2نقش خانواده در پرورش باورهای دینی نوجوانان

نقش خانواده در پرورش باورهای دینی نوجوانان

قسمت دوم

ما در تربیت دینی پنج مرحله را به طور طبیعی پشت سر میگذاریم که این مراحل به صورت مستمر و منظم، یکی پس از دیگری خواهند آمد.

1-اُنس دینی:

اولین مرحله ی تربیت دینی، اُنس دینی است. کودکی که سالهای اول زندگی با قرآن و نماز خواندن پدر و مادر آشنا میشود و در سه یا چهار سالگی در کنار آنها جانمازی پهن میکند و به تقلید از آنان قیام، رکوع و سجدهای برپا میکند، کم کم زمینهای به نام اُنس و الفت دینی در او ایجاد میشود. وقتی فرزند شما در کنارتان سجده و رکوعی کرد و سلام نماز رادادو شما دستش را به گرمی فشردید، پیشانیاش را بوسیدید و لبخند رضایتبخشی در صورت او شکوفا گردید، به یادش میماند که هر موقع این حرکات را انجام داده، از شما یک پاداش درونی و رضایتبخش دریافت کرده است . کودک در سالهای بعد که زندگی مستقلی را دنبال میکند، هر موقع به یاد میآورد که وقتی نماز میخواند سیمای شما شاد میشد و او را تشویق میکردید؛ در او شوق و علاقه به دین ایجاد میشود.

2-عادت دینی:

وقتی کاری را بارها و بارها تکرار کردیم، این عمل در شخصیت ما نفوذ میکند و استوار و پایدار میشود، مثل عادت به نظم، سحرخیزی، مسؤولیت پذیری یا هر عادت دیگر. از خصوصیات مهم دورهی کودکی و دبستان، عادت پذیری است. اگر شما در این سالها همّت کنید و عادت ارزشمندی را در فرزند یا شاگردتان بهوجود بیاورید، در سالهای بعد نیاری به صرف آن همه نیرو و هزینه نخواهد بود. در سنّ دبستانی عادت دینی بهتر جایگزین میشود. مثلاً با همت و مساعدت شما کودکان را برای نماز خواندن در مسجد اجازه میدهند در حالی که هنوز نماز بر آنها واجب نیست به آنجا میآیند و نماز میخوانند و به این ترتیب نوعی عادت و استمرار بر عمل در آنها به وجود میآید.

3- معرفت دینی:

مرحله ی سوم، معرفت و تفکر دینی است. کودکی که در سالهای پیش دبستانی و دبستانی با آداب دینی اُنس پیدا میکند و عادت دینی در او بهوجود میآید باید در سالهای راهنمایی معرفت دینی پیدا کند. در این مرحله شما باید از طریق دلیل و استدلال و نیز تعقل و تحلیل مسائل دینی با ذهن آماده و مستعد او ارتباط برقرار سازید وبا او صحبت کنید.از نظر ساختارِ ذهنی، سن 13 سالگی دورهی رشد مفاهیم ذهنی و غیر ملموس است. یعنی تفکر میتواند به درجهای برسد که انسان در غیاب اشیاء هم دربارهی آنها فکر کند در حالیکه در سالهای قبل از راهنمایی رشد و تفکر انتزاعی حاصل نشده است. پس ما میتوانیم در دورهی راهنمایی با آمادگی بیشتری از معرفت دینی و اندیشه و تفکر دینی صحبت کنیم و به پرسشهایی که نوجوانان راجع به دین دارند، پاسخ بگوییم و استنباط، فهم، آگاهی و ادراک آنها را در این مرحله بالا ببریم.
اگر مربیان به ادبیات غنی دینی مانند: سخنان پیامبر «صلی الله علیه وسلم»، اصحاب بزرگوار و بزرگان دین ، اشعار ارزشمند شاعران نیز به داستانهایی که در فرهنگ ملّی و اسلامی وجود دارد مسلط باشند، میتوانند در معرفت دینی جذابیت ایجاد کنند. وقتی شما مناسب و به جا از اشعار خوب و زنده و با روح، از حکایتها، ضرب المثلها، داستانها ، خاطرات و موضوعهای تاریخی یاد میکنید، بحثتان شیرین تر میشود و جذابیت و گیرایی آن بالا میرود.

4-عمل به آموخته های دینی:

مرحله چهارم، عمل به آموزههای دینی است. اگر در گام سوم معرفت دینی ایجاد شد، گام چهارم، اجرایی است؛ یعنی تمام تار و پود وجود او، نگاه او، توجه او و سخن او، همه و همه جنبه ی شخصیت بارز دینی پیدا کند و دین در وجود او کاملاً متجلّی و متبلور شود. این که گفته اند دوستی برگزین که دیدن او تو را به یاد خدا بیندازد، به همین علت است. یعنی شما حتی وقتی به چهرهاش نگاه میکنید، به یاد خدا میافتید.

5-خودجوشی دینی:

مرحله ی پنجم، خودجوشی دینی است. یعنی وقتی شخصیت او از نظر دینی کاملاً شکل گرفت، در این مرحله از یک نیروی خودجوش استفاده مینماید و به دنبال عشق برتر حرکت میکند. او دیگر سری شوریده دارد و به دنبال گمشدهای به نام عشق برتر است. عشق برتر عشق خدایی و الهی است. اگر به عشق برتر رسید، دیگر به سادگی تحت تأثیر جاذبه های نفسانی و دنیایی قرار نمیگیرد.
پدران و مادران ارجمند و مربیان عزیز! تلاش شما نباید تنها معرفت دینی باشد، بلکه باید فردی تربیت کنید که عامل به دین باشد. فرزندی که از زیر دست شما بیرون میآید و بعد به جامعه قدم میگذارد، نباید طعمه ی دامهای شیطان قرار گیرد و خود را ببازد اگر او تنها دارای علم دینی باشد ممکن است لغزش پیدا کند، اما اگر شکل و هیأت دینی داشته باشد میتواند مقاومت کند و اگر خودجوشی دینی داشته باشد، تسخیرناپذیر خواهد بود.

ب) نیازهای نوجوانان
1- هویت جویی:

2- نیاز به امنیت و آرامش روحی:

شخصی از یکی از بزرگان دین سؤال کرد که: میخواهم آرامش دل داشته باشم، چه کنم؟ آن شخص فرمودند: با قرآن اُنس داشته باش، اُنس با ذکر خدا کم کم حلاوت آن را در دل او ایجاد میکند.
مردان موحّد و زنان مؤمن هرگز در زندگی خود از اضطراب رنج نبردهاند. اگرانسان به این درجه برسد، نه تنها خودش آرامش دارد، بلکه وجودش منبع آرامشی برای دیگران خواهد بود. وقتی بچه ها به شخصیت و رفتار شما نگاه میکنند باید آرامش بگیرند و اضطراب و پریشانی هایشان تسلی بیابد.

3- نیاز به فلسفه ی حیاتِ ارضاء کننده:

نیاز سوم فرزندان ما نیاز به فلسفهی حیات ارضاء کننده است.او میخواهد دریابد که چرا باید زندگی کرد؟ و مقصود از این آمد و شد چیست؟ این سؤال مهمی است. ما باید یک بینش توحیدی معنی دار و هدفدار به او بدهیم، زیرا وقتی هدف زندگی روشن باشد او رنجها را راحتتر می پذیرد. بشر زمانی زندگی خودش را با رنج تطبیق میدهد که بداند چرا رنج پذیرفتن حلاوت دارد، چرا که میداند در راه رضای او رنج میکشد و مقاماتش بالا و بالاتر میرود؛ اما اگر معنی و هدف زندگی برای او روشن نشد، خیلی ساده خلع سلاح میشود و در برابر حوادثِ کوچک زانو میزند.

4- نیاز به تقویت نظارت اخلاقی:

یکی از بحرانهایی که جامعه ی امروز بشری از آن رنج میبرد، کاهش نظارتهای اخلاقی است. خانواده ها و نهادهای اجتماعی در دنیا نظارتی بر اخلاق ندارند. ما نیز نظارت اخلاقی را در خانواده ها قدری کاهش یافته میبینیم و لذا وظیفه ی ما سنگینتر میشود. شاید در قرآن بیش از دویست مورد ضربالمثل، داستان و حکایت داریم. برای آنکه ذهن متربّی جذب و آماده شود، چقدر خوب است که شما حقیقتی را در قالب مثال بیان کنید و با این روشها، نظارت اخلاقی را پیوند دهید.

5- نیاز همدلی و همزبانی:

بچّه ها در دوره ی نوجوانی حرفهایی برای گفتن دارند. آنها مطالبی دارند که نمیتوانند با خانواده در میان بگذارند، زیرا خانواده جذبشان نمیکند و تلاش نمیکند که حرف بچّه ها را بفهمد. او سؤالات بغرنجی دارد و میخواهد راجع به این سن، دوره زندگیاش، آیندهاش، کامیابی و ناکامیاش، روابطش با خانواده، برادر و خواهر و از این قبیل پرسشهای اساسی و بنیادی را مطرح کند، اما نمیداند آنها را با چه کسی مطرح نماید؟
پس بهتر است که نوجوان پاسخ سوءالات خود را از شما پدر ومادر گرامی بگیرد، و برای پیداکردن جواب سوالهایش به سمت و سوی دوستان ناباب و افراد ناشایست جذب نشود.
خانواده محکم ترین و مطمعن ترین پناهگاه برای نوجوانان است.

ایران صدا

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار