بحران نوجوانى

زندگى آرام و خوش كودكى با فرا رسيدن دوران بلوغ متحول مى‏شود. نوجوان در اين دوره شديدا دچار نگرانى و اضطراب مى‏باشد، به طورى كه نمى‏تواند جنبه‏هاى مختلف شخصيت خويش را به صورتى هماهنگ و قابل قبول سامان دهد. او در مورد بسيارى از مسائل پيرامون خود دچار شك و ترديد مى‏باشد و گاهى اوقات براى رسيدن به اهداف و خواسته‏هاى خود با ديگران و حتى والدين خود مخالفت مى‏كند.
محيط و فضاى خانواده و نحوه ارتباط والدين با آنها در اين دوره، در تكامل و شكل‏گيرى شخصيت نوجوان تأثير به سزايى دارد. اگر والدين به نوجوان‏شان بها بدهند، از آنها در مورد امور و مسائل خانواده و ... مشورت‏خواهى كنند، آنان را تحقير نكنند و از نظرات و پيشنهادات‏شان استقبال كنند، مسلما شخصيتى با اعتماد به نفس، بااراده و مسئوليت‏پذير بار خواهند آورد. در صورتى كه اگر والدين به هر بهانه‏اى و يا حتى به خاطر مشكلات ناشى از روابط بين خودشان، عرصه را به نوجوان‏شان تنگ كنند، مدام به آنها امر و نهى كنند و يا در هر زمينه آنان را محدود كنند، نه تنها فرزندان‏شان از وجود آنها به عنوان پدر و مادر و راهنما و مربى بهره‏مند نمى‏شوند، بلكه آنها را دشمن خود مى‏پندارند و به مخالفت برمى‏خيزند.
عدم رفتار صحيح والدين در اين دوره با نوجوانان نمى‏تواند كمكى به استقلال و هويت فكرى و معنوى و رشد عاطفى آنها بكند، بلكه جلوى رشد طبيعى و عاطفى آنها را مى‏گيرد و امكان وقوع بسيارى از حوادث ناگوار را براى نوجوانان فراهم مى‏كند.
«زهرا» دوست نوجوان‏مان از قم در اين ارتباط، اين طور درددل با ما مى‏كند: «من با اينكه 17 سال دارم، اما هنوز پدر و مادرم مرا مثل كودك سابق مى‏انگارند. مثل اينكه گذشت زمان تغييرى در من به وجود نياورده است و من بايد همچون كودك چند سال پيش كاملاً مطيع والدينم باشم.
آنها احساسات و علايق و خواسته‏هاى مرا در نظر نمى‏گيرند و در هر زمينه‏اى از انتخاب كفش تا رشته تحصيلى و ... گرفته، خودشان براى من تصميم مى‏گيرند و هر وقت با مخالفت من روبه‏رو مى‏شوند، مرا سرزنش و تحقير مى‏كنند كه چرا مثل ديگران حرف پدر و مادر را گوش نمى‏كنم. حتى لباس پوشيدن من در مجالس عروسى و مهمانى به ميل و رغبت خودم نيست و كاملاً با نظر و سليقه مادرم مى‏باشد. اين گونه مسائل مرا كلافه كرده و باعث سردى روابط من و والدينم با يكديگر شده است.»
«سميه» دوست ديگرمان از شهر زنجان كه در سال علوم تجربى تحصيل مى‏كند در مورد چگونگى روابط و مناسبات والدين با فرزندان در دوران بلوغ اين طور مى‏گويد: «دوران بلوغ يكى از مهم‏ترين فرآيندهاى زندگى فرزندان مى‏باشد و نوجوانان در اين دوره تمايلات و خواهش‏هاى متضادى دارند. اگر نوجوانان توسط والدين و مربيان دلسوز راهنمايى نشوند و مورد مهر و محبت قرار نگيرند، ممكن است حوادث ناگوارى براى آنها به وجود بيايد كه پيامدهاى آن دامنگير خانواده هم بشود. البته توجه به نوجوانان در اين دوره هم نبايد به صورت افراطى باشد كه آنها را فردى بى‏اراده و وابسته بار آورد بلكه بايد به صورتى متعادل باشد تا در تكامل شخصيت نوجوان مؤثر باشد.»
والدين اولين كسانى هستند كه زيربناى شخصيت نوجوان را پايه‏گذارى مى‏كنند. آنها مسلما بهترين و خيرخواه‏ترين دوست فرزندان خود و خواهان سعادت آنها مى‏باشند. البته هر يك از آنها ممكن است بنا به شرايط محيطى كه در آن بزرگ شده و پرورش يافته‏اند، از عقايد و خصوصيات شخصى خاصى برخوردار باشند. حتى بعضى از والدين ممكن است اين طور فكر كنند كه چون خيرخواه فرزندان‏شان هستن پس هر تصميمى براى آنها بگيرند قطعا بايد به مرحله اجرا در آيد و بچه‏ها بايد به طور كامل اوامر آنها را اطاعت كنند.
بعضى از والدين هم مى‏ترسند كه به نوجوان‏شان اعتماد كنند، مخصوصا در مورد دختران‏شان احتياط بيشترى به خرج مى‏دهند كه اين باعث ناراحتى و گلايه‏مندى بسيارى از دوستان نوجوان‏مان مى‏شود.

براى مقابله با اين مشكلات بايد به تصحيح روابط والدين و نوجوانان پرداخت:

والدين بايد وضعيت بحرانى نوجوانان را درك كنند و فرزندان خود را در مواقعى كه نياز شديد به دوستى و تفاهم متقابل آنها دارند مورد هجوم و بى‏مهرى قرار ندهند. نوجوانان در اين دوره هم به پدر و مادر خود علاقه دارند و هم به خاطر امر و نهى‏هاى مكرر از آنان تنفر دارند، هم از نظر اقتصادى به آنان وابسته‏اند و هم مى‏خواهند مستقل عمل كنند. اين تضادهاى درونى است كه باعث رفتارهاى ضد و نقيض آنها مى‏شود. اگر والدين هم اين تضادها را درك نكنند و نتوانند تفاهم مشتركى با داشته باشند، اين مسائل به عصيان و سركشى تبديل مى‏شود. البته برخى مخالفت‏ها و سركشى‏هاى فرزندان هم از علايم رشد و خصوصيات دوره نوجوانى مى‏باشد و نبايد باعث نگرانى شديد والدين شود، بلكه برخورد صحيح پدر و مادر مى‏تواند فرزندان را كمك كند تا از اين برهه پرتلاطم و آشوب بگذرند.
فرزندان نيز بايد به اين مسئله مهم توجه داشته باشند كه برخورد والدين ناشى از خصومت و دشمنى آنها نمى‏باشد چرا كه آنها خيرخواه‏ترين افراد نسبت به فرزندان خود مى‏باشند ولى ممكن است بنا به شرايط محيطى كه در آن بزرگ شده‏اند، روش خاص خود را در برخورد با فرزندان به كار گيرند.
نوجوانان مى‏توانند براى از بين بردن اين اختلافات و نزديك‏تر شدن به خانواده، احساسات و مسائل خود را با منطق و به دور از جنجال و داد و بيداد با آنها در ميان بگذارند و در جهت مشكلات خود از آنها راهنمايى بخواهند. البته در اين صورت نيز والدين و رفتار آنها به كلى عوض نخواهد شد، بلكه ممكن است تحت تأثير صحبت‏هاى منطقى و لحن متواضعانه فرزندان‏شان تا حدودى تغيير رويه بدهند.
مشاوره خانوادگى نيز مى‏تواند كمك مفيد و مؤثرى در تصحيح روابط والدين با نوجوانان باشد. در جريان مشاوره خانوادگى والدين از مراحل رشد و خصوصيات نوجوان اطلاعات بيشتر و بهترى به دست مى‏آورند و شيوه‏هاى درست و غلط ارتباطات در درون خانواده را تشخيص مى‏دهند و به تصحيح روابط خانوادگى مى‏پردازند. نوجوانان نيز در جريان مشاوره از تحولات دوران بلوغ و طبيعى بودن آنها آگاه مى‏شوند و براى زندگى خود معنايى مى‏يابند و مسئوليت انتخاب‏ها و تصميم‏هاى زندگى را با راهنمايى والدين بر عهده مى‏گيرند. مشاوره به موقع در جهت راهنمايى والدين و نوجوانان بسيار مؤثر مى‏باشد و مى‏تواند از بسيارى از مشكلات جلوگيرى كند يا حداقل از شدت آنها بكاهد.

پیام زن -> بهمن 1382، شماره 143
پدیدآورنده:زهره دهخدا،

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار