فرهنگ عمومي، فضاي عمومي

سياستگذاري و مهندسي فرهنگ عمومي با آگاهي و معناي فضاي عمومي ارتباط دارد. به عبارت ساده تر اگر به مفهوم فضاي عمومي در جامعه توجه نداشته باشيم سياست گذاري فرهنگ عمومي ما نيز مانند تنظيم مقررات و آئين نامه هاو تصويب قوانين مربوط به گسترش و حفظ محيط زيست فرهنگي و تقويت و حفاظت منابع و آثار فرهنگي دچار اختلال خواهد شد.
فضاي عمومي در يك جامعه، در يك كشور، و در يك نظام به آن قسمت از ابعاد فيزيكي و فرهنگي اطلاق مي شود كه همه جامعه در آن سهيم بوده و مالكيت آن به همه افراد و شهروندان كشور تعلق داشته باشد. فضاي عمومي و تعاريف آن همچنين با فقه و قوانين اساسي يك جامعه، يك كشور و يك نظام رابطه مستقيم دارد ولي به طور كلي در تمام جوامع و كشورهاي امروزي كوه ها، دريا و درياچه ها، رودخانه ها، پارك هاي ملي و محلي و ايالتي، اماكن عمومي مانند خيابان ها، كوچه ها، جاده ها، بزرگراه ها، راه آهن ها، فرودگاه ها، مساجد و معابد و كليساها، فروشگاه ها، كتابخانه ها، مدارس و دانشگاه ها، بازار و ميدان ها همه و همه جزو فضاي عمومي محسوب مي شوند. فضاي عمومي تنها به ابعاد جغرافيائي محدود نيست بلكه ابعاد فرهنگي، معنوي، و غيرملموس را هم در بر مي گيرد.
مثلا مطبوعات، كتاب و انتشارات جزو فضاي عمومي هستند زيرا توليد و توزيع محتويات آن براي مصرف عمومي است. راديو و تلويزيون نيز جزو فضاي عمومي است زيرا توليد و پخش پيام بدون سيگنال ها و امواج راديوئي غير ممكن است و امواج موجود در فضاي الكتروني ما يك منبع طبيعي بسيار محدود است كه فقط با هماهنگي و مقررات خاص مي توان از آن بهره برداري كرد، مانند اقيانوس ها و درياها.
به همين جهت است كه اولين سازمان بين المللي كه در دنيا به وجود آمد، يعني اتحاديه مخابرات بين المللي (آي.تي.يو) از اواسط قرن نوزدهم تا به امروز هدف اصلي خود را تقسيم و تنظيم امواج راديوئي بين كشورها و دولت ها قرار داده است، و دولت ها هستند كه به عنوان محافظ قانوني فضا و رفاه عمومي اين امواج را در اختيار بنگاه ها، سازمان ها و شبكه هاي راديو- تلويزيوني قرار مي دهند.
فعاليت و محصولات ملموس و غيرملموس دولت ها نيز تا آنجا كه قانون اساسي اجازه مي دهد در هر سه قوه مجريه، مقننه و قضائيه جزو فضاي عمومي محسوب مي شود زيرا نظام و دولت ها طبق قانون براي جامعه و كشور كار مي كنند نه براي فرد و گروه ويژه و بايد هميشه رفاه عمومي را در نظر بگيرند. محصولات اقتصادي و تجاري، و مالي بخش خصوصي نيز وقتي به بازار ارائه مي شود جزو فضاي عمومي به شمار مي روند. خلاصه اينكه آنچه كه از بيت المال مردم مصرف مي شود جزو اموال و مالكيت و فضاي عمومي است و آنچه كه بخش خصوصي به عموم ارائه مي دهد نيز فضاي عمومي محسوب مي گردد.
فضاي خصوصي، برعكس فضاي عمومي، حريم خصوصي و شخصي افراد است، مانند ملك شخصي. صحبت و ارتباطات خصوصي بين افراد و شهروندان و هرگونه مكالمه و گفت و شنود قانوني بين افراد و پيام هاي شفاهي و كتبي و نامه هاي خصوصي بين شهروندان و اعضاي يك جامعه نيز خود فضاي خصوصي است. مثلا در بسياري از جوامع و قوانين اساسي امروزي ابعاد دروني يك خانه يا يك آپارتمان در يك مجتمع متعلق به فضاي خصوصي است ولي ابعاد بيروني همين خانه و آپارتمان جزوي از فضاي عمومي آن مجتمع به شمار مي رود.
حفظ و ضمانت فضاي عمومي در يك جامعه و احترام و حمايت از فضاي خصوصي افراد در يك اجتماع شرط اساسي آزادي هاي فردي و اجتماعي و بنيان يك حكومت مردم سالاري و عدالتخواهي است. مشكلات و نامساواتي و ستم خواهي و تخلفات موقعي افزايش مي يابد كه حريم هريك از اين دوفضاي عمومي و خصوصي شكسته شود و يكي بر ديگري غلبه و تسلط يابد. نقش دولت در تحكيم و استقرار و محافظت مرزهاي فضاي عمومي و خصوصي با مفهوم رفاه ملي و عمومي و با معناي مردم سالاري و دموكراسي و ديكتاتوري رابطه مستقيم دارد. درك واژه هائي مانند فرهنگ عمومي، جامعه مدني، تهاجم فرهنگي و توسعه پايدار بدون توجه به شناخت فضاي عمومي و خصوصي بسيار مشكل خواهد بود.
يكي از مشكلات و فجايع بزرگ عصر ما غلبه فضاي خصوصي افراد، بنگاه هاي بازرگاني، شركت هاي غول آساي تجارتي، انتفاعي و عاملان اصلي آنها يعني آژانس ها و مؤسسات آگهي و تبليغاتي و پروپاگاندا بر فضاي عمومي در شهرها، كوچه و خيابان ها، بزرگراه ها، فرودگاه ها، گردشگاه ها، پارك ها، استاديوم ها و حتي مدارس و دانشگاه ها و محيط زيست و طبيعت مانند كوه، دشت و مراتع سرسبز و خوش آب و هوا و زندگي عمومي همه شهروندان است.
منظور من دراينجا غلبه فضاي آگهي و تبليغات بازرگاني و پروپاگانداي شركت هاي خصوصي بر فضاي عمومي شهرها، جاده ها، محيط زيست و طبيعت ما است. تابلوهاي تبليغاتي مانند قارچ در بزرگراه ها، خيابان ها، پل ها و ميادين و پارك ها روئيده است. در تهران تنها آلودگي و دود خودرو ها نيست كه زيبائي و دامنه كوه هاي البرز را از شما پنهان نگاه مي دارد. آلودگي تبليغات بازرگاني همراه با فرهنگ مصرف گرائي نه تنها با طبيعت و زيبايي محيط ما در جنگ هستند بلكه هرآن توجه رهگذران و شهروندان را به خود جلب مي كنند. علاوه براين، آگهي هاي بازرگاني در بزرگراه ها، جاده ها و معابر عمومي با ايمني و سلامتي شهروندان و رانندگان در تناقض است زيرا توجه آنها را به خود معطوف مي كند. اصولا آگهي و تبليغات بازرگاني در بزرگراه ها، و جاده ها و معابر عمومي يك عمل تحميلي است زيرا شهروندان انتخاب ديگري ندارند.
حال از خود بپرسيد اين نوع الگوهاي تبليغاتي از كجا، تحت چه شرايطي و براي سود چه مؤسسات و افرادي انتخاب و نصب شده است؟ چه كساني از اين فضاي عمومي بهره مند مي شوند؟ چقدر پول مي تواند بر محيط و فضاي عمومي حاكم باشد؟ چه نوع سياستگذاري اجازه ايجاد اين محيط را داده است؟ تأثير اين گونه آگهي هاي بازرگاني، اين نوع محيط زيست، بر فرهنگ عمومي ما، براي فرزندان و نسل كنوني و آينده ما چيست؟

پروفسور حميد مولانا
منبع:کیهان

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار