علم كلام و نوآورى

1. «علم كلام» يكى از «علوم بنيادى اديان» است كه به عنوان واسطه‏اى بين «دين و دانش‏هاى بشرى»، روابط اين دو را بازگو و سعى مى‏كند دين را در مقابل «دانش‏هاى زمانى و مكانى بشرى» از نظر تطابق با زمان و مكان قابل تفسير كند تا زمينه سريان و جريان دين در «جامعه و فرهنگ سيال بشرى» فراهم گردد. پس «مرگ و زندگى و ركود و نوآورى» هر دين، مشروط به علم كلام آن دين و «حضور و عدم حضور اجتماعى دين» نيز بسته به كلام مى‏باشد.
2. علم كلام همانطور كه از نام آن پيداست، يك «علم ارتباطى» است، چرا كه در پى بيان حقانيت خود از طريق استدلال و گفت و گو درباره دين و اديان ديگر است. پس «پردازش اطلاعات» كلامى به گونه‏اى است كه بتواند به استدلال بپردازد و «رقيب معرفتى» به عنوان يك شاخص مهم در ذهن كلامى است كه بتواند برابر آن «برهان سازى» كند. از اين رو علم كلام يك علم ارتباطى است و «ارتباط دانش» آن را شكل محتوايى و صورى مى‏بخشد.
3. علم كلام، فراخى و تنگى (قبض و بسط) هر دين در مواجهه با «جهان» را شكل مى‏دهد و هر چه كلام يك دين فراخ‏تر باشد، جهان آن دين و معرفت دينى گشوده‏تر است و هر چه تنگ‏تر، «نظام ارتباطى دين» بسته‏تر است. پس «قدرت و اقتدار ارتباطى دين» از كلام آن ناشى مى‏شود.
تاريخ كلام اديان ناشى از فرود و فراز كلام آنهاست و فهم تاريخى اديان به شكوفايى و نوآورى در كلام آنها كمك خواهد كرد.
4. «فرود و فراز» كلام تابع دو عامل است، يكى «گشوده بودن يك دين» نسبت به كل دانش‏هاى بشرى، كه «سازمان‏هاى دينى» بايستى در فراگيرى دانش‏هاى بشرى تلاش كنند و ديگر «مطالعات درون دينى» يا مطالعات «متون اصلى دين» كه اين دو عامل متلازم هم هستند؛ يعنى هر چه يك دين نسبت به دانش‏هاى بشرى گشوده‏تر باشد رجوع به متون اصلى بيشتر خواهد شد و هر چه رجوع به متون اصلى بيشتر باشد، دين نسبت به جهان گشوده‏تر عمل مى‏كند؛ پس سياستگذارى معرفتى سازمان‏هاى دينى ـ كه كلام در رأس آن قرار دارد ـ بسيار ضرورى و مهم مى‏باشد.
5. آنچه در كلام رخ مى‏دهد، يك نوع «چارچوب تئوريك» براى مطالعات دينى است كه يك «چارچوب مرجع» براى تحقيقات دينى بوده و بدون اين چارچوب، تحقيقات دينى به «فرآيندى سرگشته و گاهى متضاد» تبديل مى‏شوند كه «لايغنى من الحق شيئا» و آنچه از اين فقدان چارچوب تئوريك به وجود مى‏آيد، نا اميدى معرفتى و فكرى است كه نتيجه آن تسليم در برابر «معرفت‏هاى وارداتى» و «تعليق در فضا و جهت يابى بيرونى و سرگشتگى تراكمى» است.
6. در «فضاى تعليقى تئوريك» يك نوع «خُردبينى و كلان نابينى» رخ مى‏دهد كه در «سازمان دانشى»، به صورت «دانش‏هاى عملى ناكارآمد» و «انشقاق بين حوزه‏هاى معرفتى» به گونه سازمانى، تجلى مى‏كند (مثل فقهى شدن سازمان حوزه‏ها و جنبى شدن دروس كلان مثل فلسفه، كلام و تفسيرهاى متون مثل قرآن و نهج‏البلاغه و متون روايى و...) و زمانى كه بين حوزه‏هاى كلان و خُرد يك سازمان تحقيقاتى، انقطاع به وجود مى‏آيد، «ركود علمى به گونه سازمانى» به وجود مى‏آيد كه سرمد است.
7. اگر چارچوب كلامى سازمان دينى تدوين شد، چارچوب‏هاى كلان تحقيقاتى تدوين مى‏شود و «چارچوب‏هاى كلان تحقيقاتى»، «چارچوب‏هاى روشى عظيم» را به وجود مى‏آورد (كه اين چارچوب روشى در حوزه‏هاى علميه به «اصول فقه» مشهور شده است؛ هر چند مى‏توان آن را «اصول معارف» تفسير اسم و گسترش داد) و چارچوب‏هاى روشى، «نوآورى تراكمى» را در يك سازمان دينى و دانش رقم مى‏زند و معارف اسلامى در يك چارچوب گسترده بسط مى‏يابد، پس مى‏تواند با آغوش گشوده با جهان روبرو شود.
8. كلام چون يك دانش ارتباطى است و اين ارتباطات با ديگر «ملل و نحل» است، پس يك نوع «ارتباطات ميان فرهنگى» و «ارتباطات ميان معرفتى و ميان دانشى» ايجاد مى‏كند و آن گونه در روش‏شناسى كه در اديان نيز ايجاد مى‏كند يك نوع «روش‏شناسى ميان فرهنگى» مى‏باشد و از اينجاست كه «فقه ميان فرهنگى» توليد مى‏شود و از اينجاست كه اديان در سطح جهان، به شدت ميان فرهنگى عمل مى‏كنند و سعى در «ارتباطات ميان فرهنگى و ميان مذهبى» مى‏كنند و «آينده» مذهبى كه در ارتباطات ميان مذهبى و ميان فرهنگى موفق شود روشن است.
9. كلام اسلامى بر اساس «صيرورت» بنا شده است، چون جهان در حال «شدن جامع» است (يسئله من فى السموات و الارض كل يوم هو فى شأن)، پس يك جهان گشوده كامل در كلام اسلامى، ترسيم مى‏شود و اين صيرورت يك نوع «صيرورت جامع» است كه كل جهان هستى را شامل مى‏شود. پس هر لحظه، لحظه نويى است و اين لحظه نيز سيال است و در يك وضعيت بى نهايت است، چون هر «ظاهرى، باطنى» دارد تا «بى نهايت».
10. جهان بر اساس «اسم و معنا» آفريده شده است و بزرگ‏ترين اسماء الهى پيامبران و اولياء او هستند كه باعث فيض و بارش معنا بر جهان مى‏باشند و جهان هستى را در پناه «واحد فياض» بسط و گسترش مى‏بخشند؛ يعنى با بسط اسمايى خداوند در جهان هستى (آمدن پيامبران تا خاتم پيامبران) جهان نيز بسط مى‏يابد (چنانچه در قرآن آمده است).
11. پس جهان بر اساس يك نظام ارتباطى (اسم و معنا) بسط مى‏يابد و با هر ذكر و نامى جهان سيال‏تر مى‏شود. پس «نظريه پيشرفت در كلام اسلامى» رقم مى‏خورد؛ يعنى «تكامل و پيشرفت در يك جهان سيال با جامع اسماء الهى؛ يعنى امام معصوم». و از طرف ديگر سراسر جهان يا اشياء همه و همه اسماء الهى است. فناورى به عنوان فرهنگ مادى مظهر اسماء الهى است و فرهنگ معنوى مثل ادبيات و هنر و فلسفه و فرهنگ عامه و علم نيز مظهر اسماء الهى است. «ولايت يعنى همراهى جامعه با امام براى رسيدن به اسماء الهى در جهان خلقت و در نتيجه رسيدن به پيشرفت جامع».
12. در اين فضاى كلامى اسلامى، روش‏شناسى خاص مى‏طلبد و آن يك نوع «تفسير و هرمنوتيك سيال» مى‏باشد كه مى‏توان يك نوع «هرمنوتيك گويا و پويا» نام داد كه در متون اسلامى به «هرمنوتيك استنطاقى» مشهور است (الا فاستنطقوه) يعنى طلب معنا و طلب ارتباط و «ولايت يعنى وسيله‏اى براى رسيدن به اين هرمنوتيك گويا و پويا» و اين در اصول فقه يا روش‏شناسى اسلامى نيز سريان مى‏يابد كه اولين قدم آن جمعيت است كه در بحث «دلالت» است و «ولايت بر دلالت» حاكم مى‏شود (چه در ارتباطات كتبى يا شفاهى). پس در يك جهان سيال تجلى اسماء الهى در امام، «شكل‏هاى متغير زمانى و مكانى» خواهد داشت كه «دلالت نيز تابع زمان و مكان» مى‏باشد و «تطبيق زمان و مكانى امام با زمان فعلى»، «بنياد نوآورى» را بنا خواهد كرد.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار