حقوق آن حضرت نسبت به ما

حقوق آن بزرگوار بر ما بسيار و الطاف و مراحمش بيرون از شمار است، بلکه همچون درياي خروشان و موّاجي است که غوّاصي در آن نتوانم کرد، ولي به مقدار کف دستي از آن برمي گيرم و در پي تقرّب درگاهش ره مي پويم، و توفيق از خدا است و بس، بر او توکل دارم و به سوي او روي آورم

حق وجود و هستي

خداوند به برکت وجود آن حضرت عليه السلام تو و هر موجودي را آفريد و اگر او نبود هيچ کس نبود، بلکه اگر او نبود نه زمين وجود مي يافت و نه فلک، بر اين معني رواياتي دلالت دارد از جمله:
1 - از توقيعات شريفه آن حضرت در کتاب الاحتجاج آمده است که فرمود: «وَنَحْنُ صَنائِعِ رَبِّنا وَالخَلْقُ بَعْدُ صَنائِعُنا...» [1] .
البته معني اين سخن بر دو وجه وارد است: يکي همان است که در توقيع ديگري در همان کتاب آمده: جماعتي از شيعيان اختلاف کردند در اين که آيا خداوند، آفرينش و روزي دادن مخلوق را به ائمه عليهم السلام واگذار کرده؟ پس عدّه اي گفتند: اين محال است، زيرا که اجسام را کسي جز خداي نمي تواند خلق کند. ولي عدّه اي ديگر گفتند: خداوند قدرت خلق را به ائمه عليهم السلام واگذار نموده است و آنان آفريده و روزي بخشيده اند و در اين مسأله اختلاف شديدي بين آن ها درگرفت، تا اين که شخصي پيشنهاد کرد که چرا به سراغ ابوجعفرمحمد بن عثمان نمي رويد که از او سؤال کنيد تا حقّ را براي شما آشکار سازد؟ چون که راه به سوي امام زمان عليه السلام اوست، همه به اين معني راضي شدند و نامه اي به ابوجعفر نوشتند. در آن نامه مسأله را توضيح دادند، پس از طرف امام عصر - عجّل اللَّه فرجه الشريف - توقيع آمد که: خداوند تعالي خود اجسام را آفريده و روزي ها را تقسيم کرد، زيرا که نه جسم است و نه در جسمي حلول کرده، هيچ چيز مثل او نيست و او است شنواي بينا، و امّا امامان؛ از خداوند تعالي درخواست مي کنند و او مي آفريند و او روزي مي دهد به خاطر اجابت درخواست آن ها و تعظيم حقّ ايشان. [2] .
حاصل اين وجه اين که: امام زمان و پدران بزرگوارش عليهم السلام واسطه هستند در رساندن فيض هاي الهي به ساير مخلوقات و به همين معني در دعاي ندبه اشاره شده که: «أَيْنَ السَّبَبُ المُتَّصِلُ بَيْنَ الأَرْضِ وَالسَّماءِ»؛ کجاست آن وسيله اي که فيوضات آسمان را به ا هل زمين مي رساند. البته نسبت دادن فعل به سبب و واسطه در لغت و عرف بسيار است.
وجه دوم اين که: مقصود از آفرينش تمام آنچه خداوند متعال آفريده،آن حضرت و پدران طاهرينش مي باشند، يعني اين ها علّت غايي آفرينش هستند و آنچه هست به خاطر اين ها آفريده شده است.
مؤيّد اين وجه روايتي است که از امير المؤمنين علي عليه السلام آمده: «نَحْنُ صَنائِعُ رَبِّنا وَالخَلْقُ بَعْدُ صَنائِعُ لَنا» [3] و احاديث فراواني بر اين معني دلالت دارد، از جمله:
روايت مستندي است که شيخ صدوق در کتاب کمال الدين از حضرت علي بن موسي الرضاعليه السلام، از پدرش موسي بن جعفر، از پدرش جعفر بن محمد، از پدرش محمد بن علي، از پدرش علي بن الحسين، از پدرش حسين بن علي، از پدرش علي بن ابي طالب (عليهم السلام) آورده است که پيغمبر اکرم صلي الله عليه وآله فرمود: خداوند مخلوقي از من بهتر نيافريده و آفريده اي نيست که نزد او گرامي تر از من باشد.
علي عليه السلام فرمايد: عرض کردم: يا رسول اللَّه! تو بهتري يا جبرئيل؟ فرمود: يا علي! خداوند تبارک و تعالي پيغمبران مرسل را بر فرشتگان مقرّب خويش برتري داده و مرا بر همه پيغمبران و مرسلين برتري بخشيده. و اي علي! بعد از من برتري از آنِ تو و امامان بعد از توست، زيرا که فرشتگان خدمتگزار ما و دوستان ما هستند. اي علي! آنان که عرش خدا را حمل نموده و يا اطراف آنند، تسبيح به حمد پروردگارشان گويند و براي آنان که به ولايت ما گرويدند، طلب آمرزش کنند. اي علي! اگر ما نبوديم خداوند آدم و حوا و بهشت و دوزخ و آسمان و زمين را نمي آفريد، چگونه ما از فرشتگان برتر نباشيم و حال آن که در توحيد و خداشناسي پيشي گرفتيم، و در معرفت و تسبيح و تقديس و تهليل پروردگارشان عزّوجلّ بر آن ها سبقت جستيم، زيرا که نخستين چيزي که خداوند آفريد ارواح ما بود، خداوند ما را به توحيد و تمجيد خود گويا ساخت، سپس فرشتگان را آفريد و چون ارواح ما را يک نور مشاهده کردند امور ما را عظيم شمردند، پس ما تسبيح گفتيم تا فرشتگان بدانند که ما هم مخلوق هستيم و آفريدگار از صفات ما منزّه است، از تسبيح ما ملائکه نيز تسبيح گفتند و خدا را از صفات ما منزّه دانستند، و چون عظمت مقام ما را مشاهده کردند، ما تهليل گفتيم تا ملائکه بدانند که الهي به جز اللَّه نيست، پس هنگامي که بزرگي محلّ [و مقام] ما را ديدند، خداوند را تکبير گفتيم تا بدانند که خدا بزرگ تر از آن است که درک شود و موقعيت او عظيم است، و ما خداياني نيستيم که واجب باشد در عرض خدا، يا در مرتبه پايين تري عبادت شويم. پس هنگامي که قدرت و قوّه ما را ديدند، گفتيم: «لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ العَلِيِّ العَظِيمِ»؛ يعني هيچ توان و نيرويي جز به خداوند بلندمرتبه بزرگ نيست - تا بدانند که هيچ نيرو و قدرتي نيست جز از ناحيه خداوند، و چون نعمتي را که خداوند به ما داده و طاعت ما را واجب فرموده، مشاهده کردند، «الحمد للَّه» گفتيم تا بدانند که حقوق خداوند متعال بر ما از جهت نعمت هايي که به ما ارزاني داشته است چه مي باشد - پس فرشتگان نيز «الحمد للَّه» گفتند. بنابراين فرشتگان به وسيله ما به معرفت و تسبيح و تهليل و تمجيد خداوند متعال راهنمايي شدند. سپس وقتي خداوند متعال آدم را آفريد، ما را در پشت او سپرد و به فرشتگان دستور فرمود تا به خاطر تعظيم و احترام ما که در پشت آدم بوديم براي او سجده کنند، در واقع سجده آن ها بندگي خداوند و احترام و اطاعت آدم بود که ما در پشتش بوديم، و چگونه از ملائکه افضل نباشيم و حال آن که همه آن ها براي آدم سجده کردند، و هنگامي که مرا به آسمان ها بردند، جبرئيل فصول اذان را دو به دو ادا کرد و دو به دو اقامه گفت. سپس گفت: اي محمد! جلو بايست [براي نماز] . گفتم: اي جبرئيل بر تو پيشي بگيرم؟ گفت: آري زيرا که خداي تبارک و تعالي پيغمبرانش را بر همه فرشتگان برتري داده و تو را به خصوص برتري بخشيده است. من جلو ايستادم و براي آنان اقامه نماز کردم و به اين کار فخر فروشي ندارم، و چون به حجاب هاي نور رسيديم، جبرئيل به من گفت: پيش برو. امّا خودش همانجا ماند. گفتم: اي جبرئيل! در چنين جايي از من جدا مي شوي؟ گفت: خداوند به من دستور داده که از اين جا فراتر نروم که اگر از آن بگذرم پرهايم بسوزد؛ زيرا که از حدود پروردگارم تجاوز کرده ام.
پس خداوند مرا به طور ناگفتني در نور فرو برد و تا انجا که خدا خواسته بود در ملکوتش منتهي شدم. آن گاه ندا رسيد: يا محمد! گفتم: لَبَّيْکَ رَبِّي وَسَعْدَيْکَ تَبارَکْتَ وَتَعالَيْتَ. باز ندا شدم: يا محمد! تو بنده من هستي و من پروردگار توام، مرا عبادت کن و بر من توکل نماي؛ زيرا که تو نور من در بندگانم و رسول من در مخلوقاتم و حجّت من در آفريدگانم مي باشي، بهشتم را براي کسي که از تو پيروي کند آفريدم و دوزخم را براي آن کس که نافرمانيت نمايد قرار دادم؛ و کرامت خود را براي اوصياي تو واجب نمودم و ثوابم را براي پيروان تو لازم ساختم.
گفتم: پروردگاراً اوصياي من کيانند؟ پس ندا شدم که: اي محمد! اوصياي تو همان ها هستند که بر ساق عرش نامشان نوشته شده است. اوّل آنان علي بن ابي طالب و آخرين ايشان مهدي امّت من است.
گفتم: پروردگارا آنان اوصياي پس از منند؟ ندا رسيد: اي محمد! آنان بعد از تو اوليا و احبّا و اصفيا و حجج من هستند و اوصيا و خلفاي تو و بهترين خلق بعد از تو مي باشند. قسم به عزّت و جلالم که دينم را به وسيله ايشان ظاهر مي کنم و کلمه ام را به وجود آنان بلند مي نمايم و زمين را به آخرين ايشان از دشمنانم پاک مي کنم و مشارق و مغارب زمين را ملک او و بادها را در تصرّف و تسخير او قرار مي دهم، و گردن هاي سخت را براي او رام مي گردانم و او را بر وسائل پيروزي مسلّط مي گردانم و با لشکريانم کمکش مي کنم و با فرشتگانم مددش مي رسانم تا دعوت مرا بلند و خلق مرا بر توحيد من جمع سازد. سپس ملک او را استمرار دهم و حکومتش را به دست تواناي خود دست به دست تا روز قيامت ادامه دهم.
«وَالحَمْدُ للَّهِِ رَبِّ العالَمِينَ وَالصَّلاةُ عَلي نَبِيِّنا وَآلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ وَسَلَّمَ تَسْلِيماً» [4] .

