هر كودكي بيش‌فعال نيست

حدود 3 تا 5 درصد از كودكان ايراني دچار اختلال بيش‌فعالي هستند، در واقع مي‌توان گفت كه 3 تا 5 درصد خانواده‌هاي ايراني با بيش‌فعالي كودكانشان روبه‌رو هستند كه بي‌توجهي به اين موضوع مي‌تواند براي كودك يا خانواده‌اش مشكل‌ساز شود.
عارضه بيش‌فعالي جزو بيماري‌هاي چند عاملي محسوب مي‌شود. يعني هم ريشه ژنتيكي دارد و هم محيطي. طبق مطالعات، روي7 الي 8 كروموزومDNA ، ژن اين بيماري كشف شده است كه جهش در اين ژن‌ها مي‌تواند زمينه‌اي براي بروز بيش‌فعالي باشد.
در مورد عوامل محيطي هم اگر زايمان مادر در شرايط غيرطبيعي و با مشكل انجام شود، در دوران نوزادي يعني 4 هفته اول تولد، كودك با مشكل تغذيه يا بهداشتي رواني مواجه باشد و اگر مادر در دوران بارداري سيگار كشيده يا الكل مصرف كند، اين كودكان بيشتر در معرض خطر بيش‌فعالي قرار دارند. اين عارضه به ميزان 8 الي 10 درصد در پسران نسبت به كودكان دختر بيشتر است.
اين عارضه بيشتر در دوران ابتدايي مدرسه براي كودكان و در هنگام بلوغ رخ مي‌دهد. به اين صورت كه كودك توانايي دقت و تمركز روي يك موضوع را نداشته،‌ يادگيري در او كندتر صورت گرفته و كودك از فعاليت بدني غيرمعمول و بسيار بالا برخوردارست.
عارضه بيش‌فعالي ناشي از مشكلات مادر در بارداري و زايمان، زمينه ژنتيكي بسيار ضعيف، نقص در رفتارهاي محيطي در برخورد با كودك، نحوه آموزش و تربيت خانواده و برنامه تغذيه‌اي در كودكان است كه به ويژه در پسران، 10 درصد بيشتر از دختران ديده مي‌شود و از علائم آن مي‌توان عدم يادگيري مطلوب، اشتباهات مكرر و عدم توجه به مسائل آموزشي و فقدان تمركز كافي در كارها را نام برد.

هر كودكي بيش‌فعال نيست

يك روان‌شناس با اشاره به اين كه هر كودك بازيگوش و پرتحركي، بيش‌فعال نيست، مي‌گويد: متخصصان بر اساس معيارهايي، بيش‌فعالي در كودك را شناسايي مي‌كنند.
دكتر مصطفي تبريزي به ايسنا مي‌گويد: بيش‌فعالي ممكن است در نوزادان هم ديده شود، ‌اما به دليل اين كه هنوز رفتارهاي فرد شكل نگرفته است، تشخيص اين بيماري در نوزادان دشوار است.
تبريزي در رابطه با روش‌هاي درمان بيش‌فعالي ادامه مي‌دهد: هنگامي كه اين بيماري در فرد تشخيص داده شد، ابتدا دارو درماني آغاز مي‌شود كه رايج‌ترين دارو «ريتالين» است. بعد از مدتي با توجه به شرايطي كه فرد در آن قرار مي‌گيرد به رفتار درماني در بيمار پرداخته مي‌شود. در رفتار درماني نحوه برخورد با كودكان به والدين آموزش داده مي‌شود.
او با تاكيد بر اين كه بيش‌فعالي يك بيماري است و هيچ بيماري قابل سرزنش و قابل مقايسه با ديگران نيست، ادامه مي‌دهد: مدارس كودكان بيش‌فعال نبايد جدا از سايرين باشد زيرا زماني كه كودك در محيط عادي قرار مي‌گيرد رفتار طبيعي را از سايرين مي‌آموزد. همچنين لازم است، معلمان كودكان بيش‌فعال نيز در مورد اين بيماري و نحوه برخورد با آنها آموزش ديده و اطلاعات لازم را كسب كنند.
به گفته او اين كه اين بيماري قابل درمان است، طول درمان در انواع مختلف بيش‌فعالي متفاوت است، به طوري كه در افرادي كه هم اختلال در تمركز و هم اختلال در بيش‌فعالي دارند ‌در صورت شدت آن، ممكن است تا بعد از تحصيلات دانشگاهي هم احتياج به مراقبت داشته باشند.
به طور كلي علت دقيق بيماري‌هاي رواني شناخته نشده است، اما برخي از عوامل در تشديد بيماري موثر است. مانند امر و نهي زياد در خانواده‌ها، افزايش بيش‌فعالي در خانواده‌هاي پرخاشگر و نيز در خانواده‌هايي كه ناكامي‌هاي كودكان بيشتر است، بيش‌فعالي نيز شدت مي‌يابد.

پيشگيري

معمولا خانواده‌هايي كه پدر و مادر شاغل دارند، ‌تمايل كودك براي صرف وقت بيشتر با آنها تصور بيش‌فعالي فرزند را در پدر و مادر بر مي‌انگيزد، اما تنها از زماني كه كودك به مدرسه مي‌رود در صورت مشاهده علائم از جمله تحرك غيرمعمول و عدم يادگيري خوب مي‌توان آن كودك را بيش‌فعال خواند.
براي پيشگيري از بيش‌فعالي كودكان به خانواده‌ها توصيه مي‌شود كه از رفتارهاي تند و خشن با كودك خود پرهيز كنند، محيط آرامي را براي مطالعه كودكان در دوران مدرسه فراهم كنند و در صورت مشاهده رفتارهايي از كودكانشان از قبيل انجام كارها به طور نيمه كاره، عدم تلاش ذهني براي انجام تكاليف، فعاليت و تحرك بدني بسيار بالا حتي زماني كه مشغول بازي نيستند، گم كردن پي در پي وسايل شخصي، عدم داشتن تمركز و دقت بالا در انجام كارها الزامي است آنها را به متخصصان روانپزشكي كودك نشان دهند تا با انجام اقداماتي از قبيل رفتار درماني، گفتار درماني و اقدامات توانبخشي به آنها آموزش چگونگي افزايش تمركز روي كارها داده شود.
ممكن است اين عارضه در بزرگسالي نيز در افرادي كه ثبات در سخن گفتن يا ادامه يك شغل را ندارند بروز كند پس افزايش تمركز در كارها در هر سني الزامي است.

بهره هوشي مناسبي براي كودكان بيش‌فعال

از آنجايي كه بيش‌فعالي بسياري از كودكان در سنين دبستان و پيش‌دبستاني آشكار مي‌شود به همين دليل والدين آن را به حساب بهره هوشي پايين مي‌گذارند.
اختلال بيش‌فعالي از سنين 3 الي 4 سالگي شروع و در سنين دبستان شناخته مي‌شود و عموما سير بيماري در سنين بلوغ كاهش مي‌يابد.
كودكان بيش‌فعال معمولا از ميزان هوش خوبي برخوردارند ولي به دليل مشكلات رفتاري و اختلال در تمركز عملكرد تحصيلي خوبي ندارند بنابراين عدم آگاهي از اين موضوع تبعات نامطلوبي مانند احساس عدم ارزشمندي و اعتماد به نفس برايشان ايجاد مي‌كند.
آنها قادر نيستند براحتي در مكاني آرام بنشينند و به دليل كم بودن دامنه توجه‌شان معمولا سر كلاس درس نسبت به حرف معلم بي‌توجه بوده و در انجام تكاليف مدرسه دقت لازم را ندارند به جزئيات مسائل كمتر اهميت مي‌دهند مرتب وسايل‌شان را گم مي‌كنند و در مجموع فراموش كارند.
كودكان بيش‌فعال هنگام پاسخ دادن به سوال طرف مقابل بدون صبر و حوصله جواب مي‌دهند هنگام بازي در نوبت و انتظار قرار نمي‌گيرند حرف ديگران را قطع كرده و در كار ديگران دخالت مي‌كنند و سركلاس درس نظم را به هم مي‌زنند.
بسياري از آنها به دليل عدم تمركز در دروس و حركات زيادي كه دارند در معرض تنبيه، تحقير و سرزنش قرار مي‌گيرند و در نهايت دچار عدم اعتماد به نفس مي‌شوند.

فرهاد طالبيان

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار