مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

  اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی
 تبلیغات در سایت   
علائم ظهور
پیوندهای ویژه  
نخستين سلسله قدرتمند شيعه
نظارت بر اعمال شيعيان در عصر...
درماني‌آسان براي يبوست
7 عادت آدم‌هاي موفق
آثار تربيتى نماز
بسیار زیبا به رنگ سبز!
بناهای تاریخی اصفهان
دعا براي امام زمان عليه السلام...
دور افتاده
4‌ خطاي تغذيه‌اي ‌كه شما را...
تفسیر کلمه فتنه
نقاشی های تلفیقی و شگفت انگیز...
آسيب‏شناسى انقلاب اسلامى
پایتخت دولت مهدوی کجاست؟
اتصال به «شعوركيهاني»
آرايش ، چرا و چگونه؟
ارزش سجده
گل های بسیار زیبا، رنگارنگ و...
وادي السلام ، بزرگ ترين و قديمي...
ملائکه در خدمت امام زمان(علیه...
خطرات استفاده از کولر خودرو...
بصیرت چيست؟
پروردگار قبل از اینکه خدایی...
تصاویری زیبا از مراحل رشد یک...
مروري‌ بر تاريخ‌ رابطه‌ آمريكا...
داستان شهر عشق
گاهي به تلويزيون نگاه نکن!
گزارش تصویری  
اخبار تازه   
اتفاق ساده در شبکه طبرستان
تجلیل از ایثارگران شبکه تبرستان، پخش برنامه اتفاق ساده و تجلیل از خانواده های شهدا از اخبار صدا و سیمای...
جدول تغییرات قیمت در بازار موبایل
به دنبال نوسانات قیمت ارز برخی از مدل‌های تلفن همراه طی دو ماه گذشته با افزایش قیمت در بازار عرضه می‌شوند...
خروس چيني تخم گذاشت+عکس
يك مرد روستايي در چين ادعا كرد كه خروسش تخم مي‌گذارد.
عروس و داماد در راهپیمایی+عکس
راهپیمایی ‌ 22 بهمن ...
خطری که "جمهوری اسلامی" را تهدید میکند
شاید هیچ کشوری در جهان وجود نداشته باشد که به اندازه ایران ، در یک مقطع زمانی فشرده 33 ساله این همه تضییقات...
نتايج آزمون دوره‌های ترمی علمی کاربردی منتشر شد
فهرست اسامی پذيرفته‌شدگان نهايی کدرشته ‌محل‌های‌متمرکز و معرفی شدگان چند برابر ظرفيت کدرشته محل‌های نيمه‌متمرکز...
بازار مسکن در رکود؛ قیمت آپارتمان در برخی مناطق تهران
فعالان بازار مسکن رکود خرید و فروش مسکن در تهران در شرایط فعلی را در نتیجه افزایش قیمتها و کاهش قدرت...
طلسم تغییر نام دانشگاه تربیت معلم شکست
با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی عنوان خوارزمی پس از سالها بر تابلوی سر در دانشگاه تربیت معلم جای گرفت...
پاشازاده: دستیار کسی می‌شوم که فوتبال را بیشتر از من بفهمد
مهدی پاشازاده در واکنش به صحبت‌های سرمربی استقلال گفت: اگر قرار باشد روزی در کنار یک مربی کار کنم دستیار...
ملت ایران در انتخابات قدرت بی‌نظیر اتحاد و ولایت‌پذیری خود را نمایش می‌دهند
سازمان بسیج مستضعفین در پیامی تاکید کرد: ملت عزیز ایران در سی و سومین صحنه انتخابات در جمهوری اسلامی...
این غذا شما را خنگ می کند!
آیا می دانید چه غذایی این تاثیر را بر هوش شما دارد؟
رییس‌جمهوری که به مراسم ازدواجش نرفت!
دو روز پیش مراسم ازدواج «ادریس دبی» رییس جمهور چاد با یک دختر سودانی برگزار شد.
فوتبال با دروازه های بهشتی
در 23 بهمن سال 1365 ، تیم های فوتبال منتخب چَوار و منتخب جوانان استان ایلام، در ساعت 16 آغازگر یک مسابقه...
اسامی لیست بصیرت و بیداری
در لیست جبهه بصیرت و بیداری اسلامی چهره‌هایی از اعضای جبهه پایداری، جبهه ایستادگی و جبهه متحد اصولگرایان...
ویژه نامه دهه فجر
ویژه نامه هفدهم ربیع الاول
 
  دفعات نمایش: 337    سه شنبه 13 اسفند 1387 

مشکلات اقتصادی

مشکلات اقتصادی پارادوکس توسعه فرهنگ دینی

بشر از ابتدای پیدایی و تکوین زندگی اجتماعی، اشتراک مساعی و تقسیم کار ( ولو در ساده ترین اشکال آن) با پدیده ها، قوانین و ضوابط اقتصادی مواجه گردیده است.
زمانی که احتیاجات و امکانات زندگی به اندازه لازم و کافی در اختیار همگان قرار می گرفت، نیازی به تقسیم و توزیع امکانات و ثروت نبود، به عبارتی همان طور که همگان از آب و هوا و نور استفاده می کردند، از سایر امکانات و نعمت های خدادادی نیز بهره مند شده و لذا محتاج جعل و تنظیم قواعد اقتصادی به منظور استفاده ضابطه مند از نتایج کار و تولید و توزیع نبود. اما روند تکاملی تعاملات اجتماعی و پیچیده تر شدن تمهید و تدارک امکانات و نیازهای زندگی، افراد جوامع مختلف را به سمت فراهم آوردن ساز و کارهای مادی و غیر مادی تنظیم روابط اقتصادی و اجتماعی سوق داد. فراگیری دانش روز، کاوش و استخراج ضابطه مند منابع طبیعی، بهینه سازی تولید و توزیع ثروت، تربیت نیروی انسانی کارا برای رشد و توسعه اقتصادی از مهم ترین اقدامات و تمهیدات ملت ها و دولت ها در راستای فعالیت های اقتصادی به شمار آمد در این میان تاثیر گذاری پدیده ها و جهت گیری های اقتصادی بر رویکرد سیاسی، فرهنگی و اخلاقی ملت ها جزو اصلی ترین محورها و مدارهای قابل توجه و تامل معماران و متفکران و نخبگان سیاسی، فرهنگی و اجتماعی محسوب گردید و با توجه به جایگاه ویژه مقولات فرهنگی و اعتقادی در زندگی فردی و اجتماعی، مطالعه و ارزیابی راه های تقویت باورها و ارزش های مورد احترام مردم از اهمیت و ضرورت ویژه ای برخوردار شد.
آشکار ترین تاثیرات مسایل و مشکلات اقتصادی بر جامعه را می توان به روشنی در کاهش شدید سطح علمی، فرهنگی، آموزشی افراد جامعه و نیز افزایش روز افزون اختلالات روحی، روانی و رفتاری نظیر اضطراب، افسردگی، خود کم بینی، اعتیاد، خود کشی، سرقت، بدبینی به آینده و بی اعتمادی به اطرافیان، بی تفاوت بودن نسبت به سرنوشت جامعه، …در نتیجه تضعیف باورها و ارزش های معنوی مشاهده نمود.
مسایل و مشکلات اقتصادی نه تنها بر اقشار آسیب پذیر و به اصطلاح فرودست جامعه، بلکه بر طبقات مرفه و اشراف جامعه نیز تاثیرات مخرب و جبران ناپذیری را بر جای می گذارد. گروه نخست به دلیل محرومیت و ناتوانی از تامین نیازهای اولیه زندگی دچار معضلات و اختلالات روحی، رفتاری فوق شده و گروه دوم نیز به دلیل برخورداری از ثروت و قدرت بادآورده به بیماری ها و ناهنجاری های ویژه ای چون خود برتر بینی و استکبار، بی غیرتی و بی تفاوتی نسبت به مشکلات و دردهای همنوعان؛ تنبل و تن پرور، مسرف و مصرف کننده محصولات بنجل غرب، رانت خوار و فرصت طلب، سرمایه پرست، طالب تبعیض و بی عدالتی به نفع خود و … گرفتار می شوند.
بنابراین اقتصاد کشور در صورت ناسالم و بیمار بودن موجب تزریق و توزیع همه نوع بیماری و اختلال در پیکر اجتماع شده و بخش مهمی از زحمات و مجاهدت های مبلغان، رهبران، متفکران و مربیان فکری و فرهنگی جامعه را نقش بر آب خواهد کرد. به همین دلیل صرف نظر از نوع نگرش و گرایش فکری و اعتقادی، تقریباً تمامی دولتها در پی رونق بخشیدن به اوضاع اقتصادی خود بر آمده اند تا بدین وسیله از فرو غلتیدن در چالش های اجتماعی و آسیب های فرهنگی نجات یابند.
این گروه از متفکران بر این عقیده اند که پایداری و ماندگاری هر نظام سیاسی و نیز حفظ حرمت و حیثیت ملی و فرهنگی هر دولت و ملتی در گرو رشد و توسعه اقتصادی آنان می باشد.
آبراهام مازلویکی از روانشناسان به نام تئوری طبقه بندی نیازها و مطالبات انسان را ارائه داده و شهرتی جهانی یافته و نظریه معروف او در بسیاری از برنامه ریزی ها و تدوین طرح های کاربردی مورد استفاده قرار می گیرد، می گوید: اولین نیاز بشر به طور طبیعی و ذاتی نیاز فیزیولوژیکی ( جسمی) می باشد که بدون پاسخگویی صحیح و اصولی به این نیاز، نیازهای روحی فکری و روانی انسان در حوزه مسایل مربوط به عشق، ایمان و علم نه شکوفا می شود و نه اصولاً زمینه های طرح و رشد آنها فراهم می آید. به عبارت دیگر کسانی که از تامین نیازهای فیزیولوژیکی عاجز بوده و از فقر، گرسنگی، بیکاری و سایر کمبودهای مادی و مشکلات اقتصادی رنج می برند در همان آغاز روند تکاملی نیازهای خود فرومانده و نیازها و مطالبات متعالی آنان فرصت و بستر شکوفایی و بالندگی را نخواهند یافت. لذا این گروه از افراد جامعه به راحتی در برابر آفت ها و آسیب های فرهنگی، اخلاقی و اعتقادی، تسلیم شده و تلاش برای تربیت و تزکیه آنان امری شکننده و اغلب بیهوده و عبث خواهد بود.
چرا که بدون تامین حوایج زندگی و بدون فراهم آوردن ساز و کارهای تامین معاش و پاسخگویی به نیازهای اساسی و اولیه آدمی نمی توان آموزش و پرورش و رشد عقلانی و ایمانی او را رونق بخشید ( من لا معاش له، لا معادله) استعدادهای نهفته در درون انسان همچون دانه های گندم در بستر حاصلخیز و شرایط مساعد جوی به خوشه های پربار و با برکت تبدیل شده و از قوه به فعل در می آیند. شوره زار محل رشد و شکوفایی دانه های مستعد باروری و بالندگی نیست.
این مهم در آموزه ها و معارف دینی نیز مورد تایید و تاکید قرار گرفته و عوامل به وجود آورنده فقر و عقب ماندگی اقتصادی مردم مورد نکوهش شدید واقع شده اند.
در قرآن کریم، جهاد و قتال در راه مبارزه با فقر و استضعاف اقتصادی و فرهنگی به صراحت مطرح شده است: « چرا در راه خدا، مردان و زنان و کودکان مستضعف که گویند پروردگارا ما را از شهر ستمگر بیرون بر … کارزار نمی کنید.» ( 1)
با دقت در مجموعه منابع اسلامی و سیره پیامبر اکرم ( صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه اطهار علیهم السلام نیز در می یابیم که همواره از فقر و ضعف اقتصادی به عنوان پدیده های شوم و آسیب زا نام برده شده است: به طور مثال پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرماید:
« الفقر اشد من القتل» ( 2) فقر سخت تر از قتل است.
امام علی ( علیه السلام) نیز می فرمایند:
« القبر خیر من الفقر» ( 3) قبر [ و مرگ] از فقر برتر است.
امام باقر (علیه السلام) از خداوند این چنین مسالت می کنند:
« اسئلک اللهم لرفاهیه فی معیشتی ما ابقیتنی … و لا ترزقنی رزقناً یطغینی و لا تبتلینی بفقر آشقی به» ( 4)
خداوندا از تو رفاه در زندگی را تا زنده هستم مسالت می کنم به من چندان روزی مده که سرکش و گستاخ شوم و به فقری نیز گرفتارم مساز که بدبخت گردم.
همچنین آیات و روایات فراوانی در مورد آثار و عوارض منفی فقر و نقش عقب ماندگی اقتصادی در رفتار، اخلاق و عقاید افراد جامعه وارد شده است که مرور آنها در این اجمال نه لازم است و نه ممکن. اما اشاره ای مختصر به یکی دو نمونه خالی از لطف نخواهد بود.
امیر المومنان (علیه السلام) فقر را عامل حقارت و سلب شخصیت افراد نزد اطرافیان دانسته و می فرماید:
« من استغنی کرم علی اهله، و من افتقر هان علیهم» ( 5)
هر کس ثروتمند باشد نزد خانواده خویش گرامی است و هر کس بینوا باشد نزد ایشان سبک است و بی ارزش. و در جای دیگر تاکید می فرماید: « و ان افتقر قنط و وهن» ( 6)
انسان اگر تهیدست شود مایوس و خوار می گردد.
سفارش علی (علیه السلام) به فرزندش ( محمد حنیفه) و در حقیقت به همه ی فرزندان عالم بشریت این است که: « ای پسرم من بر تو از تنگدستی می ترسم پس از آن به خدا پناه بر که تنگدستی موجب شکست و کمبود دین و موجب سرگردانی عقل و خرد و سبب دشمنی است.» (7)
امیر المومنان علی (علیه السلام) سامان یافتگی اقتصادی را تا آن حد مورد تاکید و تایید قرار داده و آن را مایه تربیت و سلامت دینی و اخلاقی مردم به شمار می آورد، که طی نامه معروف و جاودانه خود به مالک اشتر تصریح می فرماید: « پس روزی ایشان ( کارکنان) را فراخ دار که فراخی روزی نیرویشان افزون کند تا در پی اصلاح و تربیت خود برآیند و بی نیازشان سازد تا دست به مالی که در اختیار دارند نگشاید.» ( 8)
آنان که با نگاه وحیانی به جهان و انسان می نگرند به خوبی می دانند که مسایل و مشکلات اقتصادی، آدمی را غرق در افکار و افعال انحرافی و رفع مایحتاج اولیه زندگی نموده و فرصت و استعداد او را می سوزاند و امکان عبادت و خود سازی و تقویت باورهای دینی را از او می ستاند. لذا کار و تلاش و تولید در جهت تامین معاش را از بهترین عبادات دانسته و مرگ در راه رونق اقتصادی و معیشت توام با معنویت را مرگ در راه خدا ( شهادت) خوانده اند.
لازم به توضیح است که رشد و شکوفایی اقتصادی زمانی موجب تقویت معیارها و ارزش های معنوی در جامعه خواهد شد که همراه توسعه فرهنگی، سیاسی و اجتماعی بوده و ثروت و سرمایه کشور در مسیری سالم و هدفمند قرار گیرد. در غیر این صورت آثار و عوارضی به مراتب خطرناک ( از جمله ایجاد و گسترش شکاف طبقاتی و تقسیم آحاد مردم به دو گروه مغرور و مغبون، آسیب زا و آسیب پذیر) در پی خواهد داشت.
هیچ جامعه ای از قاعده مذکور مستثنی نبوده و هیچ ملت و دولتی بدون دست یابی به توسعه و پیشرفت هدفمند و سامان یافته اقتصادی امکان حراست از دست آوردهای مادی و معنوی خود را نخواهد یافت.
یکی از اهداف و انگیزه های متعالی مردم و رهبریت انقلاب اسلامی در براندازی نظام منحط پهلوی، از بین بردن بیماری و فساد اقتصادی و اجتماعی آن دوران بود. فقر، بیکاری، تبعیض، تورم، بی عدالتی های اقتصادی، وابستگی به تراست ها و کارتل های بین المللی، رانت خواری درباریان و وابستگان به نهادهای اطلاعاتی و امنیتی از جمله آثار و شواهد بیماری ساختار اقتصادی رژیم گذشته بود که به مثابه بنزینی بر خرمن آتش انقلابی مردم پاشیده شد.
بر همین اساس بود که رهبران، متفکران و معماران نظام جمهوری اسلامی و به طور مشخص تدوین کنندگان قانون اساسی رشد و توسعه اقتصادی و نیز ساز و کارهای سخت افزاری و نرم افزاری نیل به آن را مورد تاکید و توجه قرار داده اند.
در مقدمه قانون اساسی تحت عنوان « اقتصاد وسیله است نه هدف»، اقتصاد به عنوان وسیله در جهت فراهم آوردن بستر تکاملی افراد جامعه و رشد و تعالی همه جانبه کشور تلقی شده است.
در بخشی از مقدمه چنین می خوانیم:
« در تحکیم بنیادهای اقتصادی، اصل، رفع نیازهای انسان در جریان رشد و تکامل اوست، نه همچون دیگر نظام های اقتصادی تمرکز و تکاثر ثروت و سود جویی … با این دیدگاه برنامه ی اقتصاد اسلامی فراهم کردن زمینه ی مناسب برای بروز خلاقیت های متفاوت انسانی است و بدین جهت تامین امکانات مساوی و متناسب و ایجاد کار برای همه ی افراد و رفع نیازهای ضروری جهت استمرار حرکت تکاملی او بر عهده حکومت اسلامی است.»
اما به رغم این رویکرد بنیادی به اقتصاد ( اقتصاد وسیله ای برای تعالی و تکامل افراد جامعه) و نیز جایگزینی نهادها، مراکز و متولیان برخاسته از متن انقلاب اسلامی به جای تصمیم گیران و نهادهای فاسد پهلوی، متاسفانه بسیاری از آثار و مظاهر فساد اقتصادی آن دوران در سال های بعد از پیروزی انقلاب نیز چالش ها و تهدیدهای فرساینده ای را پیش روی مردم و مسئولان کشور به وجود آورد. بازخوانی پرونده مبارزه با مفاسد اقتصادی و مرور تاریخ پر فراز و فرود طراحی، تدوین و تنظیم مسایل اقتصادی کشور خود کتابی مستقل و مفصل خواهد شد. که امید است در جای خود مورد بحث قرار گیرد.

پاورقی

1- سوره نساء، آیه 75
2- الحیاه، جلد 4، ص 281
3- الحیاه، جلد 4، ص 281
4- الحیاه، جلد 4، ص 280
5- غرر الحکم، ص 290
6- نهج البلاغه / 1160
7- نهج البلاغه / حکمت 311
8- نهج البلاغه / خطبه 8

احمد رزاقی

 
ثبت نظر شما  
نام و نام خانوادگی
 
نشانی پست الکترونیکی
 
متن نظر شما
 
   

برای این مقاله هیچ نظری ثبت نشده






ارتباط با ما نقشه سایت اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی صفحه اصلی

پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور
copyright 2007 Noorportal.net All Right Reserved ©
صفحه اصلیارتباط با مانقشه سایتدرباره ما