مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

  اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی
 تبلیغات در سایت   
علائم ظهور
پیوندهای ویژه  
نخستين سلسله قدرتمند شيعه
نظارت بر اعمال شيعيان در عصر...
درماني‌آسان براي يبوست
7 عادت آدم‌هاي موفق
آثار تربيتى نماز
بسیار زیبا به رنگ سبز!
بناهای تاریخی اصفهان
دعا براي امام زمان عليه السلام...
دور افتاده
4‌ خطاي تغذيه‌اي ‌كه شما را...
تفسیر کلمه فتنه
نقاشی های تلفیقی و شگفت انگیز...
آسيب‏شناسى انقلاب اسلامى
پایتخت دولت مهدوی کجاست؟
اتصال به «شعوركيهاني»
آرايش ، چرا و چگونه؟
ارزش سجده
گل های بسیار زیبا، رنگارنگ و...
وادي السلام ، بزرگ ترين و قديمي...
ملائکه در خدمت امام زمان(علیه...
خطرات استفاده از کولر خودرو...
بصیرت چيست؟
پروردگار قبل از اینکه خدایی...
تصاویری زیبا از مراحل رشد یک...
مروري‌ بر تاريخ‌ رابطه‌ آمريكا...
داستان شهر عشق
گاهي به تلويزيون نگاه نکن!
گزارش تصویری  
اخبار تازه   
سرنوشت آینده جهان از دید آیات و روایات ده گانه
حضرت آيت الله سبحاني در پاسخ به سوالي در خصوص «آينده جهان از نظر قرآن و روايات» تشريح کرده‌اند طبق نص...
حزب الله به رژیم صهیونیستی حمله می کند
الجزیره به نقل از سایت فرانسوی 'اینتلیجنس آنلاین' گفت: « 'حزب الله' لبنان قصد هجوم به اسرائیل را دارد.»
راهپیمایی 22 بهمن امسال عظیم‌ترین و پرشکوهترین راهپیمایی پس از انقلاب بود
دبیرکل جبهه پیروان خط امام و رهبری با بیان اینکه مجلس آینده قطعاً مهمترین مجلس پس از انقلاب خواهد بود،...
پرسپولیس متخلف شناخته شد
حسین محمد پورزرندی با اشاره به اینکه باشگاه پرسپولیس قرارداد میلیاردی خود را به صورت یک‌طرفه و البته...
روش عجیب تراکتورسازی در جذب بازیکن!
و منتظر آمدن دفترچه اش و مشخص شدن وضعیت خدمتش است تا پس از آن کارهایش را برای پیوستن به تراکتورسازی انجام...
چرا لاریجانی در راهپیمایی قم حضور نیافت؟
این منبع در بیان علت حضور لاریجانی در مشهد گفته كه این شهر مقدس در كشورمان بعد از قم، میزبان مهمترین...
بهترین بازیگر زن جشنواره فیلم فجر به شهدای ایران‌زمین ادای احترام کرد
«هنگامه قاضیانی» پس از دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر،...
اتفاق ساده در شبکه طبرستان
تجلیل از ایثارگران شبکه تبرستان، پخش برنامه اتفاق ساده و تجلیل از خانواده های شهدا از اخبار صدا و سیمای...
جدول تغییرات قیمت در بازار موبایل
به دنبال نوسانات قیمت ارز برخی از مدل‌های تلفن همراه طی دو ماه گذشته با افزایش قیمت در بازار عرضه می‌شوند...
خروس چيني تخم گذاشت+عکس
يك مرد روستايي در چين ادعا كرد كه خروسش تخم مي‌گذارد.
عروس و داماد در راهپیمایی+عکس
راهپیمایی ‌ 22 بهمن ...
خطری که "جمهوری اسلامی" را تهدید میکند
شاید هیچ کشوری در جهان وجود نداشته باشد که به اندازه ایران ، در یک مقطع زمانی فشرده 33 ساله این همه تضییقات...
نتايج آزمون دوره‌های ترمی علمی کاربردی منتشر شد
فهرست اسامی پذيرفته‌شدگان نهايی کدرشته ‌محل‌های‌متمرکز و معرفی شدگان چند برابر ظرفيت کدرشته محل‌های نيمه‌متمرکز...
بازار مسکن در رکود؛ قیمت آپارتمان در برخی مناطق تهران
فعالان بازار مسکن رکود خرید و فروش مسکن در تهران در شرایط فعلی را در نتیجه افزایش قیمتها و کاهش قدرت...
ویژه نامه دهه فجر
ویژه نامه هفدهم ربیع الاول
 
  دفعات نمایش: 481    جمعه 23 اسفند 1387 

سكولاريسم‌ و اومانيسم


سكولاريسم‌ و اومانيسم

‌تعريف‌ و پيشينه‌

اومانيسم1، اصالت‌ انسان‌ و انسان‌گرايي‌ مكتب‌ و نظامي‌ فكري‌ است‌ كه‌ انسان‌ و مسائل‌ مربوط‌ به‌ زندگي‌ اجتماعي‌ او، در كانون‌ توجه‌ و اهتمام‌ آن‌ قرار دارد. بدين‌ صورت‌ كه‌ راه‌ حل‌ مشكلات‌ بشري‌ را بيش‌ از آن‌ كه‌ در حوزة‌ ايمان‌ به‌ خدا جست‌ و جو كند، از رهگذر عقل‌ و خرد آدمي‌ مي‌جويد.2
دائرة‌المعارف‌ بين‌المللي، دربارة‌ پيدايش‌ و ويژگي‌هاي‌ اومانيسم‌ چنين‌ مي‌نويسد:
اومانيسم‌ چشم‌اندازي‌ كلي‌ است‌ كه‌ اعتبار محوري‌ و ارزش‌ در بشر، توانايي‌ها، آرزوها و پيروزي‌هاي‌ او را در زندگي‌ دنيوي‌اش‌ باز مي‌يابد. اومانيسم‌ تجلي‌ كلاسيك‌ خويش‌ را در فلسفة، ادبيات‌ و هنر باستاني‌ كسب‌ مي‌كند. تلاش‌ براي‌ ادامة‌حيات‌ با كشف‌ مجدد فرهنگ‌ قديم‌ كه‌ منجر به‌ شكوفايي‌ فاز اومانيستي‌ رنسانس‌ گرديد، احيا شد. رنسانس‌ از قرن‌ چهاردهم‌ ميلادي‌ در ايتاليا ظاهر و در قرن‌ پانزدهم‌ و شانزدهم‌ به‌ كشورهاي‌ اسپانيا، فرانسه، انگلستان، آلمان‌ و هلند نفوذ كرد. در هردو چهرة‌ انساني‌ و علمي‌ آن، رنسانس‌ ضرورتاً‌ نژادي‌ از اقليم‌ الاهيات‌ مابعدالطبيعي‌ و ما فوق‌ بشر در منزلگاه‌ طبيعي‌ او بود. سپس‌ اومانيسم‌ رنسانس‌ با سربلندي‌ عليه‌ عالم‌ باقي‌ و كليسا به‌ مثابة‌ عنصر روحاني‌ و بنيادگرايي، شوريد.
اومانيست‌هاي‌ قرن‌ هيجدهم‌ بر فشار سياسي‌ حمله‌ور شدند - براي‌ مثال‌ ژان‌ ژا روسو - و اومانيست‌هاي‌ قرن‌ نوزدهم‌ در برابر كوشش‌هاي‌ انگلو فرانسوي‌هاي‌ مدافع‌ فلسفة‌ تحقيقي‌ كه‌ قصد تفسير انسان‌ را از طريق‌ مقولات‌ و متدهاي‌ علوم‌ اجتماعي‌ داشتند، مقاومت‌ كردند. اومانيسم‌ مخالف‌ فلسفة‌ تحققي‌ ويلهم‌ ديلتي‌ (1883-1911) براي‌ بسياري، در جنبش‌هاي‌ قرن‌ بيستم، مخصوصاً‌ اگزيستانسياليسم، امري‌ ذاتي‌ بود. اگزيستانسياليست‌ فرانسوي، ژان‌ پل‌ سارتر، اگزيستانسياليسم‌ الحادي‌ خود را اومانيسم‌ خواند. او با به‌ كار بردن‌ منفي‌ اگزيستانسياليسم، فردگرايي‌ را نشان‌ داد و زمينه‌ را براي‌ حكومت‌ ديكتاتوري‌ كمونيسم‌ فراهم‌ كرد.3

