مرجع وحدت

پس از جنگ جهاني اول و دوم و شكست عربها از اسرائيل، خطر تسلط اسرائيل بر كشورهاي اسلامي به شدت افزايش يافت؛ از اينرو انديشه وحدت بين مذاهب، به عنوان چارهي كار، يكي از دغدغههاي علماي اسلام شد. دانشگاه جامع الازهر مصر، به دليل قدمت تاريخي و عوامل محيطي و ظهور عالماني همچون؛ سيد جمال الدين اسدآبادي و شيخ محمد عبده و شاگردان آنان كه همگي منادي وحدت بين مسلمانان بودند و نيز حضور طلاب اين مدرسه، در جنگ با اسرائيل و نزديكي به سرزمين فلسطين، پيش از ساير مراكز علمي جهان اسلام، نداي وحدت سر داد. اين خواسته از سوي عالمان جهان اسلام، مورد حمايت و تأييد قرار گرفت.([1]) از جمله اين علما و بزرگان، حضرت آيةالله بروجردي بود.
معظمله از آغاز مرجعيت خويش، به مسأله وحدت ميان مذاهب اسلامي، توجه خاصي داشتند و معتقد بودند كه سامان دادن به اين موضوع، از وظايف هر عالم شيعي است. ايشان طرح بعضي مباحث، از جمله اينكه: چه كسي خليفه بود و كدام بر حق است و كدام باطل، را براي امروز جامعهي اسلامي، بحثي بيفايده ميدانست و خطاب به عالمان شيعه ميفرمود: مسألهي خلافت، امروز مورد نياز مسلمانان نيست كه ما با هم دعوا كنيم، هر كه بود امروز چه نتيجهاي به حال مسلمانان دارد، آنچه امروز به حال مسلمانان مفيد است، اين است كه بدانند احكام را بايد از چه مأخذي اخذ بكنند.([2])
استاد شهيد آيةالله مطهري، در مورد عشق و علاقه حضرت آيةالله بروجردي به وحدت مسلمانان ميگويد:
يكي از مزاياي معظم له توجّه و علاقه فراواني بود كه به مسأله وحدت اسلامي و حسن تفاهم و تقريب بين مذاهب اسلاميه داشت. اين مرد چون به تاريخ اسلام و مذاهب اسلامي آشنا بود، ميدانست كه سياست حكّام گذشته در تفرقه و دامن زدن آتش اختلافات، چه اندازه تأثير داشته است، و هم توجه داشت كه در عصر حاضر نيز سياستهاي استعماري از اين تفرقه حداكثر استفاده را ميكنند و بلكه آن را دامن ميزنند، و هم توجه داشت كه دوري شيعه از ساير فرق، سبب شده است كه آنها شيعه را نشناسند و دربارهي آنها تصوراتي دور از حقيقت بنمايند. به اين جهات بسيار علاقهمند بود كه حسن تفاهمي بين شيعه و سني برقرار شود كه از طرفي وحدت اسلامي كه منظور بزرگ اين دين مقدس است، تأمين گردد و از طرف ديگر، شيعه و فقه شيعه و معارف شيعه، آنطور كه هست، به جامعهي تسنن كه اكثريت مسلمانان را تشكيل ميدهند، معرفي شود.
از حسن تصادف چند سال قبل از زعامت و رياست معظم له كه هنوز ايشان در بروجرد بودند، دارالتقريب بين المذاهب الاسلامية، به همت جمعي از روشنفكران سني و شيعه تأسيس شد. معظم له در دورهي زعامت خود تا حد ممكن با اين فكر و با اين مؤسسه كمك و همكاري كرد.
براي اولين بار پس از چند صد سال، بين زعيم روحاني شيعه و زعيم روحاني سني، شيخ عبدالمجيد سليم و بعد از فوت او به فاصلهي دو سه سال، شيخ محمود شلتوت، مفتي حاضر مصر و رييس جامع الازهر، روابط دوستانه برقرار شد و نامه مبادله گرديد... معظم له عاشق و دلباخته اين موضوع بود و مرغ دلش براي اين موضوع پر ميزد. عجيب اين است كه از دو منبع موثق شنيدم كه در حادثه قلبي اخير كه منجر به فوت ايشان شد، بعد از حمله قلبي اول كه عارض شد، مدتي بيهوش بودهاند و بعد به هوش آمدند، قبل از آنكه توجّهي به حال خود بكنند و در اين موضوع حرفي بزنند، موضوع تقريب مذاهب و وحدت اسلامي را مطرح ميكنند و ميگويند: من آرزوها در اين زمينه داشتم..([3])
آيةالله بروجردي از تأسيس و توسعه دارالتقريب حمايت نمود. در درس خارج فقه خود، بعضي مواقع فتاواي علماي عامه را بيان ميكرد و ميفرمود: سير تاريخ فقه اسلامي، با مطالعه در فتاواي علماي عامه روشنتر ميشود. به همين منظور حاج شيخ محمدتقي قمي را به عنوان نماينده خود به مصر فرستاد كه به عنوان يك عالم شيعي، در مركز علماي اهل سنت (مصر) با رؤساي الازهر ارتباط داشته و با ايشان نامه مبادله ميكرد... ([4])
آيةالله بروجردي توسط نماينده خود، پيامي به رييس الازهر، ـ شيخ عبدالمجيد سليم ـ دادند و ايشان در پاسخ به نامه، ضمن اداي احترام فراوان و تشكر به آيةالله بروجردي نوشت: ... همكاري شما را در اين جهاد بزرگ خدايي بسيار بزرگ ميشمارم؛ زيرا شما با علم و دانش و مقام و نفوذي كه در ايران و غير ايران داريد، هميشه در راه اصلاح امر ملت اسلامي كار ميكنيد. فكر تقريب مذاهب اسلامي، از توجه و عنايت شما بسيار بهرهمند بوده، از كمكها و مساعدتهاي پر ارزش شما در مناسبات مختلف برخوردار بوده است.([5])
آيةالله بروجردي، با درك صحيح از موقعيت جهان اسلام، سعي ميكرد، از عواملي كه وحدت مسلمانان را به خطر مياندازد، جلوگيري كند؛ براي نمونه زماني كه آيةالله بروجردي رحلت كردند، آقاي قمي در ايران نبود، در آن موقع روابط ايران و مصر، به دليل اختلافات محمدرضاشاه و جمال عبدالناصر رييس جمهور مصر، قطع شده بود، از اينرو ايشان در همان حال كسالت فرمودند: شيخ محمدتقي، وقتي به ايران آمد، به او بگوييد پيغام مرا به شيخ شلتوت برساند و بين ايران و مصر را اصلاح كند، ميترسم زحمات چندين سالهام از بين برود هنگامي كه شيخ محمدتقي قمي به ايران آمد، جريان را به ايشان گفتند.([6])
آيةالله بروجردي تلاش ميكرد تا در حوزهي زعامت ايشان، نقطهي اختلافي پديد نيايد. يكي از علماي قم منظومهاي فقهي را در دو جلد انتشار داد،‌ نسخهاي از كتاب را خدمت آيةالله بروجردي فرستاد، در يكي از ابيات اين كتاب، به خلفا توهين شده بود. آيةالله بروجردي فرمودند: در اين شرايط وقت اين حرفهاست؟ آن هم به صورت مكتوب در يك اثر شيعي؟!. ايشان امر فرمودند كه اين شعر حذف و با هزينهي او اصلاح شود.([7])
سرانجام تلاشها و كوششهاي آيةالله بروجردي، در زمينهي تقريب مذاهب و معرفي مكتب اهل بيت:، به نتيجه رسيد و در اثر اين فعاليتها و اقدامات بود كه شيخ شلتوت، رييس الازهر و مفتي اعظم مصر، در 17/7/1337، تشيع را به رسميت شناخت و فتوا داد: آيين اسلام هيچ يك از پيروان خود را به پيروي از مكتب معيني ملزم نكرده، بلكه هر مسلماني ميتواند از هر مكتبي كه به طور صحيح نقل شده و احكام آن در كتب مخصوص به خود مدون گشته است، پيروي كند و كسي كه مقلد يكي از مكتبهاي چهارگانه باشد، ميتواند به مكتب ديگري، هر مكتبي كه باشد، منتقل شود. مكتب جعفري معروف به مذاهب امامي اثني عشري، مكتبي است كه شرعاً پيروي از آن، مانند پيروي از مكتبهاي اهل سنت جايز است؛ بنابراين سزاوار است كه مسلمانان اين حقيقت را دريابند و از تعصب ناحق و ناروايي كه نسبت به مكتب معيني دارند، دوري گزينند؛ زيرا دين خدا و شريعت او تابع مكتبي نبوده و در احتكار و انحصار مكتب معيني نخواهد بود، بلكه همه (صاحب مذهباني كه) مجتهد بوده، اجتهادشان مورد قبول درگاه باري تعالي است و كساني كه اهل نظر و اجتهاد نيستند، ميتوانند از هر مكتبي كه مورد نظرشان است، تقليد نموده و از احكام فقه آنان پيروي كنند و در اين مورد فرقي ميان عبادات و معاملات نيست.([8])
اين فتواي تاريخي، زماني كه سلفيان متعصب عربستان، شيعه را كافر ميدانستند، تأثير عميقي در رسميت يافتن تشيع به جاي گذاشت.([9])و([10]

پينوشتها:

[1]. مشعل اتحاد، به قلم پيشوايان بزرگ تشيّع و تسنّن، ص 132 و 133.
[2]. مجله حوزه، ش 43 و 44، ص 15 و عبدالرحيم اباذري، آيةالله بروجردي (آيت اخلاص)، معاونت فرهنگي مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي، ص 65 .
[3]. مرتضي مطهري(ره)، تكامل اجتماعي انسان، به ضميمهي هدف زندگي، الهامي از شيخ الطايفه، مزايا و خدمات آيةالله العظمي بروجردي، ص 204 و 205.
[4]. علي دواني، خاطرات مبارزات حجةالاسلام فلسفي، ص 188.
[5] . بيست سال تكاپوي اسلام شيعي در ايران، ص 390 .
[6] . محمد علي آبادي، الگوي زعامت، ص 149.
[7]. بيست سال تكاپوي اسلام شيعي در ايران، ص 390 و 391.
[8] . مشعل اتحاد، به قلم پيشوايان بزرگ تشيّع و تسنّن، ص 132 و 133.
[9]. بيست سال تكاپوي اسلام شيعي در ايران، ص 391.
[10]. با استفاده از هفتهنامهي پگاه حوزه، ش 203.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار