نگاهي به چشمانداز وحدت در كلام و پيام حضرت امام خميني

نگاهي به چشمانداز وحدت در كلام و پيام حضرت امام خميني

نگاهي به چشمانداز وحدت در كلام و پيام حضرت امام خميني

پس از تأكيد بر اسلام و جامعيت آن و راهگشا بودن قوانين اسلامي در تمامي چالشهاي اجتماعي و سياسي و اخلاقي و فرهنگي، دعوت به وحدت و اتحاد و پرهيز از تفرقه و اختلاف از مهمترين محورهاي سخنان حضرت امام در طول دوران مبارزه است. او با تمام وجود باور داشت كه يكي از مقاصد بزرگ شرايع و انبياي عظام: كه علاوه بر آنكه خود مقصود مستقل است، وسيلهي پيشرفت مقاصد بزرگ و دخيل تام در تشكيل مدينهي فاضله ميباشد؛ توحيد كلمه و توحيد عقيده و اجتماع در مهامّ امور و جلوگيري از تعديات ظالمانهي ارباب تعدي است كه مستلزم فساد بني الانسان و خراب مدينهي فاضله است، و اين مقصد بزرگ كه مصلح اجتماعي و فردي است، انجام نگيرد؛ مگر در سايهي وحدت نفوس و اتحاد همم و الفت و اخوت و صداقت قلبي...([1]) نخستين اعلاميهي تاريخي حضرت امام كه حدود شصت و پنج سال پيش صادر شده است وحدت امّت را بستر قيام لله دانسته و با اين آيه آغاز ميشود كه: (قُلْ إنَّمَا أعِظُكُم بِوَاحِدَةٍ أن تَقُومُوا للهِ مَثْنَي وَ فُرادَي...).([2])
در اين نوشتار كوتاه مجال اشاره به تمامي رهنمودهاي حضرت امام درباره هر يك از ابعاد و آثار و مراتب وحدت ممكن نيست؛ بنابراين تنها به گزيدهاي از ديدگاهها و فهرستي از عناوين بسيار ميپردازيم.

1. وحدت رمز پيروزي؛

رمز پيروزي مسلمين در صدر اسلام، وحدت كلمه و قوت ايمان بود كه يك لشكر ضعيف را بر امپراتوريهاي بزرگ عالم غلبه داد([3])؛ اي مسلمانان جهان و اي پيروان مكتب توحيد! رمز تمامي گرفتاريهاي كشورهاي اسلامي اختلاف كلمه و عدم هماهنگي است و رمز پيروزي، وحدت كلمه و ايجاد هماهنگي است... همه براي اسلام و به سوي اسلام و براي مصالح مسلمين و گريز از تفرقه و جدايي و گروه گرايي كه اساس همهي بدبختيها و عقب افتادگيهاست.([4])

2. محور وحدت؛

محور انديشههاي حضرت امام، اسلام و آرمانهاي الهي بود و از آغاز نهضت اسلامي تا لحظهي رحلت دفاع از ارزشهاي اسلامي را در نظر داشتند و بر اجراي احكام خدا در جهان تأكيد ميورزيدند. او ميفرمود: آن كسي كه در آخر نقطهي عالم است و مسلم است و مؤمن است، با آن كسي كه در اول نقطهي عالم هست ـ به فاصلهي مشرق و مغرب بين آنان جدايي است ـ اينها جدايي از هم ندارند و همه با هم برادرند و بايد به حكم اسلام همه با هم برادري كنند و متفرق نشوند و جداي از هم نباشند و مصالح خودشان را مصالح اسلام و مسايل همهي ملتها بدانند و هر ملتي مصلحت ملت ديگري را مصلحت خودش بداند... و اگر يك جائري به يكي از ممالك اسلامي تعدي كرد اين را تعدّي به خودشان بدانند.([5])
از شيوههاي بارز مديريتي و رهبري حضرت امام، تأكيد بر مشتركات گروهها و جوامع اسلامي و پرهيز از طرح و تصريح و حتي اشاره به موارد افتراق و اختلاف بود... در كلمهي توحيد كه مشترك بين همه است، در مصالح اسلامي كه مشترك بين همه است با هم توحيد كلمه كنند.([6])

3. دامنهي وحدت؛

حضرت امام معتقد به تلاش براي وحدت مستضعفان جهان عليه مستكبران، وحدت پيروان اديان الهي عليه شرك و الحاد و استكبار، وحدت امت اسلامي و كشورهاي اسلامي براي مقابله با تهاجم دشمنان عليه اسلام، وحدت شيعه و سني و ديگر فرق و مذاهب منسوب به اسلام در داخل جهان اسلام و وحدت ملتها با دولتهاي اسلامي و همهي اقشار اجتماعي در چارچوب حفظ اصول و ارزشها بود. او ميفرمود: مستضعفين جهان، چه آنها كه زير سلطهي آمريكا و چه آنها كه زير سلطهي ساير قدرتمندان هستند اگر بيدار نشوند و دستشان را به هم ندهند و قيام نكنند، سلطههاي شيطاني رفع نخواهد شد. و همه بايد كوشش كنيم كه وحدت بين مستضعفان در هر مسلك و مذهبي كه باشند، تحقق پيدا كند كه اگر خداي نخواسته سستي پيدا شود، اين دو قطب مستكبر شرق و غرب مانند سرطان همه را به هلاكت خواهند رساند... ما عازم هستيم كه تمام سلطهها را نابود سازيم و شما هم كوشش كنيد كه ملتها را با حق همراه كنيد و آنچه مهم است اين است كه شما در مذهب خود و ما در مذهب خودمان اخلاص را حفظ و به خداي تبارك و تعالي اعتماد داشته باشيم.([7])، يك چاره كه اساس چارههاست و ريشهي اين گرفتاريها را قطع ميكند و فساد را از بن ميسوزاند، وحدت مسلمانان، بلكه تمامي مستضعفان و در بند كشيده شدگان جهان است و اين وحدت كه اسلام شريف و قرآن كريم بر آن پافشاري كردهاند با دعوت و تبليغ دامنهدار بايد به وجود آيد و مركز اين دعوت و تبليغ مكهي معظمه در اجتماع مسلمين براي فريضهي حج است.([8])؛ آنچه به ما ميرسد و رسيده است از دو مشكل است: يكي مشكلهي بين خود دولتهاست كه مع الاسف تاكنون نتوانستهاند اين مشكل را حل بكنند و آن مشكل اختلافات بين خودشان است و آنكه ميدانند منشأ همهي گرفتاريهاي مسلمين اين اختلافات است و ما هم بيش از قريب به بيست سال است كه در اين موضوع هي سفارش كرديم، هي گفتيم، نوشتيم... و مشكل دوم، مشكل دولتها با ملتهاست كه دولتها با ملت طوري رفتار كردند كه ملتها پشتيبان آنها نيستند... براي تفاهمي كه بين آنها نيست.([9])؛ از پيوستگي دانشجويان مدارس قديم و دانشگاهها و همكاري آنها و ساير طبقات بيدار در نهضت مقدس اسلامي كه به خواست خداوند متعال متنهي به قطع ايادي اجانب و استعمارگران و هدم بنيان استعمار خواهان و غربزدگان خواهد شد، احساس مسرت و سربلند ميكنم.([10])

4. دستاورد وحدت؛

اگر ملتهاي مسلم كه تقريباً يك ميليارد جمعيت هستند، اينها برادر با هم باشند و به برادري با هم رفتار كنند؛ هيچ آسيبي بر اينها واقع نميشود و هيچ يك از ابرقدرتها قدرت اينكه تجاوز به اينها بكنند، ندارند([11])؛ همه ديدند كه اتحاد بين يك قشر كوچك سي و پنج ميليوني با تمسك به قرآن مجيد و اسلام عزيز چه معجزهاي آفريد و تمام قدرت بزرگ و كوچك پشتيبان محمدرضاي مخلوع و قدرت عظيم رژيم سلطنتي را با شكست روبه رو كرد.([12])؛ پيام من به برادران عرب و مسلمانان اين است كه بياييد اختلافات را كنار بگذاريد و دست برادري به يكديگر بدهيد و همگام و همپيمان با همهي برادران مسلمان غير عرب تنها اسلام را تكيهگاه خود قرار دهيد. تنها با داشتن ذخاير مادي كه از حساب افزون است و از همهي آنها مهمتر ذخيرهي الهي و معنوي كه اسلام است، ميتوانيد قدرتي باشيد كه هرگز ابرقدرتها هوس تسلط بر شما را نكنند و اينگونه شما را از چپ و راست مورد حمله قرار ندهند و همه چيزمان را غارت نكنند.([13])
و من اميدوارم كه با نظر كردن به اين حكم اسلامي كه همهي مردم و همهي مسلمانها برادر هستند، اين مملكت مصالح خودش را به دست آورد و همهي ممالك اسلامي برابر قدرتها غلبه كنند و موفق به اين بشوند كه احكام اسلام را تا آخر اجرا بكنند.([14])

5 . عوامل تفرقه؛

پيغمبر اسلام ميخواست در تمام دنيا وحدت كلمه ايجاد كند، ميخواست تمام ممالك دنيا را تحت كلمهي توحيد، تمام ربع مسكون را قرار بدهد؛ منتها اغراض سلاطين آن وقت از يك طرف و اغراض علماي نصارا و يهود و امثال ذلك از طرف ديگر سدّ شد... الآن هم آنها مانع هستند.([15])
اجانت جديت كردند تا حكومتها را به نفع خودشان متفرق كردند، تكه تكه كردند.([16])؛ علما و دانشمندان سراسر جهان به ويژه متفكران اسلام به پاخيزند و با بيان و قلم و عمل، خوف و هراس كاذبي را كه بر مظلومان سايه افكنده بزدايند و اين كتابهايي را كه با دست استعمار و برآمده از آستين كثيف بردگان شيطان منتشر شده و دامن به اختلاف بين طوايف مسلمين ميزند، نابود كنند و ريشهي خلاف را بر كنند و يك دل و يك سو براين رسانههاي گروهي كه بيشتر ساعات شب و روز به فتنهانگيزي و نفاق افكني و دروغ پردازي و شايعه سازي مشغولند، پرخاش كنند.([17])
اختلاف بين ملّت ايران و ديگر ملل، اختلاف بين اهل سنت و تشيع به ضرر همهي ماست، به ضرر همهي مسلمين است و آنهايي كه ميخواهند ايجاد تفرقه كنند نه اهل سنت هستند و نه اهل تشيع، آنها كارگردانان دولتهاي ابرقدرت و در خدمت آنها هستند.([18])؛ بايد سران دول اسلامي توجه داشته باشند كه اين اختلافات، اختلافاتي است كه هستي آنها را به باد ميدهد... دستهاي ناپاكي كه بين شيعه و سني در اين ممالك اختلاف مياندازند، اينها نه شيعه هستند و نه سني، اينها ايادي استعمار هستند كه ميخواهند ممالك اسلامي را از آنها بگيرند، ذخاير را از دست آنها بگيرند.([19])
هان اي مسلمانان قدرتمند! به خود آييد و خود را بشناسيد و به عالم بشناسانيد و اختلافات فرقهاي و منطقهاي را كه به دست قدرتهاي جهانخوار و عمال فاسد آنها براي غارت شما و پايمال كردن شرف انساني و اسلامي شما بار آمده به حكم خداي تعالي و قرآن مجيد به دور افكنيد و تفرقه افكنان از قبيل آخوندهاي جيرهخوار و ملّيگرايان بيخبر از اسلام و مصالح مسلمين را از خود برانيد كه ضرر اينان به اسلام از خود جهانخواران كمتر نيست. اينان اسلام را وارونه نشان ميدهند و راه را براي غارتگران باز ميكنند.([20])

6. ابزار تفرقه؛

يك دسته از مسلمانان شيعه هستند و يك دستهاي از مسلمانان سني، يك دسته حنفي و يك دستهاي حنبلي و دستهاي اخباري هستند؛ اصلاً طرح اين معنا از اول درست نبود. در يك جامعهاي كه همه ميخواهند به اسلام خدمت كنند و براي اسلام باشند، اين مسايل نبايد طرح شود. ما همه برادر هستيم و با هم هستيم، منتها علماي شما يك دسته فتوا به يك چيز و شما تقليد از علماي خود كرديد و شديد حنفي، يك دسته فتواي شافعي را عمل كردند و يك دستهي ديگر فتواي حضرت صادق را عمل كردند، اينها شدند شيعه، اينها دليل اختلاف نيست. ما نبايد با هم اختلاف و يا يك تضادي داشته باشيم، ما همه با هم برادريم. برادران شيعه و سني بايد از هر اختلافي احتراز كنند. امروز اختلاف بين ما تنها به نفع آنهايي است كه نه به مذهب شيعه اعتقاد دارند و نه به مذهب حنفي و يا ساير فرق، آنها ميخواهند نه اين باشد نه آن، راه را اين طور ميدانند كه بين شما و ما اختلاف بيندازند.([21])؛ من بيش از يبست سال در خطابههايم، در گفتارم به اينها توصيه كردم به سران دولتها كه اين اختلافات محلي جزيي را كنار بگذارند و براي اسلام و براي پيشبرد اهداف اسلام با هم، همفكري كنند و با هم اتحاد داشته باشند.([22])

7. پيامد تفرقه؛

چرا دولتهاي اسلامي از اين قدرت اسلام غافل هستند؟ چرا بايد در طول سالهاي متمادي دولتهاي عربي سيلي بخورند از صهيونسيم؟ چرا بايد تحت سلطهي قدرتهاي خارجي باشند؟ چرا با هم مجتمع نميشوند؟ چرا به آيات شريفهي قرآن عمل نميكنند؟ چرا به احاديث نبي اكرم اعتنا نميكنند كه فرموده است: مسلمين بايد يد واحده باشند علي من سواهم؟ مشكل مسلمين همين است كه اختلاف انداختهاند بينشان و بعد از جنگ عمومي اين نقشه كشيده شد و دولتهاي اسلامي را از هم جدا كردند و مسلمين را با هم مخالف كردند و دولتهاي اسلامي با هم دشمن شدند.([23])
اين از عجايب است كه ثروت مهم نفت در دست شرق و در دست مسلمين است، اين مخازن بسيار مهمي كه دنيا و كشورهاي پيشرفته هرچه پيشرفت كرده به واسطهي آن پيشرفت كرده است، هر كشوري كه در جنگي پيروز شده به واسطهي موجهاي نفت بوده است، اينها در دست شماست. عراق بحمدالله نفت دارد، ايران به حمدالله نفت دارد، كويت نفت دارد، حجاز نفت دارد، نفت دست مسلمين است. آنها بايد بيايند به شما تملق بگويند، دست شما را ببوسند، پاي شما را ببوسند و اين ذخاير را به اعلي القيم بخرند... مع ذلك اين طور نيست، جوري مستعمرين اين مطلب را درست كردهاند كه بعض ممالك را بازي دادهاند و خيال ميكنند كه نه، بايد از آنها هم يك تملقي بگويند، به آنها هم يك تعارفي بدهند! اين تأسف دارد... تا وحدت كلمه نباشد، تا رؤساي اسلام وحدت كلمه در خودشان ايجاد نكنند... سيادت نميتوانند بكنند.([24])
حضرت امام آوارگي بيش از يك ميليون مسلمان فلسطين را در طول ده سال ـ‌ تا سال 44 ـ و اشغال كشمير به دست هندوها و احساس زبوني در برابر صهيونيسم را، در صورتي كه اگر مسلمانان هر يك، يك سطل آب ميريختند، اسرائيل را آب ميبرد، يك معما ميشمرد([25]) و معتقد است اگر مسلمانان تنها به امر و نهي آمده: (واعتصموا بحبل الله جميعاً ولا تفرقو) عمل ميكردند تمام مشكلات آنان اعم از سياسي، اجتماعي، اقتصادي و ... رفع ميشد و هيچ قدرتي نميتوانست با آنان مقابله كند، اما متأسفانه به واسطهي غفلت بعضي و عدم توجه برخي و تغافل بعضي ديگر نه تنها مشكلاتشان حل نشده، بلكه بايد انتظار گرفتاريهاي بيشتري را داشته باشند.([26])
حضرت امام دستيابي به وحدت را نيازمند عوامل و لوازمي ميداند كه بدون تحقق آن عوامل امكان دسترسي به وحدت و يا پايايي آن ميسر نخواهد بود.
مرحوم حاج سيد احمد خميني پيش شرطهاي وحدت از منظر حضرت امام را اينگونه بر شمرده است:
1. اهتمام بيش از پيش به خودسازي و تعميق اخلاق و ارزشهاي معنوي در زندگي خود و جامعهي پيرامون.
2. باورداشت و تعميم سعهي صدر و پذيرش و تحمل اختلاف سليقهها و دفاع از آزادي انديشه و حمايت از تشكلهاي سياسي و فرهنگي كه در اصول و مباني مورد اعتقاد امت و جامعهي اسلامي اتفاق نظر دارند.
3. اعتقاد عميق و اعتماد به نقش و آثار معجزه آساي وحدت در حل معضلات به ظاهر لاينحل سياسي و اجتماعي.
4. هوشياري و توجه طرفين وحدت به نقش خنّاسان و وسوسه انگيزان و تذكر دائمي به كارگزاران و عموم مردم در همين رابطه.
5 . حفظ مواضع اصولي و دفاع از معتقدات و ارزشهاي منطقي غير قابل خدشه در عين احترام و توجه به وحدت فراگير.
6 . توجه به تفاوتهاي اساسي روشهاي تحقيق در نظام دروس حوزوي و ديني با تعليمهاي جديد دانشگاهي به منظور دريافتن زبان مشترك در تفهيم و تفاهم مسايل اساسي جامعه و پرهيز از اختلافات.
7. تلاش همه جانبه براي يافتن نقاط مشترك بيشتر و كاستن از اختلاف آرا در مباني و اصول از طريق نقد در مجامع علمي و گسترش روح مباحثه و مناظرهي علمي و پرهيز جدّي از به ميان كشيدن پاي عوام در اختلافات فكري و فرهنگي كه حل آنها تنها از مسير احتجاجات علمي و روشهاي پسنديدهي عقلايي و شرعي قابل حصول است.
8 . احياي فرهنگ توحيدي و وحدت گرايي در جوامع اسلامي و احياي سمبلها و عوامل و مظاهر وحدت كه بسياري از احكام اجتماعي و سياسي و عبادي اسلام بر همين فلسفه تشريع شدهاند؛ نظير بازيابي فلسفه و روح واقعي كنگرهي عظيم و جهاني حج، نماز جمعه، نماز جماعت، روح تعاون و اهتمام به امر مسلمين، امر به معروف و نهي از منكر به عنوان يك وظيفهي همگاني و احكام شعائري از اين قبيل.
9. آگاهي بخشيدن به آحاد ملت اسلامي براي دريافت تصويري روشن از ابعاد تمدن گذشته اسلام و علل سقوط و انحطاط مسلمين در سدههاي اخير.
10. جهاد و تلاش براي فراگير شدن نهضت فرهنگي جهان اسلام براساس ترويج روحيهي خودباوري و نفي غربزدگي حاكم بر اغلب جوامع اسلامي.
11. شناسايي و معرفي دشمنان اصلي و جلوگيري از دشمن تراشيهاي فشل كننده.
12. ترويج و تبليغ فرهنگ جهاد و شهادت طلبي براي تضمين موفقيت پيشگامان مبارزه با دشمنان وحدت.
13. مقابله با خرافه پرستي و زدودن پيرايههاي تفرقهانگيزي كه به نام آداب و رسوم ديني و مذهبي از سوي مغرضان و ناآگاهان در فرهنگ سنتي ملتها و قشرهاي جوامع اسلامي ريشه دوانيده است و كوشش براي كاهش تعصبهاي كوركورانه و عوامانه.
14. تلاش براي يكسان سازي قول و فعل مناديان وحدت و كارگزاران و مسؤولين نظام كه وحدت را شعار خويش قرار دادهاند. ([27])

پينوشتها:

[1]. چهل حديث، ص 309، ح 19.
[2]. سبأ (34) : 46.
[3]. در جمع هيأت عالي رتبهي علماي عربستان، 1/2/1358.
[4]. پيام به زائران بيت الله الحرام، 7/7/1358.
[5]. در جمع مردم، 27/5/59 .
[6] . صحيفه نور، ج 1، ص 120، 23/8/1344.
[7] . در جمع ديپلماتهاي نيكاراگوئه، و ... 20/2/1362.
[8]. پيام به حجاج، 12/6/1362.
[9] . در جمع هيأت فلسطيني، 24/6/58 .
[10]. پيام به انجمن اسلامي دانشجويان اروپا، صحيفه امام، ج 2، ص 142.
[11]. در جمع اعضاي جهاد سيستان و بلوچستان، 27/5/1359.
[12]. جهان اسلام از ديدگاه امام، تبيان 19، ص 44.
[13]. مصاحبه با روزنامه لبناني السفير، 2/9/1357.
[14]. 27/5/59 .
[15]. سخنراني در جمع علماي نجف، 23/8/1344.
[16]. 16/12/1357.
[17]. پيام به ملت، 22/11/1363.
[18]. در جمع اقشار مردم، 27/5/1359.
[19]. صحيفه نور، ج 1، ص 88 .
[20]. پيام به حجاج بيت الله الحرام، 25/5/1364.
[21]. در جمع فرهنگيان نوسود و پاوه، 30/4/1359.
[22]. با ابوجهاد عضو سازمان آزاديبخش فلسطين، 22/7/1358.
[23]. در جمع سفراي كشورهاي اسلامي، 28/7/59 .
[24]. در جمع علماي نجف، 23/8/44.
[25]. در تاريخ، 24/5/58 .
[26]. خطاب به سفير يمن شمالي، 1/4/1358.
[27]. آيينهي آفتاب، تبيان انديشهي امام خميني در كلام و پيام حجةالاسلام و المسلمين سيد احمد خميني0، ص 176.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار