شخصي كه در مظان اتهام قرار مي گيرد و توسط بازپرس يا دادستان يا داديار تفهيم اتهام مي شود پس از تفهيم اتهام مقام قضايي مكلف است از او تأمين بگيرد. يكي از قرارهاي تأمين كه درمورد متهم صادر مي شود «قرار تأمين كفالت» است. آشنايي با قواعد و اصول آن، هم براي متهم و هم شخصي كه از متهم كفالت مي كند لازم است و از طرفي براي جلوگيري از طولاني شدن جريان دادرسي مفيد است.
تعريف كفالت اصولاً كفالت عقدي است كه به موجب آن يك نفر در مقابل طرف ديگر حضور شخص ثالثي را تعهد مي كند. در اصطلاح حقوق به متعهد «كفيل» و به شخص ثالث كه از او كفالت مي شود «مكفول» و به شخصي كه تعهد به نفع او صورت مي گيرد تا شخص ثالث نزد او حضور پيدا كند، «مكفول له» گفته مي شود. در امور كيفري به منظور دسترسي به متهم و حضور به موقع او در موارد لازم و ضروري و جهت جلوگيري از فرار يا پنهان شدن يا تباني با ديگران، مقام قضايي اعم از بازپرس يا دادستان يا داديار تكليف قانوني دارند كه پس از تفهيم اتهام، از متهم قرار تأمين اخذ كنند. يكي از اين قرارها تأمين كفالت است.
قرارهاي تأمين بر مبناي شدت و ضعف جرائم و مجازات ها، شخصيت مرتكب و وضعيت جسمي و اجتماعي او و دلايل ارتكاب جرم و سابقه او صادر مي شود. كفالت نيز يكي از اين قرارهاي تأميني است كه مقام قضايي بر پايه اين اصول صادر مي كند و شايد بتوان گفت يكي از معمول ترين و شناخته شده ترين نوع تأمين نزد مردم و قضات است.
پس از صدور قرار كفالت و تفهيم مفاد آن به متهم از دو حال خارج نيست يا متهم شخصي را به عنوان كفيل معرفي مي كند و مقام قضايي با تشخيص اينكه كفيل داراي ملائت و اعتبار مالي به اندازه مبلغ كفالت است، قرار قبول كفالت را صادر مي كند يا اينكه شخص معرفي شده فاقد اعتبار مالي است يا اصولاً متهم شخصي را به عنوان كفيل معرفي نمي كند كه در اين دو حالت اخير متهم به زندان اعزام خواهدشد.
چه اشخاصي مي توانند كفيل شوند؟ كفالت اشخاصي پذيرفته مي شود كه اعتبارشان به تشخيص مقام قضايي صادركننده قرار براي پرداخت مبلغ كفالت محل ترديد نباشد.
مقامات قضايي با چه معياري اين مسأله را تشخيص مي دهند؟ معمولاً با كارت شناسايي و فيش حقوقي اشخاصي كه كارمند يا مستخدم اداره هاي دولتي و شركت هاي خصوصي هستند يا با پروانه كسب، سند مالكيت اتومبيل يا خانه، كارت بازرگاني و... به هر حال تشخيص موضوع با قاضي است. حتي قاضي مي تواند اعتبار كفيل را از طريق پاسگاه انتظامي و تحقيق از مطلعان به دست آورد.
مبلغ كفالت (وجه الكفاله) بر چه مبنايي تعيين مي شود؟ فرض كنيم شخصي مرتكب بي احتياطي در امر رانندگي منجر به آسيب صدمه بدني غيرعمدي ساده مي شود. قاضي باتوجه به ميزان مجازات قانوني عمل و خسارات وارده به شاكي و ساير علل و عوامل مؤثر مانند شخصيت متهم، سابقه و وضعيت جسمي او و... هم در صدور نوع قرار و هم در ميزان مبلغ ريالي آن، تمام ملاك هاي گفته شده را درنظر مي گيرد. در هر صورت مبلغ ريالي قرار تأمين كفالت نبايد كمتر از خسارت هايي باشد كه به مدعي خصوصي يا شاكي وارد مي آيد.
كفيل براي كفالت از متهم چه حقوق و تكاليفي دارد؟ اگر مقام قضايي درخواست كفيل را براي كفالت از متهم پذيرفت بايد به او تفهيم كند كه در صورت احضار متهم و عدم حضور متهم يا عدم معرفي متهم از سوي او نسبت به وصول مبلغ كفالت اقدام خواهدشد. پس از صدور قرار قبولي توسط قاضي و امضاي آن توسط كفيل و قاضي، با درخواست كفيل بايد رونوشت اين تفاهمنامه را به كفيل بدهد. اگر متهم در مواقعي كه حضورش نزد قاضي ضروري است، براي مثال بازپرس او را براي تفهيم مفاد گزارش پليس يا تحقيقات محلي يا نظريه كارشناس يا مواجهه حضوري و... احضار كند بايد به موقع حاضر شود. البته بايد توجه داشت كه ممكن است در جريان رسيدگي به پرونده چه در دادسرا و چه در دادگاه بارها متهم احضار شود و هر بار حضورش ضروري باشد، كفيل نمي تواند با استناد به اينكه متهم يك مرتبه نزد قاضي حاضر شده از خودش رفع مسئوليت كند.
در چه مواردي كفيل براي حضور متهم مسئوليت ندارد؟ به گزارش ايسكانيوز كفيل حق دارد در هر مرحله از رسيدگي هاي كيفري چه در دادسرا و چه در دادگاه با معرفي و تحويل متهم از قاضي رسيدگي كننده به پرونده درخواست رفع مسئوليت كند. همچنين اگر متهم در موعد مقرر حاضر شود يا اينكه متهم از اتهام وارده تبرئه شود يا با مختومه شدن پرونده يا با فرض محكوميت به محض شروع به اجراي حكم، از كفيل رفع مسئوليت مي شود.
اگر كفيل بعد از ضبط وجه الكفاله متهم را نزد قاضي حاضر كند يا اينكه خود متهم نزد قاضي حاضر شود از اموال ضبط شده رفع اثر مي شود؟ خير ملاك حضور متهم يا حاضر كردن او نزد قاضي در موعد مقرر و قبل از پايان 20روز از تاريخ ابلاغ واقعي به كفيل است و حضور متهم پس از پايان اين مدت به هر نحوي رافع مسئوليت كفيل نمي شود.
آيا مي توان كفيل را به واسطه عدم حضور متهم بازداشت كرد؟ خير نمي توان كفيل را بازداشت كرد و مسئوليت كفيل فقط به اندازه مبلغ كفالت است.
کیهان |