‌اسباب‌ و زمينه‌ها

اومانيسم‌ مكتبي‌ است‌ بشرگرا در شكل‌ افراطي؛ يعني‌ بشرگرايي‌ اساس‌ و محور جهان‌بيني‌ آن‌ را تشكيل‌ مي‌دهد، و طبعاً‌ با جهان‌بيني‌ ديني‌ كه‌ خداگرايي، اساس‌ و محور آن‌ است، ناسازگار است. اين‌ مكتب‌ فكري‌ پس‌ از رنسانس‌ پديد آمد، و بدين‌ ترتيب‌ تمام‌ اسباب‌ و عوامل‌ فرهنگي، اجتماعي، سياسي‌ و اقتصادي‌ كه‌ در پيدايش‌ نوزايي‌ علمي‌ مؤ‌ثر بوده‌ است، در پيدايش‌ اومانيسم‌ نيز تأثير داشته‌ است. اسباب‌ و عوامل‌ مزبور مربوط‌ به‌ شرايط‌ حاكم‌ بر دنياي‌ مسيحيت‌ در قرون‌ وُسطا است. رفتارهاي‌ خشونت‌آميز رجال‌ كليسا با دانشمندان، نفوذ روحية‌ دنياگرايي‌ و قدرت‌طلبي‌ نامشروع‌ در حكومت‌هاي‌ به‌ اصطلاح‌ ديني، نارسايي‌هاي‌ مفاهيم‌ ديني‌ و كلامي‌ مسيحي، يكسان‌انگاري، نظريه‌هاي‌ فلسفي‌ و علمي‌ قديم‌ با حقايق‌ وحياني، و غرور ناشي‌ از كاميابي‌هاي‌ علم‌ جديد در عرصة‌ طبيعت‌شناسي، از جمله‌ مهم‌ترين‌ اسباب‌ و علل‌ پيدايش‌ نگرش‌ها و روش‌هاي‌ اومانيستي‌ است، كه‌ همگي‌ به‌ دنياي‌ مسيحيت‌ در قرون‌ وسطا و پس‌ از آن‌ تعلق‌ دارد. عمق‌ و گسترة‌ بدبيني‌ و نفرت‌ از كليسا تا حدي‌ بود كه‌ اومانيسم‌ غربي، شكل‌ كلي‌ دين‌زدايي‌ و دين‌ستيزي‌ به‌ خود گرفت، و به‌ تدريج‌ مناطق‌ غير مسيحي، و از جمله‌ دنياي‌ اسلام‌ را نيز پيمود. همچنين‌ نبايد نقش‌ استعمار فرهنگي‌ و نيز پاره‌اي‌ مشابهت‌ها ميان‌ نهادهاي‌ سياسي‌ - ديني‌ دنياي‌ اسلام‌ با همانندهاي‌ خود در جهان‌ مسيحيت‌ را در اين‌ زمينه‌ از نظر دور داشت.

‌دئيسم‌ و آتئيسم‌

ظهور تفكر اومانيستي‌ در جهان‌ غرب‌ كه‌ با اصالت‌هاي‌ ديني‌ و انديشة‌ خدا محوري‌ تعارض‌ داشت، از نظر نمود و بروز در عرصة‌ اجتماع‌ دو شكل‌ متفاوت‌ داشت: شكل‌ نخست‌ آن‌ دئيسم4 بود كه‌ او‌لاً: دين‌ را منهاي‌ حقايق‌ و احكام‌ وحياني‌ مي‌پذيرفت. ثانياً: وجود خدا را به‌ عنوان‌ موجودي‌ ماورأ طبيعي‌ كه‌ پس‌ از آفريدن‌ جهان‌ آن‌ را به‌ حال‌ خود رها كرده‌ و هيچ‌گونه‌ نقشي‌ در ادارة‌ آن‌ ندارد، معرفي‌ كرد.5 ديگري‌ آتئيسم6 بود كه‌ آشكارا وجود خدا را انكار مي‌كرد و طرفدار الحاد و بي‌ديني‌ بود. رشد و گسترش‌ اين‌ دو عقيده‌ به‌ قرن‌ هيجدهم‌ و پس‌ از آن‌ باز مي‌گردد؛ چرا كه‌ در اين‌ قرن‌ كه‌ مشهور به‌ عصر عقل7 است، اومانيست‌هاي‌ غربي‌ از رشد شتابندة‌ علم‌ جديد در حوزة‌ طبيعت‌شناسي‌ سرمست‌ و مغرور شده‌ و در پي‌ آن‌ بودند كه‌ خودكفايي‌ و بي‌نيازي‌ خود را از وحي‌ آسماني‌ اعلام‌ دارند. ايان‌ باربور در شرح‌ اين‌ پديدة‌ نوين‌ - و در عين‌ حال‌ انحرافي‌ - چنين‌ مي‌گويد:
قرن‌ هيجدهم‌ را عصر عقل‌ مي‌ناميدند، و انتظار مي‌رفت‌ كه‌ آرمان‌ عقلانيت‌ كه‌ در علم‌ جلوه‌گر شده‌ بود، عرصة‌ همة‌ فعاليت‌هاي‌ انساني‌ را در بر گيرد. اين‌ نهضت‌ فكري‌ نوين، كه‌ روشنگري‌(Enlightenment) ناميده‌ مي‌شد، پديدة‌ چند چهره‌اي‌ بود كه‌ از كشوري‌ تا كشور ديگر، و از متفكري‌ تا متفكر ديگر فرق‌ مي‌كرد. با اين‌ وصف، يك‌ وحدت‌ نوعي‌داشت‌ كه‌ رهيافت‌ها و برداشت‌هايش‌ با قرون‌ پيشين‌ متفاوت‌ بود، زبان‌آورترين‌ و تندروترين‌ سخنگويانش‌ فيلسوف‌هاي‌ فرانسوي‌ اواسط‌ قرن‌ هيجدهم‌ بودند، ولي‌ شعاعش‌ آلمان، انگلستان‌ و مستعمرات‌ امريكا را دربرگرفته‌ و فضاي‌ فكري‌ دنياي‌ جديد را زير نفوذ خود گرفته‌ بود... . اگر چه‌ هنوز بسياري‌ از اهل‌ علم‌ به‌ وجود خداوند ايمان‌ داشتند، هيچ‌گونه‌ اشاره‌اي‌ به‌ چنين‌ عقايدي‌ را در رساله‌هاي‌ خود مناسب‌ نمي‌دانستند. دنيوي‌ كردن‌ (سكولاريزاسيون) معرفت‌ علمي‌ و معارف‌ ديگر، به‌ اين‌ معنا بود كه‌ مفاهيم‌ كلامي‌ با هر نقشي‌ كه‌ در ساير حوزه‌ها دارند، بايد از حوزة‌ شناخت‌ جهان‌ كنار گذاشته‌ شوند... .8

‌مراحل‌ سه‌گانة‌ دين‌ عقلاني‌ در عصر روشنگري‌

صفت‌ مميزة‌ رهبران‌ فكري‌ روشنگري‌ همانا دين‌ عقلاني9 بود كه‌ رشد و غلبه‌ و افولش‌ را مي‌توان‌ در سه‌ مرحلة‌ متداخل‌ جست‌ و جو كرد:
1. در مرحلة‌ نخست، عقل‌ و وحي‌ را دو طريقة‌ علي‌البدل‌ مي‌شمردند كه‌ هر دو به‌ حقايق‌ بنيادي‌ يگانه‌اي‌ منتهي‌ مي‌شوند، كه‌ عبارتند از سه‌ مفهوم‌ عمده، يعني‌ خداوند، سلوك‌ اخلاقي‌ و بقاي‌ روح. اين‌ نگرش‌ در حقيقت‌ ادامة‌ تفكر پذيرفته‌ شده‌ در قرن‌ هفدهم‌ بود كه‌ توسط‌ دانشمنداني‌ چون‌ گاليله، نيوتون‌ و همفكران‌ آنان‌ مطرح‌ شده‌ بود. در اين‌ تفكر، الاهيات‌ طبيعي‌ (عقلي) نسبت‌ به‌ الاهيات‌ و حياني‌ مزيت‌ و برتري‌ داشت.
2. در مرحلة‌ دوم‌ بازار الاهيات‌ طبيعي‌ (دئيسم) رونق‌ يافته‌ بود، كه‌ مي‌توان‌ آن‌ را به‌ عنوان‌ جانشيني‌ براي‌ وحي‌ تلقي‌ كرد. روشن‌گران‌ نسل‌ اول، هم‌ دين‌ طبيعي‌ را قبول‌ داشتند و هم‌ دين‌ الاهي‌ را؛ ولي‌ روشن‌گران‌ نسل‌ دوم‌ از دين‌ طبيعي‌ جانبداري‌ نموده‌ و وحي‌ را تخطئه‌ مي‌كردند.
3. در اين‌ مرحله‌ كه‌ به‌ نسل‌ سوم‌ روشنگران‌ تعلق‌ دارد، زمزمة‌ شكاكانة‌ طرد و تخطئة‌ انواع‌ صور دين، برخاسته‌ بود. هولباخ 10 كه‌ منكر خدا، اختيار و بقاي‌ روح‌ بود، وجود را ذاتي‌ ماده‌ مي‌دانست‌ و مي‌گفت‌ فقط‌ طبيعت‌ سزاوار پرستش‌ است.11

‌انديويدوآليسم‌ يا فلسفة‌ اصالت‌ فرد

يكي‌ از فلسفه‌هاي‌ اومانيستي‌ كه‌ پس‌ از رنسانس‌ ظهور كرد، فلسفة‌ اصالت‌ فرد12 است. در تاريخ‌ فلسفة‌ سياسي، آغاز قرن‌ هفدهم، آغاز ظهور و رشد فلسفة‌ اصالت‌ فرد است. در اين‌ فلسفه، انسان‌گرايي‌ (اومانيسم) در شكل‌ فردگرايي‌ آن‌ نمايان‌ شد؛ يعني‌ علايق، اميال، منافع‌ و مسرت‌ و سعادت‌ فرد به‌ صورت‌ عريان‌ و برهنه‌ از ويژگي‌هاي‌ نژادي، فرهنگي، اقتصادي‌ و مذهبي‌ مورد توجه‌ قرار گرفت، و عقل‌ و خرد آدمي‌ ركن‌ اساسي‌ و مستقل‌ كمال‌ و نيكبختي‌ او به‌ شمار رفت.
انديشة‌ اومانيستي‌ فردگرايي‌ كه‌ خود از نتايج‌ عقل‌گرايي‌ (راسيوناليسم) عصر جديد بود، مبدأ پيدايش‌ تفكر اومانيستي‌ ديگري‌ به‌ نام‌ فلسفة‌ حقوق‌ طبيعي‌ شد. شالودة‌ اين‌ فلسفه‌ را اين‌ نظريه‌ تشكيل‌ مي‌داد كه‌ در طبيعت‌ آدمي‌ عناصري‌ وجود دارد كه‌ در تمام‌ افراد بشر مشترك‌ است، و اين‌ عناصر مشترك، مدار وحدت‌ افراد بشر به‌شمار مي‌رود، و همين‌ عناصر مشترك، معيارهاي‌ حقوق، قانون‌ اساسي‌ و حكومت‌ صالح‌ را ميسر مي‌سازد و انسان‌ را از تعاليم‌ و احكام‌ مذهبي‌ و ماوراي‌ طبيعي‌ بي‌نياز مي‌سازد.13 بدين‌ترتيب‌ اومانيسم‌ به‌ سكولاريسم‌ منتهي‌ مي‌شد.
يكي‌ از اشكالاتي‌ كه‌ فلسفة‌ اصالت‌ فرد را مورد هجوم‌ قرار داده، اين‌ است‌ كه‌ فرد انساني‌ اصالت‌ يافته، و جامعه‌ در ديدگاه‌ فرعي‌ قرار گرفته، در خدمت‌ فرد خواهد بود. فرد به‌ منزلة‌ مادة‌ تشكيل‌ دهندة‌ اجتماع‌ و جامعه، رابطة‌ بين‌ اين‌ مواد است. پس‌ طبق‌ فلسفة‌ اصالت‌ فرد، اهميت‌ روابط، كم‌تر از اهميت‌ مواد است. همين‌ اشكال‌ بر فلسفة‌ حقوق‌ طبيعي‌ كه‌ متفرع‌ بر فلسفة‌ فردگرايي‌ است‌ نيز وارد است. فلسفة‌ حقوق‌ طبيعي‌ تنها به‌ مواد تشكيل‌ دهندة‌ اجتماع‌ توجه‌ كرده‌ است، و روابط‌ ميان‌ آن‌ها را كه‌ ممكن‌ است‌ با تمايلات‌ طبيعي‌ هماهنگ‌ باشد، و ممكن‌ است‌ برخلاف‌ آن‌ها بوده‌ يا آن‌ها را محدود كند، ناديده‌ گرفته‌ است، اين‌ تفكر در قرن‌ بعد مورد مخالفت‌ فيلسوفاني‌ چون‌ ديويد هيوم‌ و ديگران‌ قرار گرفت.
البته، فلسفة‌ حقوق‌ طبيعي‌ را مي‌توان‌ با دو تبصره‌ ترميم‌ و پذيرفتني‌ كرد: نخست‌ اين‌ كه‌ طبيعت‌ مشترك‌ را در غرايز و اميال‌ مادي‌ و حيواني‌ جست‌ و جو نكنيم، بلكه‌ آن‌ را در فطرت‌ بشري‌ و سرشت‌ برين‌ و فراغريزي‌ و حيواني‌ او بيابيم؛ زيرا تمايلات‌ حيواني‌ در عين‌ آن‌ كه‌ مشترك‌ و فراگيرند، نزاع‌انگيز و جنگ‌افروز نيز هستند، و نظم‌ و سعادت‌ بشري‌ را مختل‌ مي‌سازند، ليكن‌ گرايش‌هاي‌ فطري‌ و تمايلات‌ عالي‌ چنين‌ پيامد تباه‌كننده‌اي‌ ندارند. ديگري‌ اين‌ كه‌ تمايلات‌ فطري‌ و هدايت‌هاي‌ عقلاني، گرچه‌ اساس‌ و شالودة‌ سعادت‌ آدمي‌ را تشكيل‌ مي‌دهند، ولي‌ شرط‌ لازم‌ است، نه‌ شرط‌ كافي. بدين‌جهت‌ بشر هيچ‌گاه‌ از آموزه‌ها و احكام‌ وحياني‌ و آسماني‌ بي‌نياز نيست.
فلسفة‌ اومانيستي‌ طرفدار اصالت‌ فرد و حقوق‌ طبيعي، با ويژگي‌هاي‌ مخصوص‌ آن، در فرهنگ‌ غربي‌ به‌ سكولاريسم‌ و بلكه‌ ماترياليسم‌ (عملي‌ يا عقيدتي) انجاميد، و از فلسفه‌اي‌ كه‌ اساس‌ آن‌ را تمايلات‌ مادي‌ و غريزي‌ انسان‌ تشكيل‌ مي‌دهد، نتيجه‌اي‌ غير از اين‌ نبايد انتظار داشت. بر اساس‌ چنين‌ فلسفه‌اي‌ همه‌چيز رنگ‌ مادي‌ و شهواني‌ به‌ خود گرفته‌ از ارزش‌ها و فضايل‌ اخلاقي‌ تهي‌ مي‌شود، و مفاهيم‌ ارزشي‌ و آرماني‌ از قبيل: عدالت، آزادي، حقوق‌ بشر، رشد، ترقي‌ و توسعه‌ و نظاير آن‌ نيز همگي‌ رنگ‌ و بوي‌ مادي‌ و دنيوي‌ دارد.

پی نوشتها :

Humanism.1
2. A system of beliefs that concentrates on common human needs and seeksways of solving human problems based on reason rather than on faith on God. (Oxford Dictionary)
3.عليرضا رحيمي‌ بروجردي: سير تحول‌ تفكر عصر جديد در اروپا، ص‌ 120 - 119، به‌ نقل‌ از دائرة‌المعارف‌ بين‌المللي، ج‌ 6، ص‌ 36.
Deism.4
5.كلمة‌ دئيزم‌ امروزه‌ در زبان‌ معمولي‌ بدين‌ معنا است‌ كه‌ وجود خدا را قبول‌ داريم؛ ليكن‌ او را مانند مالكي‌ مي‌دانيم‌ كه‌ از ملك‌ خود غايب‌ است. خدا در ابتدا جهان‌ را خلق‌ فرموده‌ و آن‌ را به‌ حركت‌ در آورد، اكنون‌ جهان‌ را به‌ حال‌ خود گذاشته‌ است‌ تا مانند ساعت‌ كوك‌ شده‌اي‌ به‌ كار خود ادامه‌ دهد. خدا وجود دارد، اما به‌ قدري‌ دور است‌ كه‌ شخصاً‌ در امور روزانة‌ خلقت‌ خود دخالتي‌ ندارد. (كالين‌ براون: فلسفة‌ و ايمان‌ مسيحي، ترجمة‌ طاطه‌وس‌ مكائيليان، ص‌ 70).
Atheism.6
Age of Reason.7
8.ايان‌ باربور: علم‌ و دين، ترجمة‌ بهأالدين‌ خرمشاهي.
Rational Religion.9
.10Holbach فيلسوف‌ فرانسوي‌ 1723-1789، متولد آلمان‌ يكي‌از اصحاب‌ دائرة‌المعارف‌ بود. شهرتش‌ بيش‌تر به‌ خاطر مخالفت‌ شديد وي‌ با دين‌ است.
11 ايان‌ باربور: علم‌ و دين، متن‌ انگليسي، صص‌ 62 - 57، ترجمة‌ فارسي، بهأالدين‌ خرمشاهي، صص‌ 77 - 71.
Individualism.12
13. دكتر بهأ الدين‌ پازارگاد: تاريخ‌ فلسفة‌ سياسي، ج‌ 2، صص‌ 551 - 549.

نويسنده: علی ربانی گلپایگانی
منبع:كتاب ریشه ها و نشونه های سکولاریسم

 
ثبت نظر شما  
نام و نام خانوادگی
 
نشانی پست الکترونیکی
 
متن نظر شما
 
   

برای این مقاله هیچ نظری ثبت نشده






ارتباط با ما نقشه سایت اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی صفحه اصلی

پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور
copyright 2007 Noorportal.net All Right Reserved ©
صفحه اصلیارتباط با مانقشه سایتدرباره ما