3اتحاد ملى و انسجام اسلامى از ديدگاه شهيد مطهرى

اتحاد ملى و انسجام اسلامى از ديدگاه شهيد مطهرى

قسمت سوم وپایانی

معيارهاى اتحاد
ايمان، ملاك اول وحدت

ايمان، ملاك وحدت و اتحاد است. مؤمنان از آن جهت كه مؤمن هستند، نفس واحد هستند.

تسليم خدا بودن

از جمله خصوصيات اسلام اين است كه هيچ عنوانى از قبيل عناوين نژادى، طبقاتى، شغلى، محلى، منطقه‏اى و فردى را براى معرفى مكتب خود و پيروان اين مكتب نپذيرفته است. پيروان اين مكتب با عناوين اعراب، سامى‏ها، فقرا، اغنيا، مستضعفان، سفيدپوستان، سياه‏پوستان، آسيايى‏ها، شرقى‏ها، غربى‏ها، محمدى‏ها، قرآنى‏ها، اهل قبيله و غيره مشخص نمى‏شوند. هيچ‏كدام از عناوين مزبور، ملاك ما و ملاك وحدت و هويت واقعى پيروان اين مكتب به شمار نمى‏رود. آنجا كه پاى هويت مكتب و هويت پيروان او به ميان مى‏آيد، همه آن عناوين محو و نابود مى‏شود. فقط يك چيز باقى مى‏ماند. چه چيزى؟ يك «رابطه»، رابطه ميان انسان و خدا، يعنى اسلام، تسليم خدا بودن.
امت مسلمان چه امتى است؟ امتى است كه تسليم خداست، تسليم حقيقت است. تسليم وحى و الهامى است كه از افق حقيقت براى راهنمايى بشر در قلب شايسته‏ترين افراد طلوع كرده است. پس «ما»ى مسلمانان و هويت واقعى آنها چيست؟ اين دين مى‏خواهد چه وحدتى به آنها ببخشد و چه ماركى روى آنها بزند و زير چه پرچمى آنها را گرد آورد؟ پاسخ اين است: اسلام، تسليم حقيقت بودن.

ايمان، ملاك برترى

ايمان در اسلام ملاك برترى قرار گرفته است. مگر ايمان چه مى‏كند؟ ايمان، ملاك وحدت و ركن شخصيت و تكيه‏گاه استقلال و موتور حركت جامعه اسلامى است. در آيه‏اى از قرآن، خداوند مى‏فرمايد: «با يكديگر نزاع نكنيد و اختلاف نداشته باشيد كه سست و ضعيف خواهيد شد و بو و خاصيت خود را از دست خواهيد داد».

از نگاه بيگانگان

استاد هنر اسلامى در دانشگاه برلين در مقدمه كتاب هنر اسلامى مى‏گويد: «اشتراك در معتقدات دينى در اينجا تأثيرى قوى‏تر از آنچه در دنياى مسيحيت وجود دارد، بر فعاليت‏هاى فرهنگى ملل مختلف داشته است. اشتراك در مذهب باعث شده تا بر روى اختلافات نژادى و سنن باستان ملت‏ها پل بسته و از فراز آن نه تنها علايق معنوى، بلكه حتى آداب و رسوم كشورهاى گوناگون را به طرز حيرت‏انگيزى در جهت روشن و مشخصى هدايت نمايد. چيزى كه بيش از همه در اين فعل و انفعال جهت ايجاد وحدت و پاسخ به جميع مسائل زندگى قاطعيت داشت، قرآن بود. انتشار قرآن به زبان اصلى و فرمانروايى مطلق خط عربى، پيوندى به وجود آورد كه تمام دنياى اسلام را به هم مربوط ساخت و عامل مهمى در خلق هر نوع اثر هنرى گرديد».

پى‏آمدهاى پراكندگى مسلمانان
استعمار

آنچه بر سر مسلمين آمد كه شوكت آنها را گرفت و آنها را زير دست و توسرى‏خور ملل غير مسلمان قرار داد، همين اختلافات فرقه‏اى است. استعمار چه كهنه‏اش و چه نو، بهترين ابزارش، شعله‏ور ساختن اين كينه‏هاى كهنه است. در تمام كشورهاى اسلامى، بلا استثنا، دست‏افزارهاى استعمار به نام دين و به نام دل‏سوزى براى اسلام، دست‏اندركار تفرقه ميان مسلمينند. آيا آنچه تا كنون از اين ره‏گذر كشيده و چشيده‏ايم، كافى نيست كه باز هم ادامه دهيم؟ آيا طرح برخى بحث‏ها، كمك به هدف‏هاى استعمارى نيست؟

خون برادرم

«وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّهِ جَميعًا وَ لا تَفَرَّقُوا» مردم را دعوت به اتحاد، و از تفرقه نهى مى‏كند و پرهيز مى‏دهد: بپرهيزيد اى مسلمانان از اينكه ميان شما تفرق و اختلاف وجود داشته باشد. كوشش كنيد اختلافاتى كه به وجود آمده است، حل كنيد. اختلافات را كمتر كنيد. هى شكاف‏ها را زياد نكنيد. از اين شكاف‏ها كه روز به روز بيشتر مى‏شود، چه كسى استفاده مى‏برد؟ آيا غير از دشمن اسلام، كس ديگرى استفاده مى‏برند؟ آيا دشمن از ما چه مى‏خواهد؟ غير از اين مى‏خواهد كه ما به نام‏هاى مختلف مذهبى و فرقه‏اى دايما به جان يكديگر بيفتيم، يكديگر را فحش بدهيم.

اعتقاد امريكا: مسلمان غيرت ندارد

علت اينكه دولت‏هاى بزرگ جهان چندان درباره سرنوشت ما نمى‏انديشند، اين است كه معتقدند مسلمان غيرت ندارد. امريكا را فقط همين يكى جرى كرده است. مى‏گويد مسلمان جماعت غيرت ندارد، هم‏بستگى و هم‏دردى ندارد. مى‏گويد: آن يهودى كه براى پول مى‏ميرد، جز پول هيچ نمى‏شناسد. خدايش پول است، زندگى‏اش پول است، حيات و مماتش پول است. به مسئله حساس كمك به يهوديان اسرائيل كه مى‏رسد، روزى يك ميليون دلار به هم‏كيشانش كمك مى‏كند، ولى ميليون‏ها مسلمان دنيا كوچك‏ترين كمكى به هم‏كيش خود در فلسطين نمى‏كنند.

بايد گريست

امروز اگر بر مصيبتى از مصيبت‏هاى اسلام بايد گريست و اگر بر فاجعه‏اى از فاجعه‏هاى اسلام بايست خون باريد، اين مصيبت و اين فاجعه است كه اميرالمؤمنين على عليه‏السلام مى‏فرمايد: «شگفتا! شگفتا! به خدا قسم تعجب و حيرت از اجتماع دشمنان بر گرد باطل، و تفرق و تشتت شما از اطراف حقيقتى كه در ميان شماست؛ دل را مى‏ميراند و اندوه را مى‏كشاند».

اتحاد ملى
پشتوانه پيروزى‏ها

انسان در اثر زندگى مشترك با گروهى از مردم، با قانون مشترك، آداب و رسوم مشترك، تاريخ مشترك، پيروزى‏ها و شكست‏هاى تاريخى مشترك، زبان مشترك، ادبيات مشترك و بالاخره فرهنگ مشترك، نوعى بيگانگى با آنها پيدا مى‏كند، بلكه همان‏طور كه يك فرد داراى يك «خود» است، يك قوم و يك ملت به علت داشتن فرهنگ، يك «خود» ملى پيدا مى‏كند. هم‏فرهنگى، از هم‏نژادى شباهت و وحدت بيشترى ميان افراد انسان‏ها ايجاد مى‏كند. مليت كه پشتوانه فرهنگى داشته باشد، از «من»ها يك «ما» مى‏سازد. احيانا براى اين «ما» فداكارى مى‏كند، از پيروزى «ما» احساس غرور و از شكست آن احساس سرافكندگى مى‏كند.

دگر عضوها را نماند قرار

از بهترين و جامع‏ترين تشبيهات، تشبيه جامعه است به پيكر زنده. همان‏طور كه پيكر، مجموعه‏اى از اعضا و جوارح است و هر عضوى كار و وظيفه‏اى دارد، جامعه هم از مجموع افراد تشكيل مى‏شود و كارهاى مورد احتياج جامعه به صورت شغل‏ها و حرفه‏ها ميان اصناف و افراد تقسيم مى‏شود. ... پيكر اگر سالم باشد، بين اعضاى آن هم‏دردى هست. جامعه نيز اگر سالم و زنده و داراى روح اجتماعى باشد، همين‏طور است. اين تشبيه و تعبير از سخنان رسول اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله است كه فرمود: مَثَل مؤمنين از لحاظ علايق و عواطف متبادل كه بين ايشان هست، مَثَل تن است. يك عضو كه به درد مى‏آيد، ساير اعضا يكديگر را به هم‏دردى مى‏خوانند و تب و بى‏خوابى پيدا مى‏شود.
چو عضوى به درد آورد روزگار *** دگر عضوها را نماند قرار

منافع مشترك

در زندگى فردى بشر، عامل اوّلى اختلاف است. به عبارت ديگر، قطع‏نظر از نيروى خارجى كه بايد بر وجود انسان حكومت بكند، اگر انسان باشد با همان نيروهاى داخلى‏اش، اصل، اختلاف است. چرا؟ براى اينكه من به حكم غريزه و طبيعت خودم دنبال منافع شخص خودم و دفع مضرات از شخص خودم هستم. شما هم به حكم همان غريزه ذاتى خودتان دنبال منافع خودتان و دفع زيان‏ها از خودتان هستيد... ولى در اين ميان، منافعى پيدا مى‏شود كه ما را با هم متحد مى‏كند. ... مى‏بينيم يك منفعتى هست كه من به تنهايى نمى‏توانم به دست بياورم، شما هم به تنهايى نمى‏توانيد به دست بياوريد. اين عامل سبب مى‏شود كه ما با يكديگر متفق و متحد بشويم. يا يك دشمن مشترك پيدا مى‏كنيم، با همديگر متحد شده و يك جبهه تشكيل مى‏دهيم كه در مقابل او بتوانيم دفاع كنيم.

روح ملى

اگر روح ملى زنده باشد، هر چند اوضاع ظاهر خراب باشد، در مواقع فشار دشمنان، ملت خود را جمع و جور مى‏كند، اختلافات داخلى را كنار مى‏گذارد و يك‏دست به دفع دشمن مشترك مى‏پردازد. همچنان‏كه نظير آن را در تاريخ زنده ديده‏ايم. معمولاً هجوم دشمن سبب اتحاد بيشتر و از ميان رفتن اختلافات داخلى مى‏شود، اما اين به شرطى است كه يك روح زنده در آن مملكت كه از مذهب يا حكومت آنان سرچشمه بگيرد، وجود داشته باشد.

يحيى مقدسان

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار