آن گاه که بپاخیزد

اَلسَّلامُ عَلَیکَ حِینَ تَقُومُ
سلام بر تو هنگامی که بپاخیزی.
ترکیب: « حِینَ تَقُومُ » یک بار در قرآن کریم خطاب به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) به کار رفته است . خداوند فرماید: ( اَلَّذِی یَریکَ حِینَ تَقُومُ)(1)؛ آن [ خداوندی ] که هنگامی که [ برای انجام رسالت یا به عبادت] بپا خیزی ، تو را می بیند. این تعبیر بلند ، نشانگر عنایت خاص خداوند نسبت به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در حال انجام مأموریت الهی و تبلیغ رسالت دینی و بپا خاستن برای اجرای فرمان خداوند متعال است. راجع به امام زمان- عجّل الله فرجه الشریف – نیز این تعبیر ، توجّه دادن به امر قیام آن حضرت است ، هنگامی که برای برقراری حکومت عدل و داد بپاخیزد و به فرمان خداوند قیام کند. شیعۀ امام (علیه السلام) می بایست همواره منتظر قیام آن حضرت باشد و ضرورت و آثار و نتایج درخشان آن را بداند ، و به پاکی و قداست آن قیام اقرار نماید ، و برای متابعت و پیروی از امام (علیه السلام) در آن هنگام آماده شود. شیعه باید بپا خاستن و نشستن خود را ، با قیام و قعود امام (علیه السلام) تطبیق دهد و هرگز از امام (علیه السلام) پیشی نگیرد و تخلف هم ننماید ، چنانکه جمعی از یاران عالم و عارف ائمّه اطهار علیهم السلام چنین بوده اند ، برای مثال یک نمونه تاریخی را می آوریم: محمّد بن حسین بن عمّار گوید: من دو سال نزد علی بن جعفر (علیهما السلام) – عموی گرامی حضرت امام رضا (علیه السلام) – بودم و آنچه از برادرش حضرت موسی بن جعفر (علیهما السلام) روایت داشت ، می نوشتم. یک روز در مدینه در مسجد رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) از او حدیث می نوشتم ، که ناگاه ابوجعفر- امام جواد (علیه السلام) – بر او وارد شد ، علی بن جعفر از جای جست و بدون کفش و عبا به سوی آن حضرت شتافت و دستش را بوسید و نهایت احترام را به جای آورد. امام جواد (علیه السلام) به او فرمود: ای عمو! بنشین، خدایت رحمت کند! علی بن جعفر گفت: سرورم! چگونه بنشینم حال آنکه شما ایستاده اید؟! هنگامی که علی بن جعفر (علیهما السلام) به مسند خود بازگشت ، یارانش به سرزنش او پرداختند . آنها می گفتند: شما عموی پدر او هستید و با او این گونه رفتار می کنید؟! علی بن جعفر (علیهما السلام) دست به محاسن گرفت و فرمود: خاموش باشید! اگر خداوند – عزّ و جلّ – این ریش سفید را [ برای امامت خلق] سزاوار ننمود، ولی این جوان را شایستگی بخشید ، من فضیلت او ار انکار کنم؟! از آنچه شما می گویید ، به خدا پناه می برم. من بندۀ ( کاملاً مطیع و تسلیم] اویم.(2)چنانکه می بینیم این شاگرد ممتاز مکتب ائمّه علیهم السلام موقع بپا ایستادن امام زمانش همچنان می ایستد ، و هنگامی که امام (علیه السلام) با نهایت لطف او را به نشستن دعوت می کنند، عرضه می دارد: چگونه بنشینم در حالی که شما ایستاده اید؟! بنابراین ما هم می بایست از حالت امام (علیه السلام) جستجو و پیروی کنیم و پیوسته منتظر قیام ۀن حضرت (علیه السلام) باشیم. اکنون بی تناسب نمی بینم که در این فصل راجع به لقب مشهور و مخصوص آن حضرت ، قائم – عجّل الله فرجه الشریف – بپردازم و مطالبی در این باره بیاورم:

چرا قائم نامیده شد؟

محدّث نوری (رحمةُ الله علیه) گوید: قائم یعنی: برپا شونده در فرمان حق تعالی ، چه آن حضرت (علیه السلام) پیوسته در شب و روز مهیّای فرمان الهی است که به محض اشاره ظهور نماید... . (3)و در روایتی از ابوحمزه ثمالی آمده که گوید: از امام باقر (علیه السلام) پرسیدم: یا بن رسول الله ! آیا همه شما قائم به حق نیستید؟ فرمود: آری ، همه ما قائم به حق هستیم. گفتم: پس چگونه حضرت صاحب الأمر (علیه السلام) را قائم نامیدند؟ فرمود: « هنگامی که جدّم حسین (علیه السلام) کشته شد ، فرشتگان به درگاه خداوند – عزّ و جلّ- صدا به گریه و ناله بلند کردند و عرضه داشتند : اِلها! صاحب اختیار ! آیا غفلت می ورزی از کسی که برگزیدۀ تو و فرزند برگزیده ات و بهترین خلق را به قتل رسانیده است؟! پس خداوند- عزّ و جلّ – به آنها وحی فرمود: ای ملائکه من ! آرام باشید. به عزّت و جلالم سوگند! حتماً از آنها انتقام خواهم گرفت ، هر چند پس از مدّتها باشد. سپس خداوند – عزّ و جلّ- برای فرشتگان از روی امامان از فرزندان حسین (علیه السلام) پرده برداشت. ملائکه خوشحال شدند و دیدند یکی از آنها ایستاده نماز می خواند، خداوند فرمود: به این قائم –عجّل الله فرجه الشریف – از آنها انتقام می گیرم».(4) و از امام صادق (علیه السلام) روایت شده که فرمودند: « هنگامی که حضرت قائم (علیه السلام) بپاخیزد ، مردم را ازنو به اسلام دعوت می کند و به آیینی که کهنه و مندرس شده و مردم از آن بی خبر مانده اند ، رهنمون می گردد. و بدین جهت حضرت قائم (علیه السلام) مهدی نامیده شده ، که مردم را به شیوه ای هدایت می کند ، که از آن دور افتاده اند. و بدین سبب قائم خوانده شده که به حق قیام خواهد کرد[ و حق را برپا خواهد داشت]».(5)و از وظایف شیعیان- مستحب و احیاناً واجب- بپاخاستن هنگام یاد شدن نام یا القاب شریفۀ آن حضرت (علیه السلام) و یا خصوص لقب شریف قائم می باشد، و این شیوه بین تمامی شیعیان دوازده امامی در همۀ عصرها شیوع داشته و هست. و از روایاتی که در این باره وارد شده ، اینکه: روزی در مجلس امام صادق (علیه السلام) نام حضرت صاحب الزمان – عجّل الله فرجه الشریف – برده شد ، امام صادق (علیه السلام) به احترام اسم آن حضرت بپا ایستادند.(6)و در خبری دیگر راجع به سبب بپا خاستن هنگام یاد نمودن لفظ قائم ، از القاب حضرت حجّت – عجّل الله فرجه الشریف – سؤال شد ، آن حضرت فرمود: « زیرا که او را غیبتی است طولانی و از مهربانی شدیدی که نسبت به دوستانش دارد ، به هر کسی که او را به این لقب- که به دولت او و حسرت خوردن از جهت غربتش اشعار دارد- یاد کند، نظر می فرماید. از گونه های تعظیم او این است که غلام به حال تواضع برای ارباب خود بپاخیزد،[ به خصوص] هنگامی که مولای جلیلش به دیدۀ شریفش به او نظر می کند ، باید که بپا خیزد و از خداوند – جلّ ذکره- تعجیل فرجش را طلب نماید».(7) عالم جلیل مرحوم فقیه ایمانی گفته است: برخاستن در وقت ذکر اسم مبارک حضرت صاحب الامر (علیه السلام) ، هر چند موافق با تعظیم و احترام از ایشان است ، لکن حکمت مهم تری است برای خاستن. و آن امر این است که برای نصرت و یاری آن حضرت (علیه السلام) ، باید همیشه عزم قلب و نیّت صدق مؤمن این باشد که هر وقت آن حضرت (علیه السلام) ظاهر شوند ، او در قیام برای نصرت و اطاعت امر ایشان حاضر باشد ، بدین ترتیب با برخاستن در موقع ذکر اسم ایشان ، اظهار عزم قلبی خود را می کند و می گوید: خداوندا شاهد باش من الان حاضرم ، اگر آن حضرت (علیه السلام) ظاهر شوند ، در نضرت و اطاعتش قیام به امر ایشان نمایم. بنابراین مهم است که وقت برخاستن ، متذکّر چنین معنایی باشد و در همان حال مسألت تعجیل فرج ایشان را از خداوند نماید ، به وجهی که عمل حضرت رضا (علیه السلام) بیانگر حکمت و استحباب این عمل گردید.(8) و حدیث بپا خاستن حضرت رضا (علیه السلام) چنین است: وقتی دعبل خُزاعی قصیدۀ معروف خود را بر حضرت رضا (علیه السلام) خواند و امام قائم – عجّل الله فرجه الشریف – را یاد کرد ، امام رضا (علیه السلام) دست خود را بر سر نهاد و به عنوان تواضع بپا ایستادند و برای فرج آن جناب (علیه السلام) دعا کردند.(9)

پی نوشتها:

1- سوره شعراء : آیه 218.
2- الانوار البهیة : 210.
3- النجم الثاقب : 45.
4- علل الشرایع : 160.
5- الارشاد ، شیخ مفید: 704.
6- النجم الثاقب : 445.
7- مکیال المکارم : 2/260.
8- فوز اکبر، 157- 158.
9- مکیال الامکارم: 2/260.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار