بنیادهای فمینیسم،چالش های پیش رو- قسمت چهارم و پایانی

بنیادهای فمینیسم،چالش های پیش رو

قسمت چهارم و پایانی

بررسی چالش فمینیسم از منظر برون دینی

این گونه مشکلات فمینیسم را باید بر دو محور ارزیابی کرد:

1- محور نظری

1-1. اوّلین مشکل جدّی فمینیست ها، مشکل تئوریک و فلأ ارائه ی یک راه حلّ نظری منسجم، همه جانبه و منطبق با واقعیّت های شخصیّتی زنان است. به عبارت واضح تر، فمینیسم درد را تشخیص داد؛ امّا در درمان آن دو خطا کرد: دارویی که فمینیسم تجویز کرد، یا کامل نبود یا اصلاً به غلط تجویز شده بود. تغافل در حقیقت فطری زن، روحیّات طبیعی، و نیز عدم توجّه به مسائل زیست شناختی و روان شناختی او، علّت چنین اشتباهی بوده است.
2-1. همان گونه که پیش از این گذشت، بنیادهای فمینیسم براساس انسان گرایی (اومانیسم)، آزادی گرایی(لیبرالیسم) و عرفی گرایی(سکولاریسم)،نهاده شده است.وابستگی نظریّه ی فمینیسم با تفکّرات یاد شده که از عصر رنسانس متداول گشته و امروزه رو به افول گذاشته، ما را بر آن می دارد که سرنوشت فمینیسم را با سرنوشت بنیادهایش مشترک بدانیم؛
یعنی با به بن بست رسیدن راه کارهای تفکرات بنیادین مدرن- همچون اومانیسم، لیبرالیسم، سکولاریسم- باید منتظر به بن بست رسیدن نظریات وابسته به آن ها، مانند فمینیسم، نیز بود.
3-1. از دیگر چالش های فمینیسم، تحقّق نیافتن اهداف اعلام شده از سوی این نگرش می باشد. فمینیست ها که امروز با شکست اهدافشان مواجه هستند، گریزی از اقرار به، اشتباه در استراتژی ندارند. به عنوان مثال یکی از اهداف فمینیسم استقلال اقتصادی زنان بود؛ و حال آن که براساس آمارهای رسمی، امروزه زنان از فقیرترین اقشار جوامع تابع به حساب می آیند. این در حالی است که با تشویق های نهضت فمینیسم، زنان جایگاه خود را در خانواده نیز- به عنوان یک ارگان حمایتی- از دست داده اند.
4-1. فمینیست ها همواره تلاش کرده اند تا به تقابل و تعارض با مرد نگاه راهبردی داشته باشند. آن ها با بزرگ نمایی چنین ایده ای سعی داشته اند تا صفات و ویژگی های زنان را ارزشمند نشان دهند و صفات مردان را بی اعتبار قلمداد کنند.در صورتی که چنین تقابل و تعارضی اشتباه است.زیرا براساس فطرت و ناموس طبیعت، زن و مرد در فراهم سازی محیط آرام خانواده باید در یک تعامل مثبت به سر برند. حذف مودّت و علاقه میان زوجین، علاوه بر معظلات فراوان، کاهش نرخ رشد جمعیت را به دنبال خواهد داشت. آن چنان که امروز کشورهای غربی، به دلیل عدم مودّت در خانواده و دلایل دیگر ازاین دست، با بحران کاهش جمعیّت رو به رو هستند.
5-1. عدم کفایت در نگرش حقوقی، از دیگر چالش های مهمّ فمینیسم است.
فمینیست ها برای رفع تبعیض از زنان بر روی مشخص کردن حقوق مدنی وی پای می فشارند. این در حالی است که همراهی عواطف و اخلاق را از یاد برده اند.این یک جانبه گرایی به تنهایی قادر به تأمین منافع زنان نیست و نمی تواند زندگی اجتماعی آنان را سامان بخشد. براساس فطرت، روابط انسان ها باید پیوسته با تفاهم، اخلاق و حسّ همدردی توأم باشد. در آن صورت است که مقرّرات و مسائل حقوقی نیز قرین موفقیت خواهد بود به عنوان مثال در اداره ای که به روابط رییس با کارکنان و به تبع آن، رفتار کارکنان با یکدیگر فقط براساس مقرّرات باشد و هیچ گونه تفاهم، دوستی و همدلی در میان آنان برقرار نباشد، قطعاً عدم بهره وری کامل گریبان گیر آن خواهد شد.حال تصوّر کنید خانواده که باید بیش از هر اجتماع دیگری محل رأفت و مهربانی باشد، فقط براساس حق خواهی و با نگاه وضع مقرّرات حقوقی برای طرفین اداره شود. به نظر می رسد چنین خانواده ای بیشتر به یک دادگاه حقوقی و گاه کیفری می ماند تا محل آرامش اعضا.
6-1. ازجمله چالش های دیگر نظریه ی فمینیسم، تضاد نگرش های فمینیستی با یکدیگر است. آنان که برای درمان معضل تبعیض علیه زنان، هر کدام نسخه ی جداگانه ای پیچیده اند، در واقع بنیاد یکدیگر را هدف قرار داده اند. چگونه می توان پذیرفت که طرفداران یک نظریه(دفاع از حقوق زنان) هر کدام در جبهه ای مخالف موضع گیرد. این امر در فمینیست های فرامدرن مشهودتر است.
آنان به طورکلّی راهبردهای فمنیست های پیش را اشتباه خوانده، خواستار بازگشت به وضعیت عصر پیش فمینیست هستند. حال که با چنین تضاد درونی از ناحیه نگرش های فمینیستی مواجه هستیم،ترجیح هیچ کدام بر دیگری بدون رجحان صحیح نبوده، جملگی بی اعتماد می نمایند.

2. محور عملی

1-2. از جمله چالش های نظریّه ی فمینیسم که در بُعد عملی باید بدان پرداخت، روی گردانی آنان از ارزش های اخلاقی می باشد. آنان به تصوّر آن که پای بندی به اخلاق و هنجارهای اجتماعی، زنجیری پای بست است برای تسلّط بیشتر مردان، خود را آزاد از هر نوع گرایش های تقیّد آور خواندند؛ بدون آن که بدانند پای در چه وادی مهلکی می نهند. رواج فساد، فحشا، بی بند و باری های اخلاقی، که از تجارت سکس و استفاده ابزاری از چهره و اندام و صدای زن پدیدار گشت، در واقع نوع نوینی از بردگی و تحقیر را برای زنان مغرب به ارمغان آورده است.
2-2. فروپاشی نهاد خانواده از دیگر چالش های عملی نهضت فمینیسم است.
فمینیست ها که خانواده را منشأ همسری و مادری برمی شمردند، در صدد راه کارهایی برآمدند که یا نهاد خانواده را برچینند و یا نقش همسری و مادری را در آن کم رنگ نمایند. تا بدین وسیله آزادانه تر در میان اجتماع به تحقّق اهداف خود برآیند. پیروان فمینیسم این تفکّر را با رواج روابط آزاد برای زنان، ازدواج های غیر رسمی، فنّاوری تولید مثل یا پدیده ی مادران میانجی37 (Surrogate mother)،آزادی و سهولت طلاق، و امور دیگر، به شدت دنبال کردند.
حاصل چنین شیوه هایی افراطی برای احقاق حقوق زنان که به فروپاشی نهاد خانواده و غفلت از نقش همسری و مادری انجامید، نه تنها حقوق زنان را احیا نکرد، بلکه اثرات زیانباری را بر جوامع غربی به جای گذارد.اثراتی از قبیل تولید فرزندان نامشروع و فاقد شناسنامه که در بزرگسالی هیچ پایگاه مطمئنّی برای آرامش روحی و روانی خود نمی یابند، اشتغال والدین در خارج از منزل و گریز از مسؤولیّت عاطفی، وجود فرزندان تک والد، زایمان در سنین بالا و در نتیجه نقص عضو در کودکان، پرورش نسلی آسیب پذیر، خشونت گرا، غیر اخلاقی و ناهنجار، گسترش اعتیاد،جرم، بزه، قتل، تجاوز و آدم ربایی... به دنبال داشته است.
3-2. از چالش های دیگر که می توان در این جا نام برد،آن که ایجاد تقابل میان زن و مرد علاوه بر آن چه تاکنون ذکرشد، در عمل به واکنش مردان نیز منجر گردید. به طوری که در غرب، برخی گروه های مردگرا، خواستار بازگشت به دوران اقتدار مردان شدند؛ حتّی آمارها نشان می دهد که در برخی ازخانواده ها، مردان برای عملی کردن مقصود خود، دست به خشونت علیه زنان یا دخترانشان زده اند. افزایش خشونت علیه زنان، در دهه های اخیر، دلیلی واضح بر این مدّعاست.
4-2. رفع مشکلات اقتصادی از جمله جنبه های عملی نهضت زنان محسوب می شد؛ اما بر خلاف آن چه فمنیست ها می اندیشیدند، امروز شاهدیم که سلب مسئولیت اقتصادی از همسران و پدران، و روانه کردن زنان به محیط کار، با توجه محدودیتّهای جسمی زنان و نابرابری شرایط و زمینه های اقتصادی، به فقر روزافزون زنان انجامیده است. ضمن آن که جدایی زن ازخانه و در نتیجه عدم مواظبت از کودکان و غفلت از سامان بخشی امور منزل، هزینه های مضاعفی را به دنبال خواهد داشت.
مارلین فرنچ که خود نویسنده ای فمینیست است، در کتابش می نویسد:
بنابر آماری که گرفته شده است، در دهه ی 1980 میلادی بسیاری از زنان متأهل برای بالا بردن درآمد خانواده وارد بازار کار شدند؛ ولی در سال 1988 میلادی درآمد زن و شوهر روی هم فقط 6% به درآمد کل خانواده اضافه می کرد. در حال حاضر حدود 22 میلیون نفر از زنان آمریکایی به همسران خود متّکی هستند. به عقیده ی «شبکه ی خانه داران بدون جا» این عدّه از زنان که هرگز شغلی نداشته اند و سال هاست که کار نمی کنند، تنها مردمی هستند که از فقر بری می باشند.38
5-2. از دیگر نمونه های چالش در فمینیسم، ظلم مضاعف به زنان در قالب استفاده ی ابزاری برای توسعه ی اقتصادی و جذب سرمایه می باشد. در شیوه های نوین تجارت با زنان، سرمایه داران غربی آنان را بیشتر در تبلیغات تجاری، فیلم های سینمایی و صنعت توریسم به کار می گیرند.
مارلین فرنچ در این خصوص می نویسد:
گفته می شود جهانگردی سکس به عنوان یک استراتژی توسعه، توسّط آژانس های کمک بین المللی پیشنهاد شد و اوّلین بار توسّط بانک جهانی، صندوق بین المللی پول و آژانس توسعه بین المللی آمریکا و برنامه ریزی و حمایت شد، تایلند،کره جنوبی و فیلیپین ازمراکز کنونی جهانگردی سکس هستند.
همچنین درکشورهای صنعتی، به خصوص آلمان، دلالی ازدواج توسّط شرکت ها رواج یافته است. آنان زنان آسیایی یا آمریکایی لاتین را به عنوان همسران مطیع، چشم و گوش بسته و فرمان بر می فروشند. این نهضت توسّط شرکت های توریستی چند ملیّتی حمایت می شود.39
6-2. امروزه غیر از سوءاستفاده سرمایه داران از جریان اصلاحی نهضت زنان، دولت های غربی و نیز احزاب و گروه های سیاسی نیز از جریان مذکور به نفع ترویج و مُحِق جلوه دادن سیاست های خود بهره می برند.
در واقع گسترش فمینیست در کشورهای جهان سوم و طرفدارسازی از این نظریه در کشورهای هدف، یک سیاست راهبردی برای قدرت های استعماری محسوب می شود. آنان این حربه را یک امتیاز بالقوّه و دائمی برای نفوذ خود بر سایر ملل ضعیف می دانند. دستاویز قرار دادن چنین سیاستی، گاه از طریق تریبون های بین المللی- مانند سازمان ملل- و گاه از طریق کنوانسیون، کنگره و یا عهدنامه اعمال می شود که نیّتی غیر ازتحت فشار قراردادن و به انزوا کشاندن دولت های مستقل و آزادیخواه در آن مشاهده نمی شود. در این میان نقش عوامل داخلی،«اپزوسیون»و« اِن جی او»(NGO) هایی که از بودجه های مصوّب مجالس کشورهای قدرتمند هماره بهره مند بوده اند، نباید فراموش گردد.
خانم مادلین آلبرایت که خود از سیاستداران کهنه کار آمریکا می باشد، در اعترافی روشن که در نطق افتتاحیه ی خود در اجلاسیه ی پکن40 ایراد شد، می گوید:
مفاد کنوانسیون رفع تبعیض در راستای تعمیم وتعمیق سیاست های آمریکا گام برمی دارد.41
بررسی چالش های فمینیسم از منظر درون دینی
سیاست قدرتهای بزرگ- که در قسمت قبل به آن اشاره شد- مبنی بر ترویج تفکّر فمینیستی در میان سایر ملل، شاخه های جدیدی از فمینیسم را بنا نهاد که فمینیسم اسلامی و به تبع آن فمینیسم ایرانی از جمله ی آن ها می باشند اعتقاد نگارنده بر آن است که جریان فمینیسم اسلامی که عموماً در بسیاری از کشورهای اسلامی دنبال می شود، همچنین فمینیسم ایرانی که به ویژه در ایران مطرح است، به قدری حائز اهمیّت است که باید در مقاله ای جداگانه به بررسی آن پرداخت. بدیهی است چنان چه توفیق چنین کاری درآینده میسور گردید، به مسأله ی چالش های فمینیسم از منظر درون دینی نیز بیشتر پرداخته خواهد شد. زیرا پاسخ های ما که از متون دینی استخراج می شود، بیشتر با فمینیسم اسلامی و ایرانی ارتباط دارد. از این رو، در این مقاله، به فراخور مجالی که باقی است، تنها اشاره ای به چالش های فمینیسم از منظر درون دینی داشته، شرح مفصّل آن را به آینده موکول می کنیم.
1.اولین چالش فمینیسم از دیدگاه دینی، آن است که چنین نظریّه ای از آموزه های ادیان الهی تهی است. فمینیست ها تنها با داشته های ذهنی خود و رویکردی انسان، مدارانه، بدون آن که از تعالیم انبیای الهی در راهبردهای خود مدد جویند، در صدد حل بحران تبعیض علیه زنان برآمده اند.بدیهی است تمسّک به اندیشه ی بشری و بی توجّهی به اندرزها و دستورات خالق هستی، شاید انسان را از چاله ای برون کشد، اما چه بسا که به چاهی ژرف دراندازد. زیرا عقل بشری هیچ گاه نتوانسته است سعادت واقعی و کامل خویش را بدون نیاز به دستاوردهای وحی الهی دریابد. این ادّعا که از سوی دین مداران مطرح می شود، دقیقاً علّت لزوم ارسال رسل و انزال کتب می باشد. پس می توان گفت نخستین خطای فمینیست ها، دوری ازتعالیم انبیا و بی اعتنایی به راهنمایی های خالق هستی است؛ البته ناگفته نماند که این امر در جهان غرب، به دلیل انحراف از مسیر اصلی در ادیان بزرگی همچون یهودیت و مسیحیّت، تا حدودی طبیعی و قابل پیش بینی به نظر می رسد؛ اما هر آینه یک نقص آشکار برای نهضت فمینیسم به حساب می آید.
2. چالش های دیگر فمینیسم که می توان آن را از منظر درون دینی بررسی نمود، آن که بسیاری از فمینیست ها برای مبارزه با مردسالاری، به نظریه زن سالاری گرایش پیدا کرده ا ند. این درحالی است که نوع نگاه اسلام به خلقت انسان ها، هم با پدیده مرد سالاری و هم با نظریه زن سالاری مخالف است. از نگاه قرآن کریم، منشأ خلقت زن و مرد یکی است. چنان که می فرماید:
وَ مِن آیَاتِهِ أن خَلَقَ لَکُم مِن أنفُسِکُم أزوَاجاً لِّتَسکُنُوا إلَیهَا وَ جَعَلَ بَینَکُم مَوَدَّةً وَ رَحمَـةً إِنَّ فِی ذلِکَ لََآیَاتٍ لِقَومٍ یَتَفَکَّرُونَ42
و از نشانه های او این که همسرانی از جنس خودتان برای شما آفرید تا در کنار آنان آرامش یابید، و در میانتان مودّت ورحمت قرار داد؛ در این نشانه هایی است برای گروهی که تفکر می کنند.
در همین رابطه مقام معظم رهبری می فرمایند:
شما ببینید این آیه ی شریفه در مورد زن و مرد- عمدتاً درداخل خانواده- چه می فرماید:«وَ مِن آیَاتِهِ أن خَلَقَ لَکُم مِن أنفُسِکُم أزوَاجاً43؛ از جمله نشانه های قدرت الهی یکی این است که برای شما انسان ها، از نوع خودتان و از جنس خودتان همسرانی قرار داد.» برای شما مردان، زنان را؛ برای شما زنان، مردان را، ازخودتان هستند؛ مِن أنفُسِکُم، جنس جداگانه یی نیستند، در دو مرتبه جداگانه نیستند، همه یک حقیقتند،یک جوهر و یک ذاتند...!44
3. از جمله شعارهای محوری فمینیسم، تقابل مرد با زن در عرصه های متفاوت است. بسیاری از آیات قرآن کریم این تقابل را رد و اساس زندگی مشترک را بر موّدت و مهربانی گذارده است. در آیه ی سابق الذّکر، فلسفه ی زندگی مشترک مرد و زن به خوبی بیان شده است.آن جا که می فرماید:
«لِّتَسکُنُوا إِلَیهَا وَ جَعَلَ بَینَکُم مَوَدَّةً وَ رَحمَـةً؛45 تا در کنار همسرانتان آرامش یابید و در میانتان مودّت و رحمت قرار داد.»
4. قرآن کریم در خطابه های خود، هم زن و هم مرد را مدّ نظر می گیرد و بین آن ها تفاوتی قرار نمی دهد. چنان که بارها در قرآن« یا ایها الناس»(ای گروه مردم، چه زن و چه مرد) و«یا ایها الانسان»و« یا بنی آدم» به کار رفته است. این نشان می د هد که ملاک ارزش و برتری در اسلام،نه زن بودن است و نه مرد بودن؛ وبلکه در آیات دیگر قرآن ملاک ارزشمندی،تقوای الهی و حفظ خویشتن از گناه واعمال غیر انسانی دانسته شده است.
در قرآن می خوانیم:
«إِنَّ أکرَمَکُم عِندَ اللَّهِ أتقَاکُم»46
این استراتژی بنیادین اسلام، هم برای مردان و هم برای زنان تشویقی است تا مسیر زندگی خود را سالم ساخته از ظلم و تعدی و جرم و گناه به یکدیگر پرهیز نمایند.این نوع استراتژی با آن چه فمینیست ها یا گروه های مقابل ایشان ادعا می کنند، بسیار متفاوت است زیرا ملاک ارزشمندی نزد آنان رسیدن به امور پست دنیایی یا رسیدن به قدرت و ثروت است؛ پس درصدد برتری طلبی نسبت به یکدیگرند. خداوند پس از آن که ملاک برتری را تقوی دانست. در جای دیگر یادآوری می کند که عمل هیچ کس- اعمّ از مرد و زن را تباه نمی کند و روزی پاداش آن را خواهد داد.47
5. از منظراسلام، خداوند تبارک وتعالی برای بقا و دوام موجودات، آنان را به صورت نرینه و مادینه آفرید تا اصناف موجودات بر اثر مرگ و میر و بلاهای طبیعی نابود نشوند.
چنان که می فرماید:
«وَمِن کُلِّ شَیءٍ خَلَقنَا زَوجَینِ لَعَلَّکُم تَذَکَّرُونَ؛48 و از هر چیز دوجفت آفریدیم،شاید متذکّر شوید.»
براساس این آیه و آیه ی دیگری که قبلاَ ذکرگردید، از نگاه قرآن علّت خلقت انسان، بر دو گونه ی زن و مرد، آن است که اولاً نسل بشر نابود نگردد و ثانیاً این دو در کنار یکدیگر آرامش، مودّت و مهربانی داشته باشند. به عقیده ی عالمان اسلامی، هر یک از مرد و زن وظیفه ای بر عهده دارند تا این اهداف تحقّق یابد. خداوند تبارک و تعالی هم فطرت، سرشت، طبیعت و حتّی نوع اندام هر یک را به گونه ای خلق کرده که از عهده ی چنین وظیفه ای برآیند.
این موضوع در فرهنگ اسلامی، تفاوت های طبیعی وذاتی مرد و زن نامیده می شود. حال سؤالی اساسی که به ذهن متبادر می شود، این است که چگونه امکان دارد در تدوین مقرّرات و وضع قوانین و مشخّص کردن وظایف افراد، چشم ها را بر روی این تفاوت ها بسته، بدون توجه به واقعیّات خلقت انسان ها، بخواهیم زن و مرد را در تمام امور مساوی قرار دهیم.(آن طور که فمینیسم مدعی است). به عقیده ی اسلام، وجود چنین تفاوت ها برای رشد و بالندگی طرفین و تکمیل نمودن یکدیگر، امری ضروری است.
استاد مطهری در این خصوص می نویسد:
تفاوت های زن و مرد، تناسب است، نه نقص و کمال؛ قانون خلقت خواسته است با این تفاوت ها تناسب بیشتری میان زن و مرد- که قطعاً برای زندگی مشترک ساخته شده اند ومجرّد زیستن، انحراف از قانون خلقت است- به وجود آورد.49
6.از دیگر تفاوت های نگاه اسلام به حقوق زنان و نگاه فمینیسم به این مقوله، مسأله ی آزادی زن در محیط اجتماع و در تعامل با مردان است. آن طور که در آغاز این تحقیق متذکّر گردید، اصل آزادی بی حدّ و حصر زنان و روابط آزاد با مردان، از جمله اصول محوری فمینیسم است؛ در حالی که مکتب اسلام به دلیل مصلحت اندیشی، روابط زنان با مردان نامحرم را محدود نموده است. حفظ حجاب، پرهیز از جلوه نمایی، ترک خلوت نامحرم، دوری از عشوه گری در سخن و رفتار، اجتناب از تماس بدنی و بالاخره انحصار و اجازه ی ارتباط جنسی تنها با شوهر، از جمله قوانین و آدابی است که اسلام برای زنان وضع کرده است.50
از جمله مصالح و عاقبت اندیشی هایی که دراین گونه قوانین بسیار به آن ها توجه شده است، می توان به این موارد اشاره کرد:آرامش روانی زنان و مردان؛ افزایش انگیزه ی ازدواجهای رسمی و استحکام بنیاد خانواده؛ حفظ شأن و منزلت زن و رهایی او از تبدیل شدن به ابزاری برای شهوت رانی مردان؛ در امان بودن زنان از آزار و اذیت های خیابانی و هرزگان؛ کارآیی نیروی فعّال اجتماع و در یک کلام تدبیر برای مساعد نمودن جامعه و تبدیل آن به محیطی مناسب تا زنان و مردان مراحل سیر وتکامل انسانی خود را بپیمایند. گرفتار آمدن غرب در بحران فساد و فحشا که ثمره ی ولنگاری و آزادی بی قید و شرط زنان است، تجربه ی تلخ و در عین حال درس آموزی برای جوامع دیگر است که قدم درراه بیراه آن ها نگذارند.
8. ناگفته پیدا است که در امور بی شمار دیگر نیز نوع نگاه فمینیسم با نوع نگاه اسلام متفاوت است. اموری همچون شوهرداری، وظیفه ی مادری وتربیت فرزندان، علم آموزی، کسب درآمد و شغل یابی، تعامل با والدین، و غیره... نظر به آن که پرداختن به هریک ازاین امور- از عهده ی این مقاله خارج است، همان طور که قبلاً یادآور شدیم بررسی آن ها را به موضوعاتی با عنوان فمینیسم اسلامی یا فمینیسم ایرانی و نظر اسلام راجع به آن ها، واگذار می کنیم.

جمع بندی:

نهضت آزادی زنان، نهضتی بود که در فضای فکری- فرهنگی غرب، به وجود آمد. بسترهای وجودی این نهضت نه تنها رهیافتهایی از سوی انبیای الهی محسوب نمی شدند، بلکه براساس تفکّرات حاکم در جهان غرب یعنی برگرفته از«اومانیسم» ،«لیبرالیسم» و«سکولاریسم» بود.فمینیسم در مقاطع مختلف، نظریاتی افراطی راجع به زنان مطرح کرد که باعث بروز معضلات عدیده و شکل نوین تبعیض بر زنان شد.
امروزه طرفداران فمینیسم به این حقیقت اذعان دارند که نمی توان چشم را بر روی بسیاری از خصلت های طبیعی و تفاوت های ذاتی زنان با مردان بست. پس از بسیاری از ادّعاهای پیشین و بی اساس خود چشم پوشیده و راهکارهای معقولی درجهت احقاق حقوق زنان را جست و جو می کنند. این حرکت را«فمینیسم فرامدرن» می نامند.
اسلام با ردّ یا ناسازگاری بسیاری از نظریّات فمینیسم بر مبنای آموزه های دینی قائل به حقوق زنان است.
بر این اساس، وظایفی راکه خداوند بر عهده ی زنان نهاد، به انضمام واقعیّت های خلقت طبیعی و ویژگی های ذاتی آنان، محور و مبنایی اساسی است تا به وضع احکام و قوانین خاص اسلامی در رابطه با زنان بیندیشیم.
از نظر اسلام، زن و مرد در طی نمودن هدف اصلی خلقت، یعنی رشد و کمال معنوی و رسیدن به مقامات والای انسانی، هیچ تفاوتی ندارند. پس مبنای برتری زن بر مرد یا مرد بر زن تنها کسب تقوی و درنتیجه قرب الی الله می باشد.
در انتهای این تحقیق تکرار دو نکته، که از فحوای مطالب گذشته برمی آید،ضروری می نماید:
الف. خطای راهبردی فمینیسم، که شاید بتوان آن را سرچشمه ی تمام انحرافات بعدی دانست. خطا در ارزش گذاری افعال بشری است. توضیح آن که فمینیست ها تمام نظرّیات اساسی خود را بر روی گزاره ای بنا نهادند که می توان آن گزاره را نتیجه ی خطا در ارزش گذاری افعال بشری نام نهاد.
فمینیست ها مقدمه ی اوّل نظریات خود را با این گزاره فرضی آغازیده اند که افعال ارزشمند، آن افعالی است که در اختیار مردان است. سپس مقدّمه ی دوم خود را این گزاره قرارداده اند که زنان از انجام این افعال محرومند و نهایتاً نتیجه گرفته اند که زنان مورد تبعیض و ظلم قراردارند. اما سؤال اساسی از پیروان نهضت آزادی زنان این است که براساس چه معیار وملاکی، تمام افعال و اختیاراتی که به دست مردان است، ارزشمند بوده؛ امّا افعال و اختیارات زنان بی ارزش است.
برای مثال چرا باید تصوّر کرد که کار در معادن زیر زمینی یا بر روی کشتی های اقیانوس پیما امری ارزشمند است که از زنان سلب شده، امّا نقش تربیت فرزندان مادری، امری بی ارزش است.چه امری این بدبینی و آن خوش بینی را باعث گردیده است؟ به نظر می رسد پاسخ همان است که در بالا ذکر شد(خطای راهبردی در ارزش گذاری افعال بشری). همان طور که پیش از این ذکر شد، اسلام ارزش کارهای انسان را در کسب کمال و معرفت انسانی می داند، نه چیز دیگر.
استاد مطهری در این خصوص می نویسد:
گامی که اسلام در طریق حقوق زن برداشت، با آن چه در مغرب زمین می گذرد و دیگران از آن ها تقلید می کنند، دو تفاوت اساسی دارد: اوّل در ناحیه ی روانشناسی زن و مرد- اسلام در این زمینه اعجاز کرده است... تفاوت دوم در این است که اسلام در عین آن که زنان را به حقوق انسانی شان آشنا کرد و به آن ها شخصیّت و حریّت و استقلال داد، هرگز آن ها را به تمرّد و عصیان و طغیان و بدبینی نسبت به جنس مرد وادار نکرد.نهضت اسلامی زن... احترام پدران را نزد دختران و احترام شوهران را نزد زنان از میان نبرد؛اساس خانواده را متزلزل نکرد؛ زنان را به شوهرداری و مادری و تربیت فرزندان بدبین نکرد.51
ایشان در جای دیگر می نویسد:
من منکر ستم های مردان بر زنان نیستم؛ منکر تفسری هستم که از این ستم ها می شود. مردان بر زنان در طول تاریخ ستم های فراوانی کرده اند؛ اما ریشه ی این ستم ها همان چیزهایی است که سبب شده به فرزندان خود نیز با کمال علاقه ای که به آن ها و سرنوشت آن ها و سعادت آن ها داشته اند، ستم کنند؛ همان چیزهایی است که سبب شده به نفس خود نیز ستم کنند؛ یعنی ریشه ی جهالت و تعصّب وعادت دارد، نه ریشه ی منفعت طلبی.52
ب. مشکلات و معضلات فردی و اجتماعی که پس از قرون وسطی، گریبان گیر انسان غربی گردید، باعث جلوگیری از رشد و تعالی او شده است.
نکته ی مهمّی که باید به آن توجه کرد،طریقه ی برخورد غربیان با این مشکلات بوده است. با بررسی تاریخ غرب و مکاتبی که در آن سرزمین ابداع شد، به خوبی آشکار می گردد که غربیان پیوسته به راه هایی متوسّل شده اند که نقش تخدیری و درمان موقّت داشته است.
نگارنده این سطور عنوان«تولید مکاتب تخدیری» بر این نوع تفکرات می نهد راه کارهایی که همچون افیون در کوتاه مدّت، حال خوشی برای مصرف کننده می آفریند؛ امّا پس از برطرف شدن اثرش، نوبت دردهای جانفرسا فرا می رسد.راه کارهای تفکّراتی همچون«لیبرالیسم». «سکولاریسم»و«فمینیسم»، مصداق های روشنی از چنین تحلیلی می باشند. آنان در ابتدا، با شعارهای زیبا و فریبنده، راه کارهای خود را تنها راه حلّ سعادت بشر دانستند، امّا امروزه بر همگان عیان گشته که راهکارهای تخدیریِ تفکّراتی از این دست، نه تنها آلام بشریّت را کم ننموده، بلکه سرگشتگی و معضلات او را به مراتب دردناک تر از قبل کرده اند.
در پایان، کلام خود را با سخنانی از مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای مزیّن می کنیم که در رابطه با تفاوت اهداف جریان اسلامی و جریان غربی در دفاع از حقوق زنان ایراد فرموده اند:
برای تلاش فرهنگی و حقوقی در راه رسیدن زن به نقطه ی مطلوب، از لحاظ اجتماعی و از لحاظ فردی دو گونه هدف می شود تصویر کرد:
یک هدف این است که ما برای رسیدن به زن به کمال وجودی خود تلاش کنیم و مبارزه کنیم و بنویسیم و بگوییم؛ یعنی زن در جامعه، اوّلاً به حقّ انسانی و حقیقی خود برسد؛ ثانیاً استعدادهای او شکوفا بشود و رشد حقیقی و انسانی پیدا کند و در نهایت به تکامل انسانی نائل بشود؛ زن در جامعه به صورت انسان کامل دربیاید، انسانی که می تواند به پیشرفت بشریّت و جامعه ی خود کمک کند و در محدوده ی توانایی های خود، دنیا را به بهشت برین و زیبایی مبدّل کند. یک نوع هدف دیگر این است که ما از این گفتن و تلاش و احیاناً مبارزه، بخواهیم یک نوع حالت تخاصم و جدایی و رقابت خصمانه میان دو جنس زن و مرد به وجود بیاوریم و دنیایی براساس رقابت بسازیم؛ کأنه در جامعه ی بشری، مردان یک طرف قراردادند، زنان هم در طرف دیگر و این ها بر سر دستاوردی با هم نزاع می کنند و زن می خواهد در این قسمت بر مرد غالب و فائق شود... هدف اول، هدف اسلامی است؛ هدف دوم، هدف کوته بینانه است که در تلاش هایی که در کشورهای غربی می شود، ما ردّ پای هدف دوم را بیشتر مشاهده می کنیم.53

پی نوشت ها:

37. مادرانی که با پذیرش نطفه ی دیگران، به عنوان ظرف جنین، زحمت اجاره را متحمل می شوند و در قبال آن پول دریافت می کنند.
38. جنگ علیه زنان، مارلین نرنچ،ترجمه ی توراندخت تمدّن، انتشارات علمی، چاپ اول، 1373هـ .ش، به نقل از تازه های اندیشه، پیشین، ص 47.
39.همان.
40. چهارمین کنفرانس جهانی زن، 15-4 سپتامبر 1995، پکن.
41. حقوق جهانی زن، عبدالرسول هاجری ودیگران، تهران، شورای فرهنگی اجتماعی زنان، چاپ اول، 1382 هـ. ش، ص35.
42. روم(30)،آیه 21.
43. همان.
44. روزنامه جمهوری اسلامی، تاریخ1/8/1376.
45. روم(30)، آیه 21.
46. حجرات(49)، آیه ی 13.
47. ر.ک: آل عمران(3)، آیه ی 195.
48. ذاریات(51)، آیه ی 49.
49. نظام حقوق زن در اسلام، مرتضی مطهری، تهران، صدرا، چاپ بیست و هفتم، 1378هـ.ش، ص 161.
50. ر.ک: نور(24)، آیه ی31؛ اعراف(7)، آیه ی 27.
51. نظام حقوق زن دراسلام، پیشین، ص 76.
52. همان، ص 170و 171.
53. روزنامه ی جمهوری اسلامی، تاریخ 1/8/1376.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار