اول و آخر در خانه مطرح بشود و مشاوره به عنوان راهكار رسيدن به خط مشي مشترك مورد استفاده باشد. تعامل اعضاي خانواده از اختلافات و ايجاد تعارض جلوگيري مي كند و فضاي آرام و يكپارچه اي را در خانه ايجاد مي كند كه بستر لازم براي رشد اعضاي خانواده است.»
وي مي افزايد: «اعتماد داشتن به يكديگر و كم توقع بودن همسران از هم و ديد واقعي داشتن به زندگي و ارتباط همسري نيز جزو نكاتي است كه رعايت آنها ضامن بقاي خانواده است.»

خانواده موفق هم مشكل دارد اما...

شرط لازم براي موفق توصيف كردن يك خانواده اين است كه بتواند امنيت رواني، اجتماعي و اقتصادي براي اعضاي خود ايجاد كند اما اين كافي نيست.
دكتر «علي نيك يار»، روانپزشك و مشاور مركز مشاوره آموزش و پرورش منطقه 17 تهران انطباق و ارتباط مناسب و مطلوب خانواده با شرايط و تغييرات جامعه را شرط كافي براي موفقيت خانواده عنوان مي كند و مي گويد: «صرف اين كه خانواده اي از نظر اقتصادي، علمي يا حتي روابط دروني خود به اهداف و پيروزي هايي برسد، نمي تواند مدعي موفقيت باشد. زماني يك خانواده كامل مي شود كه بتواند قدرت انطباق و تعامل با ديگر اعضاي جامعه داشته باشد.»
وي با بيان اين كه خانواده خوشبخت يا موفق، خانواده بدون مشكل نيست، مي افزايد: «خانواده موفق به خانواده اي گفته مي شود كه اعضاي آن به خصوص دو ركن اصلي يعني پدر و مادر ضمن داشتن قدرت تعامل، توانايي برخورد عقلاني و منطقي با مشكلات را دارند. در چنين خانواده اي مديريت حل اختلاف وجود دارد و همين باعث مي شود تا مشكلات اقتصادي، رفتاري، فردي يا جسمي و رواني با تدبير حل و فصل شود.»
موفقيت نسبي است و هر كسي با توجه به جهان بيني خود تعريفي از موفقيت يا خوشبختي دارد اما احساس رضايت دروني و لذت از لحظه هاي خوشبختي بين همه يكسان است. دكتر «نيك يار» در اين باره مي گويد: «اگر سطح توقع خود را پايين بياوريم، از دنياي ايده آليستي فاصله بگيريم و به دنياي واقعي پا بگذاريم، اعضاي خانواده خود را همان گونه كه هستند، بپذيريم و تلاش كنيم تا از تضادها و تقابل ها كم كنيم و براي موارد اختلاف با نزديكترين معاشران خود يعني اعضاي خانواده در پي راه حل باشيم به سراي خوشبختي پا گذاشته ايم.»

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار