اگر درس خواندن شرط است

اگر درس خواندن شرط است، پس دعا برای چیست؟ و اگر دعا شرط است، پس تلاش کردن بیهوده است؟ این شبهه را پاسخ دهید؟

شبهه ای را که مطرح کرده¬اید با دقت در فلسفه¬ی دعا حل می¬شود. متأسفانه تا به حال کم¬تر به فلسفه و انگیزه و موارد دعا توجه شده است، از این رو بعضی انتظار دارند هر چه دعا کردند در همان لحظه به اجابت برسد و هدف آنان از اجابت هم این است که، به خواسته¬ی خود برسند نه آن چه خدا مصلحت می¬داند و در غیر این صورت مأیوس و افسرده می¬شوند و حتی نسبت به خدا بدبین می-گردند؛ در حالی که اصلاً دعا به معنای دستور دادن و طلب کار بودن از خدا نیست، بلکه دعا اظهار عجز و ناتوانی و رابطه¬ی معنوی با خالق هستی است ، که اگر مصلحت درکار باشد و شرایط لازم را داشته باشد، به اجابت خواهد رسید.
حقیقت دعا، فقط خواندن الفاظ و به اصطلاح لقلقه¬ی زبان نیست بلکه یک نوع آمادگی روحی و شایستگی معنوی و خودسازی است، که می¬تواند در سلسله¬ی علل قرار گیرد و علت ناقصه¬ای را کامل کند. هرگز نباید دعا جانشین کار و تلاش گردد. اتفاقاً دعا مخصوص مواردی است که انسان تمام کوشش خود را انجام داده و از همه¬ی علل و عوامل بهره جسته است، ولی برای جبران کاستی¬ها و مسائلی که خارج از دایره¬ی توان او است به دعا توسل می¬جوید. امام صادق(علیه السّلام) می¬فرماید: چهار گروه دعایشان به اجابت نمی¬رسد: 1- کسی که در خانه بنشیند و بگوید خدایا روزی مرا برسان؛ به او گفته می¬شود مگر تو را به کار و تلاش امر نکردم؟ 2- کسی که همسر ناسازگاری داشته باشد و بر او نفرین کند؛ به او گفته می¬شود مگر طلاق به دست تو نیست، نفرین و کتک کاری لازم نیست، بهتر است طلاق بدهی یا به توافق برسید.3- شخصی که سرمایه خود را به خاطر سهل انگاری از دست داده و می¬گوید: خدایا به من روزی بده؛ به او گفته می¬شود مگر به میانه روی و اصلاح در امور امر نشده بودی؟ 4- شخصی که بدون گرفتن مدرک، پول خود را به دیگری داده و او انکار می¬کند؛ به او گفته می¬شود مگر به شهادت گرفتن امر نشده بودی؟1
این روایت به صراحت می¬گوید که دعا را نمی¬توان جانشین کوشش برای طلب روزی، نجات از دست همسر ناصالح، جبران سرمایه¬ی از دست رفته و ارائه¬ی اسناد مربوط به طلب و بدهی کرد و آن¬ها که با توانایی بر انجام کاری یا پیش-گیری از خطری دست به دعا بر می¬دارند پاسخ منفی می-شنود.
دعا به معنای به هم ریختن نظام آفرینش نیست. امام صادق(علیه السّلام) می¬فرماید: (( أبی الله أن یجری الأُشیاء إلا بالأسباط؛2 خداوند امور را جز از طریق اسبابش جریان نمی¬دهد)). قرآن مجید نیز می¬فرماید: (( وَاَن لیس للإنسان إلاّ ما سعی؛3 برای انسان جز آن چه حاصل سعی و تلاش او است نمی¬باشد.))
شهید مطهری می¬فرماید: (( دعا برای تحصیل توانایی است. دعا در صورتی که خداوند توانایی مطلوب را به انسان داده است، از قبیل تحصیل حاصل است. آدمی که عمل نمی¬کند و تنها به دعا می¬پردازد، او کاری بر خلاف سنت تکوین و تشریع می¬کند)).4
علی(علیه السّلام) می¬فرماید: (( الداعی بلا عمل کالرامی بلا وتر؛5 آن که عمل نمی¬کند و دعا می¬کند مانند کسی است که با کمانی که زه ندارد می¬خواهد تیراندازی کند))؛ یعنی عمل و دعا مکمل یک دیگرند؛ دعای بدون عمل اثر ندارد.
در روایتی آمده است که خداوند به حضرت موسی(علیه السّلام) فرمود: (( به عزت و جلالم سوگند به تو شفا نمی-دهم مگر آن که همان گونه که بنی اسراییل برای تو دارو تجویز کرده¬اند، خود را مداوا کنی. آیا می¬خواهی با توکل خود حکمتم را در آفرینش از بین ببری؟))6
اگر با دعا همه¬ی نیازها برآورده می¬شد دیگر لازم نبود پیامبر(صلی الله علیه و آله) با کفار بجنگد و یا امام حسین(علیه السّلام) قیام کند و با یزید مبارزه نماید. معلوم می¬شود که باید امور از راه طبیعی انجام گیرد، خواه به نتیجه برسد یا نرسد. این مربوط به کیفیت کار است. دانش آموز برای موفقیت در تحصیل باید زحمت بکشد و با جدیت درس بخواند تا نتیجه بگیرد.
نابرده، رنج گنج میسر نمی¬شود مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد
در صورتی که بعد از تلاش و کوشش و تحمل رنج به نتیجه نرسد حتماً مربوط به کندی ذهن و بحران روحی او است و به اصطلاح مقتضی موجود است ولی موانع برطرف نشده است.
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و ائمه¬ی اطهار( هم) در کنار دعا و نیایش و عبادت، به کار و فعالیت می-پرداختند و حاجت خود را از طریق طبیعی آن برآورده می¬ساختند و یا در جنگ¬ها همه¬ی فنون جنگی را رعایت می-کردند و درکنار آن به دعا نیز می¬پرداختند.
ممکن است گفته شود در این صورت که انسان از اسباب طبیعی و علل مادی استفاده می¬کند دیگر چه احتیاجی به دعا دارد و نقش دعا در این میان چیست؟ در پاسخ باید عرض کنیم که دعا در سلسله¬ی علل قرار دارد و علت ناقصه را کامل می¬کند، زیرا فضل بی¬پایان خدا به اندازه¬ی شایستگی¬ها و لیاقت¬ها به افراد می¬رسد.
باید به این نکته توجه داشت که علل دو قسم است:1- علل مادی؛ 2- علل معنوی.
دعا از جمله¬ی علل معنوی است که هم دوش با عوامل مادی در امور تأثیر می¬گذارند؛ به تعبیر شهید مطهری(قدس سرّه) دعا یکی از مظاهر قضا و قدر است که در سرنوشت حادثه¬ای می¬تواند مؤثر باشد یا جلوی قضا و قدری را بگیرد. از این رو در روایتی آمده است: (( الدعاء یردّ القضاء بعد ما أبرم؛7 دعا قضا را بر می¬گرداند هر چند آن قضا محکم شده باشد.))
کسی که با خدا رابطه دارد و اهل دعا و عبادت است، مطمئن¬تر و به نتیجه¬ی کار امیدوارتر است و با پشتوانه¬ی معنوی با ثبات قدم حرکت می¬کند و تزلزل ندارد. مسلمانان درصدر اسلام با تکیه بر توکل و دعا با وجود تعداد کم و امکانات ضعیف در برابر دشمنی که از نظر تعداد و تجهیزات قوی¬تر بودند، می¬ایستادند و بر آن ها غلبه پیدا می¬کردند، چون آن ها ضمن برخورداری از عوامل مادی و رعایت اصول نظامی از پشتوانه¬ی محکم معنوی نیز برخوردار بودند. از این رو از رویارویی با دشمن هراسی نداشتند و می¬گفتند: (( حسبنا الله و نعم الوکیل)).
انسانی که دعا در زندگی ندارد، چه بسا از ادامه¬ی کار و فعالیت باز بماند و سرخورده شود وی احساس پوچی کند؛ اما کسی که با خدا رابطه دارد هیچ گاه احساس خستگی و پوچی نمی¬کند.
(( کارل)) در کتاب خود می¬گوید: (( نیایش در همان حال که آرامش را پدید آورده است به طور کامل و صحیحی در فعالیت¬های مغزی انسانی یک نوع شکفتگی و انبساط باطنی و گاهی قهرمانی و دلاوری را تحریک می¬کند)).8 ودر جای دیگر می¬گوید: (( هنگامی که کلمات منطقی برای امیدواری نمی¬توان یافت نیایش، انسان را امیدوار می¬کند و قدرت ایستادگی در برابر حوادث بزرگ به او می-دهد.))9
دعا بارقه¬ی امیدی است که در کانون دل آدمی می¬درخشد و ابرهای یأس را از آسمان زندگی کنار می¬زند و همانند خون تازه در شریان¬های جان آدمی جاری می¬شود. فراموش نکنید که شیطان از راه¬های مختلف مردم را به گم¬راهی می¬کشاند و یکی از آن طرق ناامید کردن و مأیوس نمودن آن ها است. همین که انسان توفیق مناجات دعا و نیایش به درگاه الهی را پیدا نماید به ارزش¬ترین و والاترین اهداف خویش دست یافته است. جوانی به حضرت موسی(علیه السّلام) گفت: از خدایت سؤال کن چرا دعایم را مستجاب نمی¬کنی؟ آیا مرا دوست نداری؟ خداوند فرمود: همان دعای تو جواب و پاسخ ما است.
گفت همان الله تو لبیک ماست *** آن نیاز و سوز ودردت پیک ماست
خدا خدا گفتن و اسمای بزرگ الهی را به زبان جاری کردن افتخار بزرگی است که نصیب همه ¬کس نمی¬شود. اگر دعا هیچ اثری نداشته باشد همین فایده کافی است که او را به محضر خدا راه داده¬اند. کدام افتخار بالاتر از این که خدا او را پذیرفته است. لذتی بالاتر از این نیست که معشوق عاشق را دعوت کن و به حرف او توجه نماید. از این رو امام صادق(علیه السّلام) می¬فرماید: (( دو رکعت نماز در دل شب برای من دوست داشتنی تر از دنیا و آن چه در آن وجود دارد.))10

پی نوشت¬ها:

1. اصول کافی، ج4، ص275.
2. بحارالانوار، ج2، ص 90.
3. نجم(53)، آیه¬ی 39.
4. استاد مطهری، بیست گفتار، ص 295.
5. نهج البلاغه، حکمت 337.
6. جامع السعادات، ج3، ص 227.
7. اصول کافی، همان، ص 216.
8. نیایش، ص 21.
9. راه و رسم زندگی، ص137.
10. بحارالانوار، ج87 ،ص 148.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار