ملاحظاتي درباره تصويرپردازي تلويزيون ايران از رهبر معظم انقلاب

1. بازنمايي تصوير رهبر انقلاب اسلامي از تلويزيون ايران يکي از حساس‌ترين مأموريت‌هاي رسانه‌اي در تراز ملي و جهاني است. اصولاً بازنمايي‌هاي ناظر به شخصيت‌هاي داراي فرهمندي و شکوه فوق‌العاده، از ساز و کارهاي پيچيده‌اي برخوردار است و سياست‌هاي ويژه‌اي را مي‌طلبد. مديريت اصولي و متناسب تصوير رهبر در تلويزيون بايد به مثابه مقوله‌اي که در نسبت مستقيمي با ورزيدگي رسانه‌اي حداکثري و بصيرت فرهنگي عميق قرار دارد، درک شود.
در اختيار داشتن انحصار ضبط و پخش تصاوير حضرت آيت‌ا... خامنه‌اي يکي از مزيت‌هاي ويژه تلويزيون ايران است. در سپهر رسانه‌اي امروز دنيا هيچ رسانه‌اي به‌سان تلويزيون ايران از امکانات تصويري براي بازنمايي مقتدرترين رهبر سياسي و محبوب‌ترين رهبر مذهبي جهان برخوردار نيست. سال‌هاست که انبوه رسانه‌هاي برجسته و معتبر بين‌المللي در حسرت يک دقيقه تصويربرداري مستقل از رهبر ايران به انتظار نشسته‌اند و اين در حالي است که تلويزيون ايران با بهره‌برداري همه جانبه از اين مزيت فوق‌العاده در طول بيش از دو دهه رهبري معظم له، در حرکتي پيشرو، شکوه نشانه‌شناختي بي‌بديلي را براي خودرقم زده است.
غير از دقايق اوليه روزهاي انتخابات و هنگام به صندوق انداخته شدن رأي رهبري، رسانه‌هاي بين‌المللي تقريباً هيچ فرصتي براي تصويربرداري از رهبر انقلاب اسلامي ندارند. اين مزيت انحصاري نبايد به عاملي در توقف پويايي مدام و يا تضعيف مهارت‌هاي بازنمايي تلويزيوني تبديل شود. خلأهاي نشانه‌اي و معنايي ناشي از پويايي اندک و يا برآمده از مهارت‌هاي کهنه شده تلويزيون ايران مي‌تواند به يکي از عوامل تحريک رسانه‌هاي رقيب براي پر کردن آن خلأها تبديل شود.
ابعادي از مستند اخير تلويزيون بي بي سي فارسي در باب شخصيت سياسي، اجتماعي، فرهنگي، خانوادگي و مذهبي رهبري معظم انقلاب اسلامي که به اتکاي اندک تصاوير پراکنده و بازنمايي سوگيرانه و در بخش‌هايي واژگون از معظم له برساخته شد در اين راستا قابل تحليل است.
2. مرور بيش از دو دهه آرشيو توليدات صدا و سيما درباره رهبري معظم انقلاب، سيطره نوعي فرآيند نسبتاً يکنواخت را بر تصويرپردازي تلويزيوني از ايشان نشان مي‌دهد. اغلب بينندگان تلويزيون ايران با نظام رمزگاني اين بازنمايي‌هاي بسيط آشنا هستند. آن‌ها انگاره‌هاي تلويزيوني نسبتاً ثابت و دست نخورده از رهبر خويش در ذهن دارند؛ آن‌جا که در حسينيه امام خميني(ره) سخن مي‌گويد/ آن‌جا که به سفر استاني مي‌رود/ آن‌جا که با مسؤولان حکومتي و دولتي ديدار رسمي دارد/ آن‌جا که در جمع شاعران حضور يافته است/ آن‌جا که به ديدار خانواده شهدا و جانبازان رفته است/ آن‌جا که در حال کوه‌پيمايي و ورزش است/ آن‌جا که به بازديد نمايشگاهي مشغول است/ آن‌جا که از صف نظاميان سان مي‌بيند و يا به تماشاي رژه آن‌ها ايستاده است/ آن‌جا که در مجلس روضه اهل‌بيت(ع) آرام و حزين نشسته است/ آن‌جا که پشت تريبون نماز جمعه قرار گرفته است/ آن‌جا که در حال اقامه نماز جمعه و جماعت است/ آن‌جا که غبار از ضريح و قبر مطهر حضرت رضا(ع) مي‌روبد/ آن‌جا که با دوربين‌هاي پيشرفته مراحل مانور نظامي سپاه و ارتش را رصد مي‌کند/ آن‌جا که به عيادت علماي رباني رفته است/ آن‌جا که در کنار دانشجويان افطار مي‌کند/ آن‌جا که نمايشگاه کتاب را از نظر مي‌گذراند و.... اين تصاوير و مواردي ديگر چارچوب‌هاي نسبتاً ثابت، آشنا و صميمي از تصوير رهبر است که به صورتي مستمر و به‌تدريج از نظر مخاطبان تلويزيون ايران مي‌گذرد.
3. به نظر مي‌رسد پس از گذشت افزون بر دو دهه از رهبري معظم له و به‌وجود آمدن اقتضائات و شرايط جديد از يک طرف و نيز به دليل پنهان ماندن برخي وجوه شخصيتي بسيار مهم و فاخر معظم له در ميان انبوهي از بازنمايي‌هاي يکنواخت و بسيط سال‌هاي گذشته تلويزيون ايران، تأمل در برخي ملاحظات آسيب‌شناسانه در خصوص روندهاي سابق ضروري به نظر مي‌رسد. ادامه نوشتار پيش رو به توضيح چند ملاحظه و پيشنهاد مهم اختصاص دارد:
ابعاد علمي و فقهي شخصيت رهبري انقلاب اسلامي در تصويرپردازي دو دهه گذشته تلويزيون ايران از ايشان کاملاً مغفول و مهجور مانده است. پخش حتي يکي از جلسات پر مغز درس خارج فقه معظم له - که به جهت شيوايي در بيان و اتقان در استدلال از جلسات درس کم نظير حوزه علميه شيعه است- آثار بسيار روشنگرانه‌اي در شناسايي عمق دانش و بينش فقهي ايشان به بار خواهد آورد؛ پيامدهاي بين‌المللي مثبت اين اتفاق مهم در شناخت عيني تر و بدون واسطه علما و شخصيت‌هاي برجسته جهان اسلام از احاطه علمي جانشين امام خميني(ره) غير قابل چشم پوشي است.
پنهان ماندن ابعاد فرهنگي و فرهيختگي پر دامنه معظم له، يکي از پيامدهاي بازنمايي يکنواخت سال‌هاي گذشته است. در اين حوزه عمدتاً به پخش جلسات شعرخواني رمضانيه در محضر رهبري و پخش محدود بازديد چند ساعته ايشان از نمايشگاه کتاب قناعت شده و اين در حالي است که ظرفيت تصوير پردازي‌هايي از اين دست بسيار بيش از وضعيت کنوني است.
پخش تصاويري از حضور شوق انگيز رهبري در کتابخانه شخصي خود که يکي از غني‌ترين و پر استفاده ترين کتابخانه‌هاي شخصي کشور به شمار مي‌رود/ پخش تصاويري از قرائت قرآن با صوت شيوا و شيرين، پخش تصاويري از نگارش با حوصله ايشان/ باز پخش بسياري از تصاوير در آرشيو خوابيده رهبري هنگام بازديد از ابنيه تاريخي، سخنراني در همايش‌هاي علمي در زمان رياست جمهوري، همنشيني‌هاي ويژه با برخي فرهيختگان و ادبا و... به ميزان قابل توجهي در آشنايي علاقمندان به ابعاد فرهنگي شخصيت معظم له مؤثر است.
ابعادي از وجوه معنوي و روحاني رهبر انقلاب اسلامي که اتفاقا از جذاب‌ترين و بي‌نظيرترين مؤلفه‌هاي وجودي معظم له به‌شمار مي‌آيد، همچنان از منظر نگاه‌هاي تشنه مواليان دور نگه داشته شده است. تجربه تصويري دعاي کميل / دعاي توسل/ مناجات شعبانيه/ دعاهاي کتاب صحيفه سجاديه و... به محوريت حضرت آيت‌ا... خامنه‌اي، تجربه تصويري مناجات‌ها يا نمازهاي رهبري در مسجد جمکران، تجربه تصويري حداقل يکي از زيارت‌هاي شبانه رهبري از امامزاده‌هاي شهر تهران و مواردي از اين دست، فرصت‌هاي گران‌سنگي را از هم‌داستاني و همراهي با رهبر در دعا و ذکر و حضور به‌دست خواهد داد.
فرآيند تبديل کردن بيانات و سخنراني‌هاي رهبري به خبر تلويزيوني دچار اختلالات جدي است. در حالي که کارکرد اصلي «خبر» و «بخش خبري» تلويزيون برجسته سازي مهم ترين محتواها از ميان انبوه مطالب ابراز شده از سوي يک شخصيت است، در تنظيم اخبار سخنراني‌هاي رهبري، به‌دليل انعکاس تقريباً همه آن در قالب يک خبر طولاني، امر مهم برجسته سازي به محاق مي‌رود.
در اين شرايط، مرز ميان پخش «خبر سخنراني رهبري» و پخش «اصل سخنراني رهبري» بسيار کمرنگ مي‌شود. سنت ديرين انعکاس همه مضامين بيان شده از سوي رهبري در قالب يک خبر واحد در کنار استفاده مکرر از يک يا چند کليشه ثابت خبر رساني، به‌علاوه ضعف وافر در نوآوري‌هاي حرفه‌اي و هنري و بخصوص عدم پرداخت به حواشي جذاب خبر، به توجه حداکثري تماشاگران پاي گيرنده‌ها آسيب مي‌زند. به نظر مي‌رسد سبک اطلاع رساني از بيانات رهبري، احتياج مبرمي به بازنگري و بازسازي فرهنگي- رسانه‌اي دارد.
تلويزيون ايران از فرصت‌هاي بي‌شمار و جذاب فراهم شده به واسطه حضور متنوع مردم و جوانان در سخنراني‌هاي رهبري بهره برداري نمي‎کند. نمايش تلويزيوني مخاطبان سخنان رهبري در حسينيه امام خميني و فضاهاي خارج از آن، به‌طور عمده در چارچوب چند کليشه ثابت صورت مي‌پذيرد. مخاطبان رهبري يا در حال قيام و استقبال پر شور/ يا در حال قيام و وداع پر شور/ يا در حال شنونده نشسته / و يا در حال گفتن تکبير در حمايت از فرمايشات رهبري هستند و اين در حالي است که ظرفيت‌هاي بازنمايي از عواطف و ديدگاه‌هاي مردمي بسيار بيش از اين است. مثلا؛ کم‌تر مشاهده شده زمينه‌هاي پيش از سخنراني يا ديدگاه‌هاي بعد از سخنراني مخاطبين رهبري به تصوير کشيده شود. به تصوير درآوردن برداشت‌هاي مردمي و بخصوص برداشت‌هاي جوانان خانم و آقا از مضامين سخنان رهبري مي‌تواند فرآيند بازنمايي سخنراني‌ها را کامل‌تر گرداند. به تصوير کشيدن ديدگاه‌ها و رفتارهاي متنوع حاضرين در حسينيه امام خميني(ره) در قبال بيانات رهبري براي ديگر مخاطبين ايشان که محتواي بيانات رهبر را از طرق ديگري غير از حضور در حسينيه کسب کرده اند نيز قابل توسعه است.
باز پخش برخي جلسات اجراي خطبه عقد زوج‌هاي جوان از سوي رهبري و نيز نصايح پدرانه به عروس‌ها و دامادهاي جوان پيش از جاري شدن صيغه عقد/ تصاويري از حضور پنهان از نظر رهبري در خيابان‌هاي تهران براي رصد عيني و واقعي از زندگي مردم و قيمت‎هاي کالاها و مواردي از اين‌دست از تصاوير جذاب و چشم‌گير تلويزيوني محسوب خواهند شد.
انعکاس ديدگاه‎هاي شوق برانگيز جوانان انقلابي جهان اسلام/ علماي برجسته شيعه و سني/ روشنفکران و انديشمندان شرق و غرب/ مردم آفريقا، اروپا، آمريکاي لاتين، ايالات متحده، شرق دور، خاور ميانه و بسياري از کانونهاي عدالت‌طلبي و آزادي‌خواهي در خصوص شخصيت رهبري انقلاب ايران و متقابلاً انعکاس عمق کينه و دشمني سران استکبار نسبت به جايگاه ايشان ظرفيت‌هاي عظيمي از تصويرپردازي تلويزيوني نقد، بديع و باشکوه است؛ افسوس که پس از گذشت سال‌ها همچنان اين ظرفيت‌ها بلا استفاده باقي مانده است.

رجانيوز

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار