انتشار نامه منتشرنشده شهيدبهشتي درباره «زن» پس از چهل سال

در سال 1966، يکي از ايرانيان مقيم آلمان، در نامه‌اي از شهيد بهشتي پرسش‌هايي پيرامون حقوق زن در اسلام، مطرح مي‌كند... در نصوص اسلامي، زن به هيچ وجه تحقير نشده است. تنها در برخي از روايات و عبارات ديگر جمله‌هايي به چشم مي‌خورد، اين روايات و عبارات در دست و دهان كساني كه از روي خودخواهي مي‌خواهند زن را استثمار كنند فراوان ديده مي‌شود.
با پشت سر نهادن بيست‌وششمين سالروز شهادت ايدئولوگ بزرگ جمهوري اسلامي، شهيد مظلوم آيت‌الله بهشتي و در آستانه روز زن، «بازتاب» نامه منتشرنشده ايشان را كه حاوي پاسخ به پرسش‌هايي درباره زن و مربوط به 41 سال پيش است، منتشر مي‌كند.
همچنين زندگينامه خلاصه و خودنوشت ايشان در پاسخ به عده‌‌اي از دانشجويان مقيم آلمان، در معرض ديد بينندگان گرامي قرار مي‌گيرد.
در سال 1966، يکي از ايرانيان مسلمان مقيم آلمان، در نامه‌اي از شهيد آيت‌الله دکتر بهشتي، به عنوان رئيس مرکز اسلامي هامبورگ، پرسش‌هايي پيرامون حقوق زن در اسلام، مطرح و درخواست پاسخ مي‌كند:
جناب آقاي بهشتي (دام عزه العالي)
هجدهم ژانويه 1966
با تقديم سلام
سلامتي و موفقيت جنابعالي را همواره از درگاه ايزد يكتا آرزو دارم. چند روز پيش با عده‌اي از دوستان درباره مسائل زيرکه به صورت سؤال مطرح مي‌شود، بحثي در گرفت. من ناچار براي اين‌كه اين دوستان را قانع كرده باشم، به شما مراجعه و اميدوارم كه جواب صحيح آنها را از شما دريافت كنم.
1. آيا در دين اسلام، حق طلاق به زن نيز داده شده يا اين‌كه فقط حق طلاق متعلق به مرد است؟
«من شخصا معتقدم كه دين اسلام حق طلاق را به زن داده است».
2. آيا حجابي كه امروزه بانوان در كشورهاي اسلامي دارند، مطابق حجابي است كه اسلام آورده است؟ يا اين‌كه حجاب زن از نظر اسلام، پوششي است كه زن مي‌بايد از خود بنمايد، نه به صورتي كه امروزه در كشورهاي اسلامي متداول است، چه اگر زنان اسلامي اين چنين خود را بپوشانند، نمي‌توانند وظيفه خود را در اجتماع و كار كردن دوش به دوش مرد و پيشبرد اجتماع شركت كنند. توضيح شما، ان‌شاءالله قانع‌كننده خواهد بود.
3. چند دليل براي اين‌كه دختر نصف پسر از سهم پدر و مادر ارث مي‌برد، ذكر كنيد.
4. آيا اسلام زن را پست و محقر و موجود ضعيف و پست قرار داده يا اين‌كه به زن شخصيت بخشيده و مقامي ارجمند براي زن در اجتماع قايل شده؛ به چه دليل؟
مي‌توانم در انتظار دريافت جواب قانع‌كننده و درستي ازشما باشم؟ در خاتمه از درگاه خداوند توفيق خدمت به مردم مسلمان و اسلام را براي شما آرزو دارم.دو عدد كتاب «كليات منظوم» و «فضليت صلوه بر ذكر» مدتهاست جهت جنابعالي ارسال داشته‌ام. آيا آنها را دريافت كرده‌ايد؟ ممنونم اگر از رسيدن آن مطلع شوم.
ارادتمند ـ آقائي

شهيد آيت‌الله دکتر بهشتي در پاسخ به نامه فوق چنين نوشته است:

بسمه‌تعالي
1/2/1966
آقاي آقايي عزيز
سلام بر شما و بر دوستان محفل بحث شما. از خداي يكتا خواستارم همواره تندرست و از نشاط ايمان و نيكوكاري بهره‌مند باشيد.
نامه 18 ژانويه شما رسيد.قبلا نامه ديگري همراه با دو کتاب از شما رسيد و بسي متشكرم. كوشش شما در آشنا ساختن علاقه‌مندان به مسائل اسلامي از راه نشر كتاب‌هاي سودمند و بحث‌هاي جلسات دوستانه، مايه خوشوقتي است و اميدوارم در كار خود موفق باشيد.
درباره سؤالاتي كه طرح كرده‌ايد، قبلا بايد بگويم كه هر يك از سؤال‌ها، موضوع يك رساله يا مقاله مي‌تواند باشد و پاسخ به آنها طي يك نامه، كافي به نظر نمي‌رسد. در زمينه مسائل مورد نظرتان، رساله‌ها يا مقاله‌هايي كه تا حدودي سودمند است، نوشته شده و به تدريج برايتان خواهيم فرستاد و اينك پاسخ سؤالات به اختصار:
1. اگر ازدواج به صورت عادي انجام گيرد، زن حق طلاق ندارد، ولي زن مي‌تواند موقع قرارداد ازدواج براي خود، حق طلاق در شرايط خاصي به وجود آورد. در عين حال، حق طلاق مرد نيز شرايط و محدوديت‌هاي خاصي دارد.
2. حجاب اسلامي اين است كه زنان مسلمان بدون آرايش و ساده بيرون آيند و دست‌ها تا مچ، پاها تا مچ، و غير از صورت، جاهاي ديگرشان در لباس پوشيده باشد و چادر و توابع آن لازم نيست. زن مي‌تواند با داشتن حجاب اسلامي، چنان لباس بپوشد كه هم باحجاب باشد و هم لباسش، دست و پاگير او نباشد و چابك و چالاك بتواند زندگي كند.
3. از آنجا كه در شرايط عادي زن شوهر دارد و هزينه‌هاي عادي زندگي او با شوهر است، اگر فرض كنيم از دارايي معمولي هر كس، يك سوم خرج هزينه‌هاي جاري زندگي و يك‌سوم خرج هزينه‌هاي تفنني و غيرعادي و يك‌سوم پس‌انداز مي‌شود، بهره زن و مرد يكسان از كار درمي‌آيد. زيرا از مال، يك‌سوم صرف مخارج مشترك زندگي مي‌شود و به مسئول آن، يعني مرد سپرده مي‌شود و يك‌سوم براي خود مرد در نظر گرفته مي‌شود و به خود او داده مي‌شود و يك‌سوم براي خود زن در نظر گرفته و به خود او داده مي‌شود.
4. در نصوص اسلامي، زن به هيچ وجه تحقير نشده است. تنها در برخي از روايات و عبارات ديگر جمله‌هايي به چشم مي‌خورد كه شايد در نظر انسان اينطور جلوه كند. اين روايات و عبارات در دست و دهان كساني كه از روي خودخواهي مي‌خواهند زن را استثمار كنند فراوان ديده مي‌شود. در صورتي كه اولااين روايات بسيار معدود و كم است ثانيا اصالت آنها معلوم و محرز نيست و ثالثا مفاد آنها آنطور كه اين تحقيركنندگان زن وانمود مي‌كنند، نيست.
به هر حال آنچه لازم است بگويم، اين است كه تا آنجا كه من مطالعه كرده‌ام و ادعا نمي‌كنم كه مطالعه من صد درصد كامل است، هيچ دليل معتبر اسلامي سراغ ندارم كه زن را انساني كم‌ارزش بشمارد، به اين جهت كه زن است و مرد نيست.
5. در نظام اجتماعي اسلام، كم و بيش تفاوت‌هايي ميان وضع زن و مرد ديده مي‌شود. اين تفاوت‌ها متناسب با اختلافات طبيعي زن و مرد از يك طرف و عنايت و اهتمام اسلام به فضيلت و پاكي و تكامل انساني مرد و زن از طرف ديگر است و تا آنجا كه من درك مي‌كنم، جنبه كاستن از ارزش شخصي و اجتماعي زن ندارد. اميدوارم اين توضيحات كوتاه و مختصر، مبناي بينش صحيحي درباره حقوق زن در اسلام باشد.
والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته
محمد حسيني بهشتي
13/11/1344
در زمان مسئوليت شهيد بهشتي در مركز اسلامي هامبورگ، ايشان از سوي عده‌اي از دانشجويان مسلمان در شهر مونستر آلمان دعوت به سخنراني پيرامون موضوع «ضرورت تحول و انقلاب در برداشت‌هاي اسلامي» مي‌شود و پيشتر از ايشان مي‌خواهند خلاصه‌اي از زندگينامه خود را جهت معرفي ارسال نمايد. شهيد بهشتي در پاسخ چنين نگاشت:
برادر گرامي آقاي ميراب‌‌زاده
سلام بر شما و رفقاي عزيز مونستر، از دريافت نامه 15 بهمن شما متشكرم. اطلاعاتي درباره زندگي من براي معرفي خواسته بوديد كه به طور مختصر در اين نامه توضيح مي‌دهم.
1. تولد: 2 آبان 1307= 24/10/1928، در اصفهان، ايران.
2. تحصيلات: در اصفهان، سپس در قم (صرف‌نظر از تحصيلات دبستان و دبيرستان )ادبيات عربي و علوم اسلامي، فلسفه و ادبيات اسلامي در اصفهان پنج سال و در قم پانزده سال.
3. در دانشكده الهيات و معارف اسلامي (معقول و منقول سابق) دوره ليسانس، پايان آن در سال 1330 =1951 و دوره دكتري پايان آن 1338= 1959 موضوع رساله دكتري: مسائل مابعدالطبيعه (متافيزيك)در قرآن.
4. آمدن به هامبورگ، آوريل 1965 به دعوت مراجع ديني و بدون هيچ‌گونه ارتباط با حكومت.
5. مركز فعاليت‌هاي اسلامي ما: مسجد هامبورگ (به آدرس بالا) و تحت عنوان مركز اسلامي هامبورگ.
6. ميدان اصلي فعاليت: منطقه آلماني‌زبان اروپا، آلمان، اطريش و سوئيس.
7. در عين حال ارتباط با مناطق ديگر در اروپا، آسيا، آفريقا و آمريكا درحدودامكان.
8. برخي از نشريات مركز به پنج زبان آلماني، انگليسي، عربي، فارسي و تركي منتشر شده است.
از مطالب بالا آنچه را لازم مي‌دانيد، براي معرفي در اختيار رئيس قسمت دانشجويان خارجي بگذاريد.
همه دوستان را سلام مي‌گويم.
والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته
محمدحسيني بهشتي

پایگاه خبری تحلیلی ایران دیپلماسی

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار