اخراجي‌ها 2» در بوته نقد

«اخراجي‌ها 2» در بوته نقد

فيلم «اخراجي‌هاي 2» نسبت به ساخته قبلي فيلمسازش، اثر آبرومندانه‌تر و فكرشده‌تري است. مسعود ده‌نمكي در آغاز راه فيلمسازي حرفه‌اي‌اش به‌خوبي اين واقعيت را درك كرده كه يك فيلم خوب محصول كار گروهي است، بنابراين به دور از هر گونه خودخواهي و خودنمايي، براي ساختن فيلم دومش از گروه مجرب و كاركشته سينماي ايران استفاده كرده و اصلا هم نترسيده از اين كه روزي در نقد كارش بگويند آن بخش‌هاي خوب فيلم متعلق به فيلمبردار است يا آهنگساز و بازيگر و تدوينگر.
اين پختگي و دورانديشي نشان مي‌دهد كه ده‌نمكي برخلاف بسياري از همكاران حتي باتجربه‌اش، به نتيجه كار خود فكر مي‌كند تا اين كه جاه‌طلبانه بخواهد خود را كارگردان بزرگي نشان دهد. اين نوع رفتار او البته گاهي باعث مي‌شود توانايي‌هايش هم كمتر ديده شود. روشن است كه هدايت اين تعداد بازيگر سرشناس و روايت داستاني پر از صحنه‌هاي حادثه‌اي و غيره كار دشواري است كه احتياج به مهارت كارگردان سرد و گرم چشيده دارد تا فيلمنامه در اجرا به چيز مضحكي تبديل نشود. بنابراين اخراجي‌ها 2 نشان مي‌دهد كه اولا مسعود ده‌نمكي حرفه سينما و كارگرداني را به طور جدي انتخاب كرده و ثانيا سعي در رعايت قواعد حرفه‌اي دارد. هر دوي اين موارد ما را وا مي‌دارد تا درباره ده‌نمكي و فيلم‌هايش، برخوردي كاملا حرفه‌اي داشته باشيم. اين فيلمساز فارغ از پيشينه سياسي‌اش، اينك در جايگاه يك كارگردان است و انصاف آن است كه اثرش را جدا از شخصيتي كه از او در اذهان داريم قضاوت كنيم. به اين ترتيب بي‌ربط‌ترين حرف آن است كه گفته شود چرا فلاني فيلم مي‌سازد؟ فيلم ساختن يا نساختن كسي، بي‌ارتباط به موضوع و استراتژي نقد فيلم است و از همين حالا بايد اميدوار بود كه باب اين بحث‌هاي بي‌ثمر بسته گردد و به طور مستقيم و بي‌حاشيه درباره فيلم صحبت شود؛ اگر نتيجه كار، اثر خوبي شده، با دليل مي‌توان از آن تعريف كرد و اگر فيلم بدي شده مي‌شود درباره‌اش نقد منفي نوشت.
ده‌نمكي كارگرداني است كه با اولين فيلمش ركورد فروش تاريخ سينماي ايران را جابه‌جا كرد. ممكن است خيلي‌ها مثل نگارنده معتقد باشند اخراجي‌ها فيلم ضعيفي است با ساختار آشفته كه نه بازي‌هايش چشمگيرند و نه قصه‌اش را خوب تعريف مي‌كند. اما با اين وجود نمي‌شود از كنار نام اين فيلم بي‌تفاوت گذشت. ده‌نمكي از همان ابتداي راه، با دانستن نيازهاي تماشاگر عام، فيلمش را در قالبي طنز و با حضور بازيگران مشهور ساخت و اين‌چنين توانست ره صد ساله را يك‌شبه طي كند و تهيه‌كنندگان بسياري را آرزومند همكاري با خود سازد. الان هم كه اخراجي‌ها 2 را ساخته، فيلمش به عنوان گزينه اول اكران نوروز مورد توجه سينماداران قرار گرفت و هيچ بعيد نيست بتواند از فيلم قبلي كارگردان نيز فروش بيشتري داشته باشد. اما اين بحث‌هاي مهم، فعلاً ربطي به كيفيت فيلم جديد ده‌نمكي ندارد. اخراجي‌ها 2 از آن دسته فيلم‌هاست كه خيلي راحت مي‌توان نقاط خوب و بدش را برشمرد و گفت كه ده‌نمكي در چه زمينه‌هايي صاحب مهارت است و كجاهاي كارش ضعف دارد. مثلا او جسارت و شهامتي مثال‌زدني دارد كه قسمت دوم فيلمي را مي‌سازد كه فروش خيره‌كننده‌اي داشته كه در صورت ناموفق بودن مي‌تواند موقعيت فيلم اول را هم به خطر بيندازد. نكته دوم اين است كه براي دومين ساخته‌اش، گروه عظيمي از بازيگران سينماي ايران را دعوت به همكاري كرد و از آنان در كنار يكديگر استفاده كرد. عموما فيلم‌هاي پربازيگر، فرصتي براي درخشش بازيگرانش فراهم نمي‌كنند و اين ماجرا با هدف بيشتر صورت مي‌گيرد. ترديدي نيست كه هدف اصلي ده‌نمكي و همكارانش از استفاده از اين تعداد بازيگر سرشناس سينما و تلويزيون، فروش بيشتر و ارتباط پررنگ‌تر با مخاطب بوده است. اما مهم اين است كه توانسته باشند بازيگران را در جايگاه مناسب‌شان هدايت كنند كه در اغلب مواقع اين اتفاق در اخراجي‌ها 2 افتاده است. روشن است كه ده‌نمكي در مواجهه با بازيگران مشهوري مثل اكبر عبدي، محمدرضا شريفي‌نيا، امين حيايي و جواد رضويان، دست آنان را در ايجاد موقعيت‌هاي بامزه باز گذاشته است. در فيلم قبلي اين كارگردان هم كاملا مشخص بود كه در برخي موقعيت‌ها، بازيگران در حال بازي بداهه هستند. البته اين بداهه‌كاري نقطه‌ضعف كارگردان نيست؛ چرا كه او با دانستن اين موضوع كه آزادي بازيگران در ارائه توانايي‌هاي‌شان مي‌تواند به درآمدن موقعيت‌هاي بانمك فيلم كمك كند، دست آنان را باز گذاشته است. و خب نتيجه كار هم نشان مي‌دهد كه در موارد متعددي او موفق بوده است. اگر هدف اخراجي‌ها 2 خنداندن مردم است، فيلم كاملا به اين هدف رسيده اما اين كه از حيث مضموني بخواهيم لابه‌لاي اين صحنه‌هاي طنز دنبال مفاهيم جدي باشيم، اين همان نكته‌اي است كه بخش دوم نوشته را شامل مي‌شود و مشخص مي‌كند كه اخراجي‌هاي 2 داراي نقطه‌ضعف‌هاي اساسي است.
ده‌نمكي بارها گفته كه قسمت اول فيلمش درباره اتفاقات دوران جنگ است، قسمت دوم به موضوع اسارت مي‌پردازد و قرار است در قسمت سوم شرايط جامعه ايران پس از جنگ را نشان دهد. در قسمت دوم فيلم او، دو‌‌‌ماجرا به طور موازي با هم روايت مي‌شوند؛ يكي دستگيري رزمندگان توسط عراقي‌ها و دوران اسارت آنها و ديگري ماجراهاي افرادي كه در هواپيما و در مسير سفر به مشهد، اسير نيروهاي ضدانقلاب مي‌شوند. ده‌نمكي خوب فهميده كه براي پيشبرد يك قصه، سواي شخصيت‌هاي متعدد با تيپ‌هاي مختلف، نياز به چيز ديگري هم هست. اين چيز مهم، تنوع در فضاها و لحن قصه است. قصه اخراجي‌هاي 2 در دو فضاي متفاوت از پيش مي‌رود. آن‌جا كه به رزمندگان و اسارت‌شان مي‌پردازد، نوع دكور و لباس شخصيت‌ها فرق دارد با زماني كه فيلم شخصيت‌هاي ديگر را در داخل ايران دنبال مي‌كند. اما گفتيم كه مضمون فيلم اخراجي‌هاي 2 كم‌تر از آن چيزي كه است كه درباره‌اش ادعا مي‌شود. مهم‌ترين ويژگي كار ده‌نمكي در دو اثري كه ساخته، ايجاد ارتباط موثر ميان مفاهيم ارزشي با سليقه توده مردم است. يعني او با ساختن يك فيلم جنگي توانست خيل عظيمي از تماشاگران را به سالن‌هاي سينما بكشاند و بار ديگر براي آنها صحنه‌هاي جنگ تحميلي را يادآوري كند. اما نكته مهمي كه در اين ميان مغفول مي‌ماند اين است كه سواي واقع‌گرايي كارگردان در به تصوير كشيدن حقايق دوران جنگ، از فيلم او چيزي بيرون نمي‌آيد كه آن را به عنوان وجه مضموني كارش بپذيريم و سال‌ها بعد كه اخراجي‌ها‌‌‌2 را به ياد آورديم، به خودمان بگوييم كه اين فيلم چه چيز تازه‌اي را درباره جنگ گفته است. همان‌طور كه اشاره شد كار مهم ده‌نمكي شوخي با چيزهايي است كه پيش از او امكان ارائه‌اش با توجه به حساسيت‌هاي جامعه وجود نداشت اما اين فقط يك استراتژي و روش است در سينماي كمدي. شايد بپرسيد كه يك فيلم كمدي تا چه اندازه مي‌تواند واجد ارزش‌هاي مضموني درباره جنگ باشد؟ براي پاسخ به اين سوال ابتدا پيشنهاد مي‌كنيم به نمونه‌هاي درخشاني در تاريخ سينما مثل فيلم بازداشتگاه‌‌‌17 اثر بيلي وايلدر مراجعه كنيد و ببينيد كه فيلم‌ساز در لفاف طنز و شوخي، چه مفاهيم جدي و انساني‌اي پيرامون جنگ ارائه مي‌كند.با اين حال بهتر است با اخراجي‌ها 2 كه اين بار هم ركورد فروش را شكسته است به عنوان يك اثر سينمايي برخورد كنيم تا يك بيانيه سياسي و اميدواريم نقطه‌ضعف‌هاي اين فيلم به طور تحليلي در نقدها و اظهارنظرها مطرح شود تا به جاي برخورد هتاكانه يا ستايشگرانه، اين كارگردان جوان سينما متوجه جنبه‌هاي گوناگون كاري كه كرده، بشود.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار