خود باوري مهم ترين ركن تحقق نوآوري

نوآوري، مقدمه و زمينه ساز شكوفايي در عرصه هاي علمي و دانش بشري است

جايگاه علمي هر شخص، گروه، موسسه و دانشگاه در زمينه هاي مختلف علمي، صنعتي و توليدي با خلاقيت و نوآوري مستحكم خواهد شد. يكي از مهم ترين اركان دست يافتن به نوآوري، خودباوري است و با ياري جستن از شعار «خواستن توانستن است» نيز مي توان به اين مهم دست يافت.
از ديگر اركان مهم دستيابي به نوآوري، تلاش و سعي و كوشش در پژوهش و تحقيقات، در زمينه ها و پايه هاي مختلف علمي است. در اين مورد حمايت دولتمردان و مسئولين نظام، در تحقق اعتبارات و بودجه هاي تحقيقاتي و پژوهشي، لازم و ضروري به نظر مي رسد. اگر هدف را همانند كشورهاي پيشرفته دنيا با برنامه و خوب نشانه گيري نمايم؛ قطعا راه هاي موفقيت هموار خواهد شد. متوسط سرانه بودجه تحقيقات در كشورهاي پيشرفته دنيا بين 3-5 درصد از توليد ناخالص ملي است. اگر كشور عزيزمان ايران بتواند به مقدار حداقل اين متوسط يعني حدود 3 درصد توليد ناخالص ملي دست پيدا كند و نتايج تحقيقات و پژوهش كاربردي شوند، در اين صورت شاهد خلاقيت، نوآوري، رشد و شكوفايي در عرصه هاي مختلف علمي، صنعتي و توليدي خواهيم بود.
مركز تحقيقات كاربردي كانادا، روند توسعه تكنولوژيك و رشد و شكوفايي در هر كشور را به گذرگاهي پر مسئله و مشكل تشبيه كرده و آن را «دره مرگ» ناميده است. در اين شبيه سازي، ايده هاي نو، همانند درختان سرسبز، شاداب و پر شكوفه، مملو از ايده هاي جديد هستند. براي رسيدن به هدف نهايي، بايد از يك پل كه زير آن دره اي عميق قرار دارد عبور نمود و راه هاي رسيدن به طرف ديگر پل، سرمايه گذاري و حمايت دولتي در خلق ايده هاي جديد و همچنين سرمايه گذاري و حمايت بخش خصوصي در استفاده از تحقيقات كاربردي، براي توليد با كيفيت بهتر مي باشد. در صورت عدم سرمايه گذاري يا نبود سرمايه، تار و پودهاي پل، سست شده و ايده هاي جديد و خلاق نيز به دست فراموشي سپرده خواهند شد. در صورتي كه سرمايه گذاري مناسب توسط بخش دولتي در خلق ايده هاي نو و جديد انجام و حمايت هاي لازم براي كاربردي نمودن نتايج تحقيقات انجام پذيرد زمينه هاي شكوفايي نيز فراهم مي گردد.
اساتيد دانشگاه ها در تحقق نوآوري وظايف خطيري بر عهده دارند
دكتر مرضيه مصطفوي :
نوآوري علمي عبارت است از توليد علم، چه محض، چه كاربردي. شكوفايي نيز يعني كشف استعدادهاي خود و بالفعل نمودن استعدادهاي بالقوه خويش. رسالت اساتيد در تحقق نوآوري و شكوفايي در مراكز علمي، خطير و تعيين كننده مي باشد؛ زيرا نوآوري به خلاقيت، قدرت حل مسئله و اراده قوي در انجام امور، وابسته است و شكوفايي به شناخت و پرورش استعدادهاي انساني و تعادل بين اين استعدادها، متكي است.
مسلما روش تدريس و برنامه ريزي آموزشي ما از دبستان تا متوسطه و در دانشگاه، بايد در جهت تقويت اين عناصر باشد. خلاقيت با سپردن كارهاي تحقيقي به دانشجويان و هدايت ايشان در يافتن منابع جديد و ديدن نمونه كارهاي متنوع، ايجاد مي شود؛ كه اين روش، همان يادگيري اكتشافي هدايت شده است. از طرف ديگر اهميت دادن به ايده هاي جديد و پي گيري آنان با روش سعي و خطا، براي زدودن ترس از شكست در دانشجويان و تشويق قابل توجه نوآوران، در پرورش خلاقيت در ايشان تاثير بسزايي دارد. قدرت حل مسئله در دانشجويان در درجه اول بستگي به كسب بينش در درس دارد كه مطابق با نظريه روانشناسي گشتالت، كسب بينش، از طريق درك روابط ميان اجزاي موقعيت يادگيري، به صورت يك كل سازمان يافته مي باشد. از اين رو بايد اهداف اصلي درس و كاربردهاي آن ولو اشاره وار ذكر شود. قدرت حل مسئله در درجه دوم با انجام چند تمرين پس از هر درس و سپردن سئوالات كمي پيچيده به دانشجويان و وادار كردن ايشان به تفكر و پاداش به تكاپوي علمي ايشان، ايجاد مي شود.
عادت كردن به تفكر يكي از عوامل اصلاح و تربيت نفس در تعليمات اسلامي است و پرورش استعدادهاي عقلاني به شدت مورد تاكيد اسلام است. امرسن يكي از علماي تعليم و تربيت مي گويد: يك موضوع علمي را به شاگرد ياد دادن، كار آساني است؛ ولي او را با اميد و اراده و جديت پروراندن و قواي جانش را براي كار آماده ساختن، كاري است بس دشوار كه از همه كس ساخته نيست.
در عصر پيشرفت سريع علم و تكنولوژي، به روز بودن اطلاعات استاد، امري ضروري است. طرح سئوالات و شبهات جديد در عصر ارتباطات، تلاش مضاعف استاد را در فهم آنها و پاسخگويي صحيح مي طلبد و مطالعه و تحقيق استاد، آموزش عملي به دانشجويان است و كبر و غرور ناشي از چند سال تحصيل و توهم غناي علمي را از آنها دور مي كند. از آنجا كه جذب و جلب محبت دانشجويان، حاصل زحمات استاد را چندين برابر مي كند و برقراري ارتباط موثر استاد با دانشجويان، باعث ايجاد اعتماد به نفس، احساس بالندگي و سودمندي، احساس رضايت و آرامش، به تعامل رسيدن با ديگران، دست يافتن به درك متقابل و تقويت رشد اجتماعي، روحي و رواني، عاطفي و همچنين باعث انتقال صحيح و صريح پيام به ايشان و دست يافتن به حقوقي كه آنها را به جرات و شهامت مي رساند، مي گردد؛ لذا يادگيري و به كارگيري رفتارهايي كه اين روابط را مفيد و اثرگذار مي كنند از وظايف اخلاقي يك استاد است. تقويت اراده با ايجاد روحيه اميدواري و اعتماد به نفس و تقويت باور “تومي تواني”، صورت مي پذيرد. اگر در جوامع چندفرهنگي، دانش آموختگان دانشگاهي و نخبگان بخواهند به نوآوري و توليد علم و تكنولوژي بپردازند؛ بايد به حلم، تواضع، مدارا و تحمل آراء مخالف و نهايتا استقامت مجهز باشند و با ارتقاء مسئوليت ها، از چند برخورد خلاف توقع و يا كمبودها نهراسند و كار گروهي را يادگرفته، بر تقسيم كار و تائيد يكديگر و تكميل و پشتيباني از هم بيفزايند كه تعليم اين همه در حقيقت به وسيله اساتيد توانمند و پرانگيزه حاصل مي شود كه در عمل و گفتار آن را ياد دهند.
از مطالب ذكرشده، چنين بر مي آيد كه استاد موفق بايد به شمه اي از اخلاق اسلامي، روانشناسي تربيتي و بخصوص روش هاي برقراري ارتباط موثر و روش هاي جديد براي ايجاد خودانضباطي در دانشجويان و همچنين روش هاي تدريس و جديدترين وسايل كمك آموزشي، به صورت دقيق و علمي آگاه گردد. از طرف ديگر تاثيرگذاري بر روح و شخصيت دانشجو، بدون توفيق و لطف حضرت باري تعالي ممكن نخواهد بود؛ لذا استاد موفق كسي است كه به حضرتش توكل كند و با استمداد از توجهات انساني كامل، يعني وجود مقدس امام معصوم غايب از نظر (عج)، به امور خطير تربيت نسل جوان بپردازد.
ركود و سكون در نوآوري جايي نخواهد داشت
دكترعلي رضا نبي لو :
-1 مفهوم نوآوري و شكوفايي
نوآوري از نگاه ادبيات، به معني پديد آوردن چيزي تازه و شگفت است. انسان ذاتا به گونه اي خلق شده است كه مي تواند نوآور باشد. نوآوري؛ مي تواند در ابعاد روحي و رواني و بعد مادي و جسماني شكل گيرد. اساس ادبيات، نوآوري و آفرينش است. «سخن نوآور كه نو را حلاوتي است دگر.» بديع و مبدع از اوصاف حضرت حق است و او هر چيزي را بدون ماده و مدت مي تواند پديد آورد. انسان نيز اگر اين ويژگي خود را بشناسد مي تواند آن را به مرحله شكوفايي و ثبت برساند. ايرانيان در ابعاد علمي و ادبي پيوسته نوآور و شگفتي ساز بوده اند؛ چه در ابعاد علوم فلسفي، نجوم، طب و... چه در علوم ادبي و هنري. امثال: فردوسي، خيام، نظامي، حافظ، سعدي و مولوي در هر كشوري وجود ندارد. شعر خود يك نوآوري و شكوفايي است در زبان، كه عادت ها و روزمره گي ها را بر هم مي زند و زباني فرشتگاني دارد. البته بايد مواظب بود، نوآوري و شكوفايي، با حساب و مقدماتي معمول باشد، تا به دام اشتباه نيفتيم، مبادا گرايش به امري جديد، ما را از سنن و گذشته پر اعتبارمان غافل كند. نوآوري بايد بر بناي سنت ها و پايه هاي استوار پيشين تاسيس شود. در جريان ادب فارسي، هر گاه كسي دست به نوآوري زده است شكوفايي آن نصيب همه شده، از نوآوري فردوسي و حافظ گرفته تا صائب و نيما و.... در عرصه اي كه با نوآوري همراه باشد سبب تقويت و استحكام خواهد شد.
2 - مشكلات و موانع نوآوري و شكوفايي
آفت هاي زيادي مي تواند مانع اين راه شود: الف - فريب خوردن در مقابل زرق سازي و نوبازي ديگران كه مبادا ما را به ورطه گذشت و انصراف از دست آوردهاي سنتي و ارزش ها بكشاند. ب - كوتاه نبودن افق نگاه ما. بايد نوآوري را با شكوفايي و اثرات درازمدت آن در نظر بگيريم. ج - الزاما نوآوري نبايد ما را از فرهنگ خود دور كند و به فرهنگ هاي مصرفي و غربي بكشاند. د - تجديد نظر در يك امر سنتي مي تواند سبب نوآوري و شكوفايي شود و بانيازهاي امروز سازگار شود. ه - كمبود آگاهي و اطلاعات مي تواند به اين فكر و عرصه لطمه بزند، پس بايد اطلاعات ما به روز و كامل باشد. و - نوآوري بايد تحت نظم و طرح منظمي قرار گيرد. نوآوري هاي مقطعي ارزش مند است اما اگر نهادينه شود بهتر است. ز- هر نوآوري نياز به بازبيني و اصلاح دارد و نبايد كار را تمام شده تلقي كرد. ح - تكيه بر گفتارها ودستورات قرآن و ائمه و انبياء(ع) كه بر مبناي نوآوري و ابداع است و تغافل از آنها زيان بار خواهد بود. ط - ركود و سكون در نوآوري جايي نخواهد داشت. ي - انتقاد پذيري و تلاش در دريافت نظر ديگران و مشورت در امور، كه بي توجهي به اين امر نوآوري را تحت الشعاع قرار مي دهد.
تحقق نوآوري نيازمند فرهنگ سازي است
دكتر نرجس جواندل صومعه سرايي :
هر چند كه نظام جمهوري اسلامي ايران با همت جوانان خردمند و پرتلاش خود عرصه هايي چند را در علوم و فنون گشوده است، ولي نياز كشور به نوآوري در همه زمينه ها به قدري محسوس و حياتي است كه رهبر معظم انقلاب موضوع سال 1387 را «نوآوري و شكوفايي» قرار داده اند و در حضور همه ملت ايران، مديران و برنامه ريزان را موظف به فراهم كردن فضاي نوآوري نموده اند. در پيام رهبر، مفاهيم كليدي، نظير مديريت صحيح، تدبير درست، حكمت و راه هاي ميان بر را بايد از ضرورت هاي انكارناپذير براي برنامه ريزي فكري و علمي و نيز ايجاد جنبش و خيزش نوآورانه در كشور تلقي كنيم.
مفهوم نوآوري و شكوفايي را نمي توان بدون ارتباط با مفهوم خلاقيت تعريف و درك كرد و از همين روست كه در عرف عام، اين دو به يك معني دلالت مي كنند، ولي از نظر متخصصان، نوآوري، خلاقيت متجلي شده و به مرحله عمل رسيده مي باشد. نوآوري يعني انديشه خلاق تحقق يافته و به عبارت ديگر، نوآوري محصول خلاقيت است. بنابراين براي رسيدن به نوآوري بايد خلاق بود. خلاقيت از نظر روانشناسي، يكي از فرآيندهاي اصلي تفكر و انديشيدن است. ادبيات خلاقيت با ايده گيلفرد Guilgord كه خلاقيت را با تفكر واگرا، در مقابل تفگر همگرا مترادف مي دانست آغاز شده است. بنابراين بايد ببينيم تفكر واگرا به چه معني است. تفكر واگرا و يا همان تفكر خلاق عبارت است از فرآيند تركيب و نوآوري اطلاعات و نمادهاي كسب شده موجود در حافظه دراز مدت؛ در حالي كه تفكر همگرا فرآيند بازآرايي و يا دوباره سازي اطلاعات و نمادهاي كسب شده موجود در حافظه دراز مدت است. بنابراين مي بينيم كه نوآوري يعني كاربردي كردن افكار و انديشه هاي نو ناشي از خلاقيت. در خلاقيت، اطلاعات به دست مي آيد و در نوآوري، آن اطلاعات به صورت هاي گوناگون عرضه و به مرحله استفاده و بهره برداري مي رسد.
در اين ميان نقش و رسالت اساتيد را برمي شمارم: -1 تحقق نوآوري و شكوفايي را نمي توان جدا از نقش خانواده به عنوان اولين كانون پرورش خلاقيت كودك و سپس مدارس و... در نظر گرفت. هر چند كه علي الظاهر دانشگاه در راس هرم علمي جامعه قرار دارد ولي در واقع نقش آن به تبع نقش كليدي خانواده و آموزش و پرورش است. در بخش اول در تفاوت تفكر خلاق يعني تفكر واگرا و همگرا گفتيم كه در تفكر همگرا اطلاعات به يك پاسخ درست و يا بهترين پاسخ قراردادي و شناخته شده منتج مي شود، در حالي كه؛ در تفكر خلاق يا تفكر واگرا سعي بر دستيابي به رهيافت هاي جديد براي حل مسائل به وجود مي آيد. بنابراين آنچه كه ضروري به نظر مي رسد اين است كه دانشجو را بايد از زماني كه دانش آموز پيش دبستاني است خلاق بار آورد. زيرا خلاقيت و نوآوري به يكباره ايجاد نمي شود. هر چند كه در تعريف خلاقيت و راه هاي ايجاد پرورش آن در ميان محققان اتفاق نظر وجود ندارد ولي همگي بر اين قول متفقند كه دانش حداقلي از هوش، براي خلاقيت ضروري به نظر مي رسد. به اعتقاد روانشناسان، انجام يك عمل خلاق يا كار برجسته و فوق العاده صرفا نتيجه ضريب نسبي بالاتر نيست.
بنابراين براي ايجاد تفكر خلاق، آموزش و يادگيري هدفمند يكي از عوامل بسيار مهم است و خانواده كانوني ترين نقش را در پرورش روحيه خلاق و جهت دهي و باروري تخيل كودكان دارد. خانواده مي تواند با ايجاد انگيزه و روحيه پرسشگري و كنجكاوي زمينه خلاقيت كودكان خود را فراهم كند. خانواده مي تواند با تقويت تفكر واگرا در تشويق كودكان براي دستيابي به رهيافت هاي جديد حل مسئله به جاي پاسخ هاي قراردادي و شناخته شده (تفكر همگرا) آنها را به طرف ايده هاي نو سوق دهد. نقش مدرسه نسبت به خانواده نقش مكمل است. دانش آموزان بايد يادبگيرند كه براي حل يك مسئله هميشه چند راه حل وجود دارد. بايد شجاعت انجام كارها به صورت متفاوت را در آنها به وجود بياوريم. بايد تنوع ديدگاه، ارزشمند تلقي شود. بايد به انديشه هاي غيرمعمول اجازه رشد داده شود. پرورش اعتماد به نفس، استقلال فكر، طرز تفكر انتقادي، روحيه انتقادپذيري، خطرپذيري همه و همه از راهكارهايي هستند كه در آن نقش خانواده، مدرسه و دانشگاه به هم گره خورده است. متاسفانه در مدارس و نيز در دانشگاه ها روش هاي تدريس سنتي (معلم محور)، ناديده گرفتن تفاوت هاي فردي دانش آموزان و دانشجويان، حجم بسيار زياد تكاليف درسي و توجه عمده، صرفا به كتاب درسي و تاكيد بر محفوظات، نمره محوري، امتحانات هماهنگ و غيره، اجازه بروز خلاقيت در دانش آموزان را از يكسو و كشف و شناسايي اين خلاقيت ها را از سوي مربي دشوار كرده است. بنابراين اگر دانشجوي فعلي ما همان دانش آموزي باشد كه خلاقيتش شكوفا نشده باشد از دانشجوياني محسوب مي شود كه داراي تفكر همگراست يعني در او صرفا فرآيند بازآرايي و يا دوباره سازي اطلاعات و نمادهاي كسب شده در حافظه دراز مدتش متحقق شده، نه فرآيند تركيب و نوآوري اطلاعات راه حل مسئله در نظر او صرفا راه حل هاي كليشه اي و از پيش تعيين شده خواهد بود نه ابتكاري و ابداعي. نكته كليدي ديگر در زمينه خلاقيت اين است كه همه ملت ايران بايد خود را مخاطب پيام رهبر انقلاب تلقي كنند. نوآوران الزاما نوابغ نيستند و نوآوري صرفا نبايد در زمينه تكنولوژي و يا علوم رياضي و پزشكي باشد. اخيرا يك هنرمند خوزستاني خطي به نام «شيدا» كه تلفيقي از چند سبك خوشنويسي است ابداع كرده و تعبير خود او، از اين سبك اين است كه براي حفظ هنر خوشنويسي بايد به هنر گذشتگان طراوت بخشيد و به آن شكل و نماي امروزي داد.
و بالاخره نكته آخر بهره برداري از روش هاي شناسايي سيكل هاي انرژي فكري شامل: حافظه، سرعت انتقال، قدرت يادگيري، توانايي فكري، قدرت پردازش، چالش فكري، تجزيه و تحليل مسائل است.
نبود فرهنگي كه از نوآوري حمايت كند، سالم نبودن نظام اداري و به طور كلي موانع اداري و ديوانسالاري از موانع نوآوري و شكوفايي است و همچنين مقررات ناعادلانه در مالكيت معنوي طرح هاي تحقيقاتي. براي مثال: اگر دانشجوي مبتكري داراي مدرك كارشناسي ارشد نباشد نمي تواند صددرصد مالك طرح خود باشد. استاد راهنما و يا دانشگاه درصدي از حق نوآوري را به خود اختصاص مي دهند. امروزه حقوق مربوط به مالكيت معنوي، بيش از حقوق مادي در جهان ارزش دارد. و بالاخره دلخوش بودن به برگزاري چند كنفرانس بدون نتيجه، درباره نوآوري و شكوفايي و يا هر مسئله ديگري، آفتي است كه هر روز دامنه آن گسترده تر مي شود.
پژوهش مهم ترين راهبرد تحقق نوآوري و شكوفايي در دانشگاه است
دكتر مهدي خداپرست :
بايد ديد معنا و مفهوم نوآوري و شكوفايي از نگاه علمي چيست؟ نوآوري به معناي ابتكار و ابداع بوده و مي توان آن را فرآيند ايجاد انديشه اي خلاق و تبديل آن به يك محصول، خدمت و يا يك روش عملياتي مفيد معرفي نمود كه با شكوفايي و بروز خلاقيت ها همراه است. نوآوري، رسيدن به هدف با هزينه كمتر، در زمان كوتاه تر مي باشد كه براي اين منظور بايد براي حل مشكلات به روش هاي جديد فكر شود. در واقع نوآوري و شكوفايي عوامل اصلي تحول و تكامل در هر جامعه اي محسوب مي شوند و توسعه كشور مستلزم توجه به اين مقوله مي باشد. نقش و رسالت اساتيد در تحقق نوآوري و شكوفايي در مراكز علمي چيست؟ با چه راهكارهايي مي توان به اين مهم دست يافت؟ پژوهش مهم ترين روش جهت دستيابي به شكوفايي و نوآوري است. دانشگاه براي انجام رسالت و وظيفه خود بايد به معناي واقعي، پژوهش محور باشد. يكي از ضروريات اين امر آن است كه سيستم آموزش عالي ما حتي در سطح كارشناسي از حالت آموزش صرف خارج شده و معيارهاي ارزيابي فعلي دانشجويان تغيير يابد و سهمي از نمره دانشجويان به فعاليت هاي پژوهشي اختصاص يابد. متاسفانه؛ نظام آموزشي كنوني كه در كشور حاكم است نه تنها باعث شكوفايي استعدادها نمي شود، بلكه از ذوق و قدرت ابتكار آنها مي كاهد. اساتيد دانشگاه ها، مي بايست با رويكرد جديد در روش هاي آموزشي خود قدرت خلاقيت و نوآوري را در دانشجويان تقويت نمايند. همچنين لازم است ايشان دانشجوياني را كه داراي استعدادهاي درخشان هستند شناسايي نموده و شرايط و امكانات ويژه جهت شكوفايي استعدادهاي آنها را بر اساس حمايت دانشگاه فراهم آورند. آنچه دانشگاه را واقعا دانشگاه مي كند، پژوهش و بيان عمق مطالب علمي است كه لازمه آن همت ويژه دانشگاهيان مي باشد. زمان ما عصر تخصص است و لذا بايد دانشجويان داراي نبوغ، تربيت شوند. مهم ترين چالشي كه ممكن است اين مهم را در حد شعار نگه داشته و قابليت اجرايي نيابد چيست؟ بديهي است لازمه پژوهش به عنوان مهم ترين روش، جهت دستيابي به شكوفايي و نوآوري، وجود امكانات و تجهيزات علمي و آزمايشگاهي كافي، كتابخانه هاي تخصصي، مراكز اطلاع رساني، دسترسي به مجلات علمي و حمايت مادي و معنوي از پژوهشگران است. عدم توجه به موارد فوق مي تواند مهم ترين عامل در عدم نيل به اين هدف باشد. وضعيت آزمايشگاه ها و نقص و يا قدمت تجهيزات و وسايل آزمايشگاهي، معضلي است كه متاسفانه در اكثر دانشگاه هاي كشور وجود دارد و لازم است بودجه تجهيزاتي كافي در اختيار دانشگاه ها قرار گيرد. از عوامل ديگر در اين خصوص، مي توان به عدم تعامل كافي و مناسب بخش صنعت با دانشگاه به دليل عدم احساس نياز به پژوهش و نوآوري اشاره نمود. در اين خصوص صنعت مي تواند علاوه بر تامين نيازهاي علمي خود در تامين بخشي از بودجه هاي پژوهشي دانشگاه نيز نقش مهمي ايفا نمايد.
دانشگاه ها قلب تپنده نوآوري هستند
دكتر فرانك فتوحي:
با پيشرفت روزافزون دانش و تكنولوژي و جريان گسترده اطلاعات، امروزه جامعه ما نيازمند آموزش مهارت هايي است كه با كمك آن بتواند همگام با توسعه علم و فناوري به پيش برود. هدف بايد پرورش انسان هايي باشد كه بتوانند با مغزي خلاق، با مشكلات روبرو شده و به حل آنها بپردازند. به گونه اي كه انسان ها بتوانند به خوبي با يكديگر ارتباط برقرار كرده و با بهره گيري از دانش جمعي و توليد افكار نو مشكلات را از ميان بردارند. امروزه مردم ما نيازمند آموزش خلاقيت هستند كه با خلق افكار نو به سوي يك جامعه سعادتمند قدم بردارند. رشد فزاينده اطلاعات، سبب شده است كه هر انساني از تجربه و علم و دانشي برخوردار باشد كه ديگري فرصت كسب آنها را نداشته باشد، لذا به جريان انداختن اطلاعات حاوي علم و دانش و تجربه در بين انسان ها يكي از رموز موفقيت در دنياي امروز است. هيچ كس قادر نيست به ميزان اطلاعات واقعي هر كس كه در گوشه ذهن او نهفته است پي ببرد. اين اطلاعات زماني به حركت در مي آيد كه انگيزه اي قوي سبب رهاشدن آن به بيرون ذهن مي شود. در اين مرحله انسان ها به سرنوشت يكديگر حساسند و در جهت رشد يكديگر مي كوشند و در نهايت سبب مي شود جرياني از علم و دانش و تجربيات ميان آنها جاري شود كه همين امر زمينه ساز نوآوري و خلاقيت خواهد بود.
يكي از عوامل موثر در بروز خلاقيت در يك جامعه، زمينه سازي و بسترسازي در بين انسان ها جهت ايجاد فرهنگي است كه در آن همگان در تلاش براي رشد دادن ديگري هستند و با تاثير بر روي يكديگر به پيشرفت جامعه كمك مي كنند.
از خلاقيت تعريف هاي زيادي شده است. در اينجا برخي از تعاريف مهم را ذكر مي كنيم: خلاقيت يعني تلاش براي ايجاد يك تغيير هدفدار . خلاقيت به كارگيري توانايي هاي ذهني براي ايجاد يك فكر يا مفهوم جديد است .خلاقيت يعني توانايي پرورش يا به وجود آوردن يك انگاره يا انديشه جديد . خلاقيت عبارت است از طي كردن راهي تازه يا پيمودن يك راه طي شده قبلي به طرزي نوين در فرايند خلاقيت الهام آن، لحظه اي است اما نياز به تلاشي نوآور دارد. نوآوري يعني گرفتن آن الهام و تبديل آن به توليدي مفيد. منظور از نوآوري، خلاقيت متجلي شده و به مرحله عمل رسيده است، به عبارت ديگر نوآوري يعني انديشه خلاق تحقق يافته؛ نوآوري به كارگيري توانايي هاي ذهني براي ايجاد يك فكر يا مفهوم جديد است.
نوآوري زماني در يك كشور پايدار و اثربخش خواهد بود كه همه در آن سهيم باشند. اما هميشه از دانشگاه ها به عنوان قلب تپنده نوآوري نام برده شده است. محيط دانشگاه به طور طبيعي، محيط شادابي، نوگرايي، نوآوري و نوزايي است و به دليل اين ويژگي هاي ذاتي بايد پيشگام اين حركت و از لحاظ كيفيت و كميت نيز بيشترين نوآوري را داشته باشد. يك دانشگاه براي اين كه بتواند نوآوري داشته باشد، بايد زمينه هايي را در دانشجويان خود ايجاد و تقويت كند كه در ذيل به چند مورد از آنها اشاره مي شود؛
فراهم نمودن آزادي عمل، آموزش نوآوري، تشويق نوآوران: آزادي عمل، آموزش نوآوري، تشويق نوآوران و اهميت دادن به نوآوري و ارزش دانستن آن در فضاي فرهنگي دانشگاه، هر يك مي توانند به عنوان تقويت زمينه هاي نوآوري مطرح شوند.
ايجاد اعتماد به نفس: يك دانشجو زماني مي تواند به نوآوري و ابتكار دست بزند كه روحيه اعتماد به نفس داشته باشد. توانايي هاي خود را بشناسد و به آنها باور و اعتماد داشته باشد. بايد روحيه اعتماد به نفس در دانشجويان بالابرود.
شجاعت و قدرت ريسك پذيري و نگاه منتقدانه به روش ها: شجاعت و قدرت ريسك پذيري از بايسته ها و لوازم نوآوري است. بايد روحيه ريسك پذيري در دانشجويان بالارود. شجاعت علمي و قدرت نقد كردن و نه گفتن به روش هاي قديمي بايد روز به روز در فضاي دانشگاه گسترش يابد.
بها دادن و مسيردهي به كار و انديشه دانشجويان: براي اينكه بتوان به نوآوري دست يافت بايد به فكر و انديشه دانشجويان بها داده شود. در دانشگاه ها بايد سيستم حمايت وبهره برداري از نوآوري ها ايجاد گردد. يكي از روشهاي نوين، ايجاد مراكز كارآفريني در دانشگاه هاست، كه در واقع به عنوان پل ارتباطي دانشجويان با بازار كار عمل مي كند. مراكز كارآفريني ايده اي را يافته و آن را تبديل به فرصتي اقتصادي مي كنند. در فضاي كسب و كار، فكرتازه ، قابليت تجاري شدن دارد. در ضمن با همكاري دانشجويان با مراكز كارآفريني از محيط بازار و نيازهاي مشتري آگاهي بيشتري پيدا مي كنند. در واقع ارتباط صنعت با دانشگاه و ايجاد رابطه نزديك بين مراكز علمي و صنعتي به نو آوري هاي دانشجويان مسير داده تا بتوان آنها را به مرحله بهره برداري نزديك كرد.

نويسنده: گفتگو از: رضا حميدي

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار