مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

از غبار فکر باطل، پاک بايد داشت دل
تا بداند ديو کاين آ‌ئينه‌ جاى گرد نيست
مرد پنداريد پروين را چو برخى ز اهل فضل
اين معما گفته نيکوتر که پروين مرد نيست

گويند عارفان،‌ هنر و علم کيمياست
و آن مس که گشت همسر اين کيميا، طلاست
فرخنده طايرى که بدين بال و پر پرد
همدوش مرغ دولت و همعرصه هماست
وقت گذشته را نتوانى خريد باز
مفروش خيره کاين گهر پاک، بى‌بهاست
تو مردى و دولت مردم فضيلت است
تنها وظيفه تو همى نيست خواب و خاست
زان را بازگرد که از رهروان تهى است
زان آدمى بترس که با ديو آشناست
خوشتر شوى به فضل زلعلى که در زميست
برتر پرى به علم ز مرغى که در هواست
جان را بلند دار که اين است برتري
پستى نه از زمين و بلندى نه از سماست

اى آئينه ما را زغم آ‌زاد توان کرد
يک ره به دروغى دل ما شاد توان کرد
ويران نشود قصر دل‌انگيز حقيقت
ما را به دروغى اگر آباد توان کرد
اى همدم ديرين من! اى قاضى بى‌رحم
با داد ندانى که چه بيداد توان کرد

وقت سحر به آئينه‌اى گفت شانه‌اي
کاوخ فلک چه کجرو و گيتى چه تندخوست
ما را زمانه رنجکش و تيره روز کرد
خرم کسى که همچو تواش طالعه‌اى نکوست
هرگز تو بار زحمت مردم نمى‌کشى
ما شانه مى‌کشيم به هر جا که تار موست
ما با آنکه جفاى بتان بيشتر بريم
مشتاق روى توست هر آن کس که خوبروست
گفتا: هر آن که عيب کسى در قفا شمرد
هرچند دل فريبد و رو خوش کند عدوست
در پيش روى خلق به ما جا دهند از آنک
ما را هر آنچه از بد و نيک است روبروست
چون شانه، عيب خلق مکن مو به مو عيان
در پشت سر نهند کسى را که عيب جوست
پروين! نشان درست، درستى و راستى است
هرگز نيازموده کسى را مدار دوست

پر خود سوختم و دم نزنم
گرچه پيرايه پروانه،‌ پر است
کس ندانست که من مى‌سوزم
سوختن، هيچ نگفتن هنر است
ديوان ص 204

کتاب عشق را جز يک ورق نيست
در آن هم نکته‌اى جز نام حق نيست

دى کودکى به دامن مادر گريست زار
کز کودکان کوي،‌ به من کس نظر نداشت
طفلى مرا کز پهلوى خود بى‌گناه راند
آن تير طعنه، زخم کم از نيشتر نداشت
اطفال را به صحبت من از چه ميل نيست
کودک مگر نبود کسى کاو پدر نداشت
هرگز درون مطبخ‌ ما هيزمى نسوخت
وين شمع، روشنايى از اين بيشتر نداشت
بر وصله‌هاى پيرهنم خنده مى‌کنند
دينار و درهمى پدر من مگر نداشت؟
طفل فقير را هوس و آرزو خطاست
شاخى که از تگرگ نگون گشت، برنداشت

گنجشک خرد گفت سحر با کبوتري
کآخر تو هم برون کن از اين آ‌شيان، سري
آفاق، روشن است چه خسبى به تيرگي؟
روزى بپر، ببين چمن و جويى و جري
بنگر من از خوشي، چه نکو روى و فربهم
ننگ است چون تو مرغک مسکين لاغري
گفتا حديث مهر بياموزدت جهان
روزى تو هم شوى چو من اى دوست، مادري
گرد تو چون که پر شود از کودکان
جز کار مادران نکنى کار ديگري
روزى که رسم و راه پرستاريم نبود
مى‌دوختم بسان تو، چشمى به منظري
خوشبخت،‌طايرى که نگهبان مرغکى است
سرسبز، شاخکى که بچينند از آن بري
شيرين نشد چو زمحنت مادر، وظيفه‌اي
فرخنده‌تر نديدم از اين، هيچ دفتري

دخترى خرد شکايت سر کرد
که مرا حادثه بى مادر کرد
ديگرى آمد و در خانه نشست
صحبت از رسم و ره ديگر کرد
دختر خويش به مکتب بسپرد
نام من کودن و بى‌مشعر کرد
اشک خونين مرا ديد و همي
خنده‌ها با پسر و دختر کرد
نزد من دختر خود را بوسيد
بوسه‌اش کارد دو سر خنجر کرد
عيب من گفت همى نزد پدر
عيب‌جوييش مرا مضطر کرد
شب به جاروب و رفويم بگماشت
روزم آواره بام و در کرد
مادرم مرد و مرا در يم دهر
چو يکى کشتى بى‌لنگر کرد
مادرم بال و پرم بود و شکست
مرغ، پروانه به بال و پر کرد
4- بيش از 70 بيت در ديوان پروين اعتصامى اختصاص به توصيف پيرزنان فقير و بيوه زنان محروم دارد. هيچ کدام از شاعران مرد به اندازه پروين به اين موضوع نپرداخته‌اند؛ زيرا او از ديدن فقر و بيچارگى پيرزنان به خاطر احساسات لطيف زنانه‌اش بيش از مردان متاثر مى‌شود. نمونه آن قطعه “اندوه فقر” است در ديوان پروين:
بادوک خويش پيرزنى گفت وقت کار
کاوخ! ز پنيه ريشتنم موى شد سپيد
از بس که بر تو خم شدم و چشم دوختم
کم نور گشت ديده‌ام و قامتم خميد
جز من که دستم از همه چيز جهان تهى است
هرکس که بود برگ زمستان خود خريد
از رنج پاره‌ دوختن و زحمت رفو
خونابه دلم ز سرانگشتها چکيد
من بس گرسنه خفتم و شب‌ها مشام من بوى طعام خانه همسايگان شنيد ...

توان و توش ره مرد چيست؟ يارى زن
حطام و ثروت زن چيست؟ مهر فرزندان
زن نکوي، نه بانوى خانه تنها بود
طبيب بود و پرستار و شحنه و دربان
به روزگار سلامت، رفيق و يار شفيق
به روز سانحه، تيمار خوار و پشتيبان
ز بيش و کم، زن دانا نکرد روى ترش
به حرف زشت نيالود نيکمرد دهان

زن در ايران پيش از اين گويى که ايرانى نبود
پيشه‌‌اش جز تيره‌روزى‌و پريشانى نبود
زندگى و مرگش اندر کنج عزلت مى‌گذشت
زن چه بود آن روزها گر زانکه زندانى نبود؟
کس چو زن اندر سياهي، قرنها منزل نکرد
کس چو زن در معبد سالوس قربانى نبود
در عدالتخانه انصاف،‌ زن شاهد نداشت
در دبستان فضيلت، زن دبستانى نبود
دادخواهى‌هاى زن مى‌ماند عمرى بى‌جواب
آشکارا بود اين بيداد، پنهانى نبود

به کنج مطبخ تاريک، تابه گفت به ديگ
که از ملال نمردي، چه خيره سر بودي
زدوده پشت تو مانند قير گشته سياه
ز عيب خويش‌، تو مسکين چه بى‌خبر بودي
همى به تيرگى خود فزودى از پستي
سياه روز و سيه‌کار و بدگهر بودي
تمام عمر در اين کارگاه زحمت و رنج
نشسته بودى و بى‌مزدکارگر بودي
دمى زآتش و آبت، ‌ستم رسيد و بلا
دمى نديم دم و رود و خشک و تر بودي
نديد چشم تو رنگى دگر به جز سيهي
رواست گر که بگوييم بى‌بصر بودي
جواب داد که ما هر دو در خور ستميم
تو نيز همچون من اى دوست بى‌هنر بودي
جفاى آتش و هيزم،‌ نه بهر من تنهاست
تو نيز لايق خاکستر و شرر بودي
مگر به ياد ندارى که دوش وقت سحر
ميان شعله جانسوز تا کمر بودي؟
نظر به عجب در آلودگان نمى‌کردي
به دامن سيه خود، گرت نظر بودي

اى همدم مهرپرور من
اى يار من اى سماور من
در زمزمه تو شد مى‌ آلود
اجزاى لطيف ساغر من
سوزى عجبت گرفته گويي
در سينه توست آذر من
در ديده، سرشک و در دل، آتش
مانا تو منى برابر من ...

دل براى مهربانى پروراندن لاجرم
جان به تن تنها براى جانفشانى داشتن
ناتوانى را به لطفي، خاطرآوردن به دست
ياد عجز روزگار ناتوانى داشتن