مشخصات و ويژگي‌های حضرت مهدی علیه السلام

شناخت وجود مقدّس امام زمان«عليه السلام» بسيار مهم و ارزشمند است؛ زيرا از يك سو معرفت صحيح امام بر هر فرد واجب بوده و نبود آن، مرگ جاهليت را به دنبال دارد.1 و از سوي ديگر شناخت بهتر موعود پيامبران و مصلح جهاني و آگاهي از زندگاني او، نقش مهم و تعيين كننده‌اي در زندگي افراد دارد و حركت آنان را تنظيم مي‌كند. اين شناخت دو جنبه دارد:
1. معرفت شناخت آن بزرگوار كه او كيست و زندگاني او به چه صورت است.
2. معرفت شخصيت ايشان كه جايگاه آن حضرت در نظام هستي كجاست و چه آثاري بر آن مترتب است و ما چه وظايفي در قبال امام داريم.
اين نوشتار در پي آن است كه ضمن نگاهي كوتاه و گذرا به زندگي آن حضرت ـ از ولادت تا آغاز امامت ـ دوران كودكي ايشان را تا زماني كه به امامت رسيد، بررسي كرده و برخي از زواياي حيات ايشان را در اين دوره كوتاه، فرا روي خوانندگان و علاقه‌مندان قرار دهد. بررسي دوران غيبت صغري و كبري را به وقتي ديگر موكول مي‌كنيم.

1- مشخصات و ويژگي‌ها

1 ـ 1. نام و كنيه

نام و كنيه امام زمان«عليه السلام»، همان نام و كنيه پيامبر اسلام«صلي الله عليه و آله» است. امام صادق«عليه السلام» از قول پدران بزرگوار خود عليهم السّلام از رسول خدا«صلي الله عليه و آله» نقل مي‌كند: «المهديّ من ولدي اسمه اسمي و كنيته كنيتي أشبه الناس بي خلقاً و خُلقاً»؛ 2 «مهدي«عليه السلام» از فرزندان من است، اسم او اسم من و كنيه او كنيه من است، شبيه‌ترين مردم به من از جهت صورت و سيرت است».

1 ـ 2. القاب

برخي لقب‌هاي مشهور ايشان عبارت است از: مهدي، قائم، منتظّر، بقية الله، صاحب الزمان، صاحب الامر و معروف‌ترين آنها «مهدي»‌ است.
هر يك از القاب بيانگر پيام ويژه‌اي در مورد آن وجود مقدس است. آن بزرگوار را «مهدي» مي‌گويند: زيرا هدايت شده‌اي است كه مردم را به تمامي امور پنهان هدايت مي‌نمايد.3 و «قائم» مي‌نامند، چون براي حق و عدل قيام خواهد كرد.4
«منتظَر» ناميده‌اند زيرا مؤمنان انتظار مَقْدم او را دارند5 و «بقية الله» خطاب مي‌كنند چون كه ذخيرة خدوند است.6 «حجت» مي‌نامند از آن رو كه حجت و گواه خدا بر خلق است7 و «صاحب الزمان» مي‌گويند: چرا كه واسطه فيض خداوند و حلقه ارتباط مردم و خدا است، و «صاحب الامر» مي‌خوانند؛ زيرا امر ولايت در اختيار او و حاكميت براي او است.

1 ـ 3. شمايل و خصوصيات

در روايات شمايل و اوصاف حضرت مهدي«عليه السلام» بيان شده است كه به برخي از آنها اشاره مي‌شود. ويژگي بارز در مورد آن بزرگوار، شباهت ميان ايشان با پيامبر«صلي الله عليه و آله» است. از پيامبر اسلام نقل شده است:«اَشْبَهُ الناسِ بي في شَمائِلِهِ وَ اَقوالِهِ وَ اَفعالِهِ»؛8 «شبيه ترين مردم به من است در اوصاف و قيافه‌اش و در گفتار و كردارش».
چهره آن حضرت جوان و گندمگون، پيشاني‌اش بلند و تابنده، ابروانش هلالي و كشيده، چشمانش سياه و درشت، بيني‌اش كشيده و زيبا، و دندانهايش برّاق و گشاده است. بر گونة راست ايشان خالي مشكين و در ميان شانه‌اش اثري ويژه همانند اثر نبوت ديده مي‌شود. اندام آن بزرگوار متناسب و ميانه است. صورت ايشان مي‌درخشد:«وَجهُهُ يَضيءُ كأنّهُ القَمَرُ لَيلة البَدر»9 «صورت او مانند ماه شب چهارده مي‌درخشد».
امام مهدي«عليه السلام» داراي وجودي معطّر و خوش بو است و هيبت و عظمت فوق‌العاده‌اي دارد و در عين حال به مردم نزديك است:«شابُّ حَسنُ الوَجْهِ، طَيّبُ الرائِحة، هَيوب هَيبَتِهِ متقرِّبٌ اِلي الناسِ»؛10 «جواني خوش سيما، خوش بو و داراي هيبت و عظمت بوده و به مردم نزديك است».
او اهل عبادت و شب زنده‌داري، زهد و ساده زيستي، صبر و بردباري، عدالت و نيكوكاري است: «بِاَبي من ليله يرعي النجوم ساجداً و راكعاً»؛11
«ما لباسه الا الغليظ و ما طعامه الا الجشب»12
«عليه كمال موسي و بهاء عيسي و صبر ايوب»و...13

1 ـ 4. نَسَب

پدر حضرت مهدي«عليه السلام»، امام حسن عسكري«عليه السلام» يازدهمين امام معصوم و مادر بزرگوارش حضرت نرجس «عليها‌السّلام» مي‌باشند.
مادر ايشان كنيزي بسيار پاك و وارسته بود كه در خانة حكيمه خاتون دختر امام جواد«عليه السلام» و عمّه امام حسن عسكري«عليه السلام» و تحت تربيت ايشان قرار داشت. پيامبر«صلي الله عليه و آله»، امام علي و صادقين عليهم‌السّلام ايشان را بهترين كنيز خطاب كرده بودند. امام علي در مورد ايشان فرمود:«بِاَبي ابن خيرة الاِمام»؛14 «پدرم به فداي كسي كه پسر بهترين كنيزان است».
براي جناب نرجس خاتون نام‌هاي ديگري نيز گفته شده است؛ مانند ريحانه، سوسن و صقيل. سيد محمد صدر دربارة تعدّد نام‌هاي ايشان در كتاب تاريخ غيبت صغري تحليل مناسبي ارائه كرده است.*
طبق برخي اقوال ايشان«مليكه» نوة قيصر روم و از جانب مادر از نسل شمعون وصيّ حضرت عيسي«عليه السلام» و اهل روم بود كه به دست مسلمين اسير شد.15

1 ـ 5. ميلاد

امام مهدي«عليه السلام» در سپيده دم جمعه، نيمه شعبان سال 255 هـ..ق (869 م) در شهر سامرا در عراق ديده به جهان گشود. البته در سال تولد ايشان اختلافي مطرح و سال 254 و 256 نيز گفته شده است كه مي‌تواند به علت پنهاني بودن تولّد ايشان باشد.
ولادت آن حضرت نزد شيعه و برخي از اهل سنّت از مسلّمات تاريخ است. عده‌اي از پژوهشگران در كتاب‌هاي خود، به نام برخي از علماي عامّه كه ولادت را پذيرفته‌اند اشاره كرده‌اند.16

پی نوشت ها:

1. پيامبر اسلام«صلي الله عليه و آله» فرمود:«من مات و لم يعرف امام زمانه مات ميتة جاهلية».(بحارالانوار، ج 23، صص76 – 95 ).
2. اربلي، كشف الغمه، ج2، ص 521؛ شيخ صدوق، كمال الدين و تمام النعمة، ج1، ص 286، ح 1.
3. شيخ طوسي، كتاب الغيبه، ص 471، نعماني، الغيبه، ص 237.
4 .علامه مجلسي، بحارالانوار، ج 51، ص30.
5. ر. ك : شيخ صدوق، كمال‌الدين، ج 2، ص378، ح 3.
6. ر. ك : همان، ج2، ص384، ح1.
7 .شيخ طوسي، كتاب الغيبة، ص202، ح 169.
8. بحارالانوار، ج36، ص282، ح 105.
9.همان، ج52، ص25، ح18.
10.بحارالانوار، ج52، ص1، ح1.
11. همان، ج86، ص81، ح 8.
12. همان، ج 52، ص354.
13. همان، ج36، ص195، ح 3.
14. همان، ج51، ص36.
. ر. ك: پژوهشي در زندگي امام مهدي«عليه السلام» و نگرشي به غيبت صغري، ص204.
15. كمال‌الدين، ج 2، باب 41.
16. ر.ك: علي اصغررضواني، شيعه شناسي.

انتظار 5 / طلوع خورشيد / مهدي يوسفيان / اصل این کتاب از سایت isfahan.mahdi313.org گرفته شده که در چند قسمت ارائه شده است.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار