تجربه و علوم تجربى در تمدن اسلامى

اخبار ایران و جهان

مسیر جاری: صفحه اصلي•مقالات•علمی و فرهنگی•فرهنگ واندیشه

تبلیغات در سایت

پیوندهای ویژه

• نخستين سلسله قدرتمند شيعه

• نظارت بر اعمال شيعيان در عصر...

• درماني‌آسان براي يبوست

• 7 عادت آدم‌هاي موفق

• آثار تربيتى نماز

• بسیار زیبا به رنگ سبز!

• بناهای تاریخی اصفهان

• دعا براي امام زمان عليه السلام...

• دور افتاده

• 4‌ خطاي تغذيه‌اي ‌كه شما را...

• تفسیر کلمه فتنه

• نقاشی های تلفیقی و شگفت انگیز...

• آسيب‏شناسى انقلاب اسلامى

• پایتخت دولت مهدوی کجاست؟

• اتصال به «شعوركيهاني»

• آرايش ، چرا و چگونه؟

• ارزش سجده

• گل های بسیار زیبا، رنگارنگ و...

• وادي السلام ، بزرگ ترين و قديمي...

• ملائکه در خدمت امام زمان(علیه...

• خطرات استفاده از کولر خودرو...

• بصیرت چيست؟

• پروردگار قبل از اینکه خدایی...

• تصاویری زیبا از مراحل رشد یک...

• مروري‌ بر تاريخ‌ رابطه‌ آمريكا...

• داستان شهر عشق

• گاهي به تلويزيون نگاه نکن!

گزارش تصویری

اخبار تازه

اتفاق ساده در شبکه طبرستان

تجلیل از ایثارگران شبکه تبرستان، پخش برنامه اتفاق ساده و تجلیل از خانواده های شهدا از اخبار صدا و سیمای...

جدول تغییرات قیمت در بازار موبایل

به دنبال نوسانات قیمت ارز برخی از مدل‌های تلفن همراه طی دو ماه گذشته با افزایش قیمت در بازار عرضه می‌شوند...

خروس چيني تخم گذاشت+عکس

يك مرد روستايي در چين ادعا كرد كه خروسش تخم مي‌گذارد.

عروس و داماد در راهپیمایی+عکس

راهپیمایی ‌ 22 بهمن ...

خطری که "جمهوری اسلامی" را تهدید میکند

شاید هیچ کشوری در جهان وجود نداشته باشد که به اندازه ایران ، در یک مقطع زمانی فشرده 33 ساله این همه تضییقات...

نتايج آزمون دوره‌های ترمی علمی کاربردی منتشر شد

فهرست اسامی پذيرفته‌شدگان نهايی کدرشته ‌محل‌های‌متمرکز و معرفی شدگان چند برابر ظرفيت کدرشته محل‌های نيمه‌متمرکز...

بازار مسکن در رکود؛ قیمت آپارتمان در برخی مناطق تهران

فعالان بازار مسکن رکود خرید و فروش مسکن در تهران در شرایط فعلی را در نتیجه افزایش قیمتها و کاهش قدرت...

طلسم تغییر نام دانشگاه تربیت معلم شکست

با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی عنوان خوارزمی پس از سالها بر تابلوی سر در دانشگاه تربیت معلم جای گرفت...

پاشازاده: دستیار کسی می‌شوم که فوتبال را بیشتر از من بفهمد

مهدی پاشازاده در واکنش به صحبت‌های سرمربی استقلال گفت: اگر قرار باشد روزی در کنار یک مربی کار کنم دستیار...

ملت ایران در انتخابات قدرت بی‌نظیر اتحاد و ولایت‌پذیری خود را نمایش می‌دهند

سازمان بسیج مستضعفین در پیامی تاکید کرد: ملت عزیز ایران در سی و سومین صحنه انتخابات در جمهوری اسلامی...

این غذا شما را خنگ می کند!

آیا می دانید چه غذایی این تاثیر را بر هوش شما دارد؟

رییس‌جمهوری که به مراسم ازدواجش نرفت!

دو روز پیش مراسم ازدواج «ادریس دبی» رییس جمهور چاد با یک دختر سودانی برگزار شد.

فوتبال با دروازه های بهشتی

در 23 بهمن سال 1365 ، تیم های فوتبال منتخب چَوار و منتخب جوانان استان ایلام، در ساعت 16 آغازگر یک مسابقه...

اسامی لیست بصیرت و بیداری

در لیست جبهه بصیرت و بیداری اسلامی چهره‌هایی از اعضای جبهه پایداری، جبهه ایستادگی و جبهه متحد اصولگرایان...

دفعات نمایش: 417

چهارشنبه 21 اسفند 1387

تجربه و علوم تجربى در تمدن اسلامى

وقتى گفته مى شود علوم در عصر تمدن اسلامى شكوفايى و رونق داشته اند، مراد فقط علوم عقلى و نظرى صرف نيست، بلكه علوم تجربى را نيز شامل مى شود. از بررسى تاريخ علوم اسلامى به دست مى آيد كه مسلمانان در علوم طبيعى و تجربى پا به پاى علوم نظرى و عقلى ره پيموده و كاملا آگاهانه به موضوع تجربه و مشاهده واقف بوده اند. جابربن حيان، خود از كسانى است كه ضمن تقسيم طب به نظرى و عملى (تجربى) انتقادات فراوانى بر جالينوس و بقراط وارد مى كند.
چگونه ممكن است مسلمانان در قلمرو تجربه وارد نشده باشند و حال آن كه چنانچه به تفصيل بيان گرديد، در تمام يا بيش تر علوم تجربى از فيزيك و شيمى و اخترشناسى، طب، جغرافيا و جامعه شناسى وارد شدند؟ !
ويل دورانت نه تنها به حقايق مورد اشاره تصريح مى كند، بلكه فراتر از آن، بنيادگذارى روش تجربه را به جابر بن حيان نسبت مى دهد. او مى گويد: «جابر در علم شيمى، كه بزرگ ترين ابزار و مايه تفاخر عقل نو به شمار است، روش علمى تجربى را نفوذ داد. راجرز بيكن، كه پس از پانصد سال پس از جابر بن حيان اين روش را به اروپا شناساند، آن را از مسلمين اسپانيا اقتباس كرده بود و ايشان نيز به نوبه خود، از شرق اسلامى دريافت كرده بودند» .
چگونه ممكن است مسلمانان در قلمرو تجربه وارد نشده باشند و حال آن كه چنانچه به تفصيل بيان گرديد، در تمام يا بيش تر علوم تجربى از فيزيك و شيمى و اخترشناسى، طب، جغرافيا و جامعه شناسى وارد شدند؟ !
ويل دورانت نه تنها به حقايق مورد اشاره تصريح مى كند، بلكه فراتر از آن، بنيادگذارى روش تجربه را به جابر بن حيان نسبت مى دهد. او مى گويد: «جابر در علم شيمى، كه بزرگ ترين ابزار و مايه تفاخر عقل نو به شمار است، روش علمى تجربى را نفوذ داد. راجرز بيكن، كه پس از پانصد سال پس از جابر بن حيان اين روش را به اروپا شناساند، آن را از مسلمين اسپانيا اقتباس كرده بود و ايشان نيز به نوبه خود، از شرق اسلامى دريافت كرده بودند». (1)
آيا كشف گردش خون توسط لسان الدين بن خطيب، تشخيص بسيارى از امراض به عنوان مرض هاى مسرى و اين كه بيمار مبتلا به مرض مسرى بايد «ايزوله» گردد، تشخيص تفاوت بيمارى هاى آبله، سرخك و مخملك و كشف «ميكروب» و عامل خارجى به عنوان حامل بيمارى (در حالى كه پيش از آن تا زمان توماس هاروى و پاستور، افرادى مانند جالينوس آن را ناشى از به هم خوردن اختلاط امزجة و اربعة مى دانستند)، تشريح پيكر ميمون و مانند آن در طب، آگاهى به شعاع هاى منكسر و مستقيم و تشريح چشم براى آگاهى از نحوه رؤيت اشيا در فيزيك، آزمايشگاه هاى فراوان در علم شيمى، رصدخانه هاى متعدد در رصد كردن سيارگان و ستارگان در نجوم، آثار مردم شناسانه اى همچون اثر بيرونى و مشاهده مشاركتى او در آفرينش اين اثر در علوم انسانى نمونه هايى از موارد بى شمار فعاليت هاى تجربى مسلمانان در علوم طبيعى نيست؟!

اكنون چند سؤال فراروى ما قرار دارد:

- چرا با وجود اصل برابرى و توازن نظريه و عمل (تجربه) در تمدن، مسلمانان از اين اصل به سوى علوم نقلى و عقلى صرف چرخش كردند؟
- علل گرايش دانشمندان طبيعى مسلمان، كه در ضمن، فقيه و متولى دين نيز بودند، به سوى علوم نقلى محض چه بوده است؟
- چرا كشورهاى اسلامى پس از قرن نهم و دهم هجرى قمرى، ديگر جابر، رازى، ابوريحان، ابن رشد، ابوعلى، مانند آن ها تحويل ندادند؟
- آيا گرايش مسلمانان به اصل برابرى و توازن تجربه و نظريه ملاك فخر مسلمانان و حقارت اروپاييان در قرون ميانه نيست؟ آيا هم اينك تجربه ملاك عقب ماندگى مسلمانان و پيشرفت اروپاييان (غرب) تلقى نمى گردد؟

پى نوشت:

1- ويل دورانت، تاريخ تمدن اسلام، ص 319

نويسنده: عبد الرسول يعقوبى
منبع: كتاب تعامل تمدنی

ثبت نظر شما

نام و نام خانوادگی

نشانی پست الکترونیکی

متن نظر شما

برای این مقاله هیچ نظری ثبت نشده

ارتباط با ما

نقشه سایت