حق بقاء در دنيا

بايد توجه داشته باشي که اگر امام زمان - عجّل اللَّه فرجه الشريف - نبود، يک ساعت هم زنده نمي ماندي و بلکه هيچ چيز در اين دنيا برقرار نمي بود، دليل بر اين معني روايتي است که ثقة الاسلام کليني در کافي به سند صحيحي از حسن بن علي الوشّاء آورده است که گفت: از حضرت ابوالحسن امام رضاعليه السلام پرسيدم که: آيا زمين به غير امام باقي مي ماند؟ فرمود: نه. گفتم: اين طور روايت کرده اند که در حالي زمين [بدون امام] باقي بماند که خداوند بر بندگان خشم گرفته باشد؟ فرمود: خير، باقي نماند، در اين صورت درهم فرو ريزد. [5] .
2 - در روايت ديگري از حضرت ابوعبد اللَّه صادق عليه السلام آماده است: اگر زمين بدون امام بماند، از هم مي پاشد. [6] .
3 - شيخ صدوق در کتاب کمال الدين به سند قوي مثل صحيح يا صحيح - بنابر قول صحيح - از ابوحمزه ثمالي از حضرت جعفر بن محمد صادق از پدرش از پدرانش عليهم السلام روايت کرده که: پيغمبر اکرم صلي الله عليه وآله فرمود: جبرئيل از پروردگار عالم جلّ جلاله برايم نقل کرد که فرمود: هر آن که بداند که جز من هيچ خدايي نيست و محمد بنده و رسول من و علي بن ابي طالب خليفه من و امامان از فرزندان او حجّت هاي من مي باشند. به رحمت خود، او را به بهشت داخل نمايم و به عفو و بخشش از آتش نجاتش مي دهم و او را در پناه خود جاي خواهم داد و کرامت خود را براي او واجب و نعمتم را بر وي تمام نمايم؛ و اگر درخواستي داشته باشد برآورده سازم؛ و اگر سکوت کند [با رحمت و نعمت] آغاز کنم و اگر بدي کند او را رحم نمايم و اگر از من فرار کند او را فراخوانم و اگر [پس از اعراض] به سوي من بازگردد او را بپذيرم و اگر در خانه ام را بکوبد به رويش بگشايم. و هر کس شهادت به لا إله إلاّ اللَّه بدهد، يا آن ها را شهادت بدهد ولي محمّدصلي الله عليه وآله را به عنوان بنده و فرستاده من گواهي ندهد، يا آن را شهادت بدهد امّا نپذيرد که علي بن ابي طالب عليهما السلام خليفه من است، يا به آن اعتراف کند ولي نپذيرد که امامان از فرزندان او حجّت هاي منند، نعمت مرا انکار کرده و عظمت مرا کوچک شمرده و به آيات و کتب کفر ورزيده است. اگر مرا قصد کند محجوب سازم و اگر درخواستي داشته باشد محرومش نمايم، و اگر مرا فرا خواند ترتيب اثر ندهم، و اگر دعا کند اجابت ننمايم، و اگر به من اميد بندد نوميدش کنم، اين جزايي است که از من به او مي رسد و من به بندگانم ظلم نمي کنم.
در اين هنگام جابر بن عبد اللَّه انصاري برخاست و عرضه داشت: يا رسول اللَّه! امامان از فرزندان علي بن ابي طالب کيانند؟ فرمود: حسن و حسين دو سيّد جوانان اهل بهشت، سپس سيد العابدين زمانش علي بن الحسين، سپس باقر محمد بن علي - که اي جابر تو البته او را درک خواهي کرد پس هرگاه او را ديدي سلام مرا به او برسان - سپس صادق جعفر بن محمد، سپس کاظم موسي بن جعفر، سپس رضا علي بن موسي، سپس تقي محمد بن علي، سپس نقي علي بن محمد، سپس زکي حسن بن علي، سپس فرزندش قائم به حقّ، مهدي امّت من که زمين را از عدل و داد پر کند همان طور که از ظلم و ستم پر شده باشد. اي جابر! آنان خلفا و اوصيا و اولاد و عترت منند، هر آن که آنان را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و هر که ايشان را معصيت کند مرا معصيت نموده، و هر آن که منکر يکي يا همه ايشان گردد مرا منکر شده، خداوند آسمان را به آن ها نگهداشته تا بر زمين خراب نشود و زمين را حفظ کرده تا اهلش را نلرزاند. [7] .
و در غيبت نعماني از امام صادق عليه السلام از امير مؤمنان علي عليه السلام آمده است که فرمود: و بدانيد که زمين از حجّت الهي خالي نمي ماند و ليکن خداوند چشم باطن بندگانش را از شناختن امام کور مي کند به خاطر ظلم و ستم و اسراف آنان بر خودشان و اگر زمين يک ساعت از حجّت الهي خالي بماند اهلش را فرو مي برد. [8] .
و اخبار در اين باره بسيار زياد است.

حق قرابت و خويشاوندي پيغمبر

در سوره حمعسق [شوري] آمده: «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَيْهِ اَجْراً إِلاَّ المَوَدَّةَ فِي القُرْبي»؛ [9] بگو که من از شما بر تبليغ رسالت توقع مزدي ندارم جز اين که در مورد خويشاوندانم مودّت ورزيد.
از حضرت ابوجعفر امام محمد باقرعليه السلام روايت شده که منظور از (القربي) در اين آيه امامان هستند. [10] .
و در حديث نداي حضرت قائم - عجّل اللَّه فرجه الشريف - هنگام ظهورش آمده است: و از شما مي خواهم شما را به خدا و حقّ رسول خدا و حقّ خودم بر شما - که مرا بر شما حقّ قرابت و خويشاوندي پيغمبر هست -. [11] .

حق منعم بر متنعم و حق واسطه نعمت

در روايتي از پيغمبر اکرم صلي الله عليه وآله آمده که: هر آن که نسبت به شما کار نيکي انجام داد، به او پاداش دهيد، اگر نمي توانستيد براي او دعا کنيد تا اطمينان يابيد که کار نيک آن شخص را جبران کرده ايد.
و اين دو حقّ براي مولايمان حضرت صاحب الزمان - عجّل اللَّه فرجه الشريف - جمع شده است، زيرا که تمام بهره ها و استفاده هايي که به مردم مي رسد به برکت وجود امام آن زمان است. در زيارت جامعه درباره امامان عليهم السلام مي خوانيم: «وَأَوْلِيآءَ النِّعَمِ».
و نيز در کتاب کافي روايت شده که فرمود: خداوند ما را آفريد و خلقت ما را نيکو قرار داد و ما را صورتگري نمود و نيکو صورتگري کرد و ما را ديده خود در ميان بندگانش قرار داد [تا شاهد و ناظر اعمال و رفتار آنان باشيم] و زبان گوياي او و دست رحمت و رأفت خود که بر سر بندگانش گسترده است و وجه خود که به وسيله ما به سوي خداوند توجه مي شود و دري که [بندگان را به علم و ايمان و اطاعت او] دلالت کند، و گنج هاي [علم و معرفت و رحمت او] در آسمان و زمينش. به برکت ما درخت ها بارور گرديده و ميوه ها رسيده و نهرها جاري شده و باران از آسمان باريده و گياه از زمين روييده است و به عبادت ما خداوند عبادت شده است و اگر ما نبوديم خداوند پرستش نمي شد. [12] .
و در کتاب خرايج از حضرت صادق عليه السلام آمده که: اي داوود! اگر ما نمي بوديم نه نهرها جاري مي شد و نه ميوه ها مي رسيد و نه درخت ها سبز مي گشت. [13] .
و در کافي در حديث مرفوعي از حضرت ابوجعفر امام باقرعليه السلام آمده که رسول خداصلي الله عليه وآله فرمود: خداوند آدم را آفريد و زمين را به او واگذار کرد، پس هر چه از آن آدم بود براي رسول خدا است و هر چه براي رسول خدا است از آن ائمه آل محمدعليهم السلام است. [14] .
و در حديث ديگري آمده است: دنيا و هر چه در آن هست از خداي تبارک و تعالي و رسول او و ما است، پس هر که بر چيزي از آن دست يافت، تقوي پيشه کند و حقّ خداوند (خمس و زکات و...) را ادا نمايد و به برادران ايماني خود احسان کند، و اگر چنين نکند خدا و رسول او و ما (خاندان پيغمبر) از او بيزاريم. [15] .
و در کتاب دارالسلام به نقل از بصائر الدرجات از ابوحمزه ثمالي روايت کرده است که: امام چهارم علي بن الحسين عليهما السلام به او فرمود: اي ابوحمزه! پيش از طلوع آفتاب هرگز مخواب که برايت خوش ندارم، به تحقيق که خداوند در آن وقت روزي هاي بندگان را تقسيم مي کند و بر دست ما آن ها را جاري مي سازد.

حق پدر بر فرزند

شيعيان از باقيمانده گل خاندان وحي آفريده شده اند، همان طوري که فرزند از پدر به وجود مي آيد. در کتاب کافي از حضرت رضاعليه السلام روايت شده که فرمود: «اَلإِمامُ: الأَنِيسُ الرَّفِيقُ وَالوالِدُ الشَّفِيقُ»؛ [16] امام: همدم همراه و پدر مهربان است.
و از پيغمبر اکرم صلي الله عليه وآله روايت است که فرمود: من و علي دو پدر اين امّت هستيم. [17] از حضرت ابوعبد اللَّه صادق عليه السلام روايت شده است که فرمود: خداوند ما را از علّيين آفريد و ارواح ما را از بلنداي آن خلق کرد، و ارواح شيعيان ما را از علّيين و بدن هايشان را از پايين آن آفريد، از همين روي بين ما و آنان نزديکي برقرار است و دل هاي ايشان به سوي ما مشتاق. [18] .
و از حضرت ابوجعفر باقرعليه السلام روايت شده که فرمود: به تحقيق که خداوند ما را از اعلي علّيين خلق فرموده و دل هاي شيعيان ما را از خمير مايه خلقت ما و تنشان را از پايين تر از آن آفريد، پس دل هايشان در هواي ما است؛ زيرا که از آنچه ما آفريده شديم آن ها نيز آفريده شده اند. [19] .
و در کمال الدين از عمر بن صالح السابري روايت شده که گفت: از حضرت ابوعبد اللَّه صادق عليه السلام درباره اين آيه «أَصْلُها ثابِتٌ وَفَرْعُها فِي السَّمآءِ»؛ [20] ريشه آن پاي برجا و شاخه اش در آسمان است. پرسيدم. فرمود: اصل و ريشه آن درخت پاکيزه رسول خداصلي الله عليه وآله و شاخه آن امير المؤمنين عليه السلام است و حسن و حسين عليهما السلام ميوه آن هستند، و نُه تن از فرزندان حسين شاخه هاي کوچک تر آنند و شيعه برگ هاي آن درخت مي باشند، به خدا که وقتي يکي از آن ها (شيعيان) مي ميرد، يکي از برگ هاي آن درخت مي افتد. [21] .
و در بحار به نقل از امالي شيخ طوسي از پيغمبر اکرم صلي الله عليه وآله روايت است که فرمود: من درختي هستم که فاطمه شاخه و علي پيوند و حسن و حسين ميوه و دوستانشان از امّت من برگ هاي آن درخت مي باشند. [22]
البته روايات در اين باره زياد است که در کافي و برهان و غير اين ها آمده، ولي ما از ترس اطاله سخن و ملالت خوانندگان از ذکر همه آن ها خودداري کرديم که دانا را اشاره بس است. و چه خوش گفت آن که گفت:
يا حَبَّذا دَوْحَةً فِي الخُلْدِ نابِتَةٌ
ما مِثْلُها نَبَتَتْ فِي الخُلْدِ مِنْ شَجَرٍ
اَلمُصْطَفي أَصْلُها وَالفَرْعُ فاطِمَةٌ
ثُمَّ اللِّقاحُ عَلِيٌّ سَيِّدُ البَشَرِ
وَالهاشِمِيّانِ سِبْطاها لَها ثَمَرٌ
وَالشَّيْعَةُ الوَرَقُ المُلْتَفُّ بِالَّثمَرِ
هذا مَقالُ رَسُولِ اللَّهِ جآءَ بِهِ
أَهْلُ الرِّواياتِ فِي العالِي مِنَ الخَبَرِ
إِنِّي بِحُبِّهِمْ أَرْجُو النِّجاةَ غَداً
وَالفَوْزُ مَعَ زُمْرَةِ مَنْ أَحْسَنَ الزُّمَرِ
وه چه بالنده درختي که در خلد برين روييده
که مانندش هيچ درختي در بهشت نروييده است!
محمد مصطفي صلي الله عليه وآله ريشه آن و ساقه اش فاطمه
آن گاه پيوندش سرور مردم علي است
و آن دو هاشمي دو نواده پيغمبر ميوه آن درختند
و شيعيان برگ هايي که به دور ميوه ها پيچيده اند
اين گفتار رسول خدا است که آن را اهل روايت
با سندهاي عالي در حديث آورده اند
من با محبّت آنان اميد نجات فرداي [قيامت]
و رستگاري همراه با گروهي از بهترين گروه ها دارم

حق آقا و ارباب بر بنده

در زيارت جامعه آمده است: «وَالسَّادَةُ الوُلاةُ»؛ و سروران سرپرست.
و در حديثي از رسول اکرم صلي الله عليه وآله از طريق مخالفين وارد شده: ما فرزندان عبد المطلب سروران اهل بهشت هستيم؛ من و علي و جعفر و حسن و حسين و مهدي عليهم السلام.
مي گويم: بيان سيادت و آقايي امامان عليهم السلام نسبت به ما، از آنچه گذشت ظاهر و ثابت مي شود. و معني سيادت آن بزرگواران اين که: ايشان از خود ما در تمام امور اولي و شايسته تر هستند، چنان که خداوند متعال فرموده: «اَلنَّبِيُّ أَوْلي بِالمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ...»؛ [23] پيامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است.
و در کفاية الاثر روايت مسندي از حسن بن علي عليهما السلام آورده که فرمود: رسول خداصلي الله عليه وآله به علي عليه السلام فرمود: من به مؤمنين از خودشان به خودشان اولي و سزاوارترم. سپس تو اي علي از مؤمنين به خودشان سزاوارتري، آن گاه بعد از تو حسن سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، و پس از او حسين سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، سپس علي سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، و بعد از او محمد سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، و بعد از او جعفر سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، و بعد از او موسي سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، و بعد از او علي سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، و بعد از او محمد سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، و بعد از او علي سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، و بعد از او حسن سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، و بعد از او حجّت بن الحسن سزاوارتر است به مؤمنين از خودشان، امامان نيکوکار، آن ها با حقّ و حقّ با آن ها است. [24] .
نزديک به همين مضمون در کافي و کمال الدين نيز روايت شده است و از حضرت ابوالحسن موسي عليه السلام روايت شده که فرمود: مردم در اطاعت کردن، بردگان ما هستند. [25] .

حق عالم بر متعلم

امام زمان و پدران طاهرينش راسخين در علم هستند، چنان که در چند روايت از امام صادق عليه السلام آمده، و نيز خداوند متعال دستور فرموده تا مردم هر چه مي خواهند از خاندان وحي بپرسند که ايشان (اهل الذکر)اند که: «فَاسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ»؛ [26] پس از اهل ذکر سؤال کنيد اگر نمي دانيد.

حق امام بر رعيت

در کافي به سند خود از ابوحمزه روايت کرده که گفت: از حضرت ابوجعفر امام باقرعليه السلام پرسيدم که حقّ امام بر مردم چيست؟ فرمود: حقّ او بر آن ها اين است که آنچه مي گويد بشنوند و او را اطاعت کنند. [27] .
و در خطبه اي که در روضه کافي از امير المؤمنين عليه السلام روايت شده، آمده است که: اما بعد، به تحقيق خداوند متعال براي من بر شما حقّي قرار داد به اين که مرا وليّ امر و سرپرست شما ساخته، و منزلتي که خداوند - عزّ ذکره - مرا در آن منزلت برتر از شما جاي داده...؛ پس مهم ترين چيزي که خداوند از آن حقوق فرض کرده حقّ والي و زمامدار بر رعيت است. [28] .
اين ها گوشه اي از حقوق امام زمان عليه السلام بر مردم است و قسمتي از اين ها در بخش آينده براي شما روشن خواهد شد. ان شاء اللَّه تعالي.

پی نوشتها:

[1] الاحتجاج: 278:2.
[2] الاحتجاج: 284:2.
[3] در نهج البلاغه، نامه 28 چنين آمده: «فَإِنَّا صَنائِعُ رَبِّنا وَالنَّاسُ بَعْدُ صَنائِعُ لَنا» يعني: پس همانا ما ساخته شده پروردگارمان هستيم و مردم براي ما ساخته شده اند. (مترجم).
[4] کمال الدين: 254:1.
[5] اصول کافي: 179:1.
[6] اصول کافي: 179:1.
[7] کمال الدين: 258:1.
[8] الغيبة، ابن ابي زينب نعماني: 141.
[9] سوره شوري: آيه 23.
[10] تفسير برهان، سيد هاشم بحراني: 121:2.
[11] الغيبة، ابن ابي زينب، نعماني: 149.
[12] اصول کافي: 144:1.
[13] الخرايج، سعيد بن هبة اللَّه راوندي.
[14] اصول کافي: 409:1.
[15] اصول کافي: 408:1.
[16] اصول کافي: 200:1.
[17] بحار الانوار: 11:36.
[18] اصول کافي: 389:1.
[19] اصول کافي: 390:1.
[20] سوره ابراهيم، آيه 24.
[21] کمال الدين، شيخ صدوق: 258:1.
[22] امالي، شيخ طوسي: 18:1؛ بحار الانوار: 39:37.
[23] سوره احزاب، آيه 6.
[24] کفاية الاثر: 211؛ و اصول کافي: 187:1؛ و کمال الدين: 270:1.
[25] اصول کافي: 187:1.
[26] سوره انبياء، آيه 7.
[27] اصول کافي: 405:1.
[28] روضه کافي: 35.